Restenoza tętnicy obwodowej

Czym jest restenoza tętnicy obwodowej

Restenoza tętnicy obwodowej to ponowne zwężenie tętnicy, które występuje po zabiegu poszerzającym naczynie krwionośne. Pozakoronna miażdżycowa choroba naczyń dotyka ponad 10 milionów ludzi w Stanach Zjednoczonych. Nawet do połowy tych pacjentów ma objawową chorobę tętnic obwodowych (PAD) kończyn dolnych1.

Leczenie naczyń krwionośnych metodami wewnątrznaczyniowymi rozpoczęło się blisko 40 lat temu, gdy dr Charles Dotter wprowadził przezskórną angioplastykę transluminalną (PTA). Angioplastyka i wszczepienie stentu osiągają większą średnicę światła naczynia poprzez rozcięcie wewnętrznej i środkowej warstwy ściany tętnicy oraz uciskanie i przesuwanie blaszki miażdżycowej. Niestety, angioplastyka i wszczepienie stentu mogą prowadzić do późnego przebudowania naczynia i restenozy1.

Restenoza pozostaje istotnym problemem, mimo że wprowadzenie stentów nitinolowych do terapii wewnątrznaczyniowej znacząco poprawiło wyniki leczenia zmian w tętnicach udowo-podkolanowych. Mimo zadowalającej trwałości w porównaniu z samą angioplastyką balonową, nadal występuje 20% do 50% przypadków restenozy w ciągu pierwszego roku2.

Biologiczne mechanizmy restenozy

Biologia naczyniowa restenozy może być podzielona na trzy fazy. Bezpośrednio po angioplastyce transluminalnej naczynie może przejść ostry nawrót kurczliwy naczynia. Stenty skutecznie leczą ten ostry nawrót1.

Druga faza restenozy obejmuje późne negatywne przebudowanie naczynia. Po urazie miofibroblasty znajdujące się w zewnętrznej warstwie naczynia (adventycji) mogą zostać pobudzone do produkcji bogatej w kolagen macierzy pozakomórkowej. Ponadto uszkodzenie śródbłonka wywołane przez angioplastykę i wszczepienie stentu prowadzi do odsłonięcia kolagenu w przestrzeni podśródbłonkowej, czynnika von Willebranda i rdzenia lipidowego1.

To uszkodzenie skutkuje aktywacją płytek krwi z następowym uwalnianiem czynników wzrostu i innych mediatorów zapalenia. To zapalenie stymuluje trzecią fazę restenozy – aktywację i migrację komórek mięśni gładkich naczyń oraz fibroblastów do obszaru urazu. Histologia późnej restenozy naczynia charakteryzuje się ograniczoną komórkowością. Zmiany resteniczne składają się głównie z komórek mięśni gładkich, proteoglikanów, kolagenu i materiału pozakomórkowego1.

Związek z chorobami tętnic obwodowych

Choroba tętnic obwodowych to stan, w którym tętnice w kończynach – zwykle w nogach – ulegają zwężeniu, ograniczając przepływ krwi. Miażdżyca jest najczęstszą przyczyną. Może pojawić się dyskomfort w nodze, który rozpoczyna się podczas aktywności i ustępuje w spoczynku3.

Choroba tętnic obwodowych to zaburzenie krążenia powodujące zmniejszony przepływ krwi przez tętnice. Zwykle zmniejsza to przepływ krwi do kończyn, objawiając się bólem uda lub łydki podczas chodzenia lub wysiłku4.

Choroba tętnic obwodowych jest powszechna. Dotyka ponad 200 milionów ludzi na całym świecie i około 12 milionów dorosłych w wieku 40 lat lub starszych w Stanach Zjednoczonych. Każdy może rozwinąć chorobę tętnic obwodowych, ale ryzyko wzrasta z wiekiem. Osoby czarnoskóre mają wyższe ryzyko w porównaniu z białymi nie-Latynosami, zwłaszcza po 50 roku życia (u mężczyzn) i 60 roku życia (u kobiet)3.

Klasycznym objawem PAD jest ból w nogach podczas aktywności fizycznej, takiej jak chodzenie, który ustępuje po odpoczynku. Jednak nawet 4 na 10 osób z PAD nie odczuwa bólu nóg5.

Objawy chorób tętnic obwodowych

Najczęściej pierwszym objawem PAD jest dyskomfort w nodze podczas aktywności. Dzieje się tak, gdy tętnice nie są w stanie nadążyć za zwiększonym zapotrzebowaniem mięśni na krew. W miarę postępu PAD może pojawić się ból nogi lub stopy w spoczynku. Jednak wielu ludzi nie ma żadnych objawów i jest diagnozowanych tylko podczas badań przesiewowych3.

Objawy bólu, dolegliwości lub skurczów podczas chodzenia (chromanie przestankowe) mogą wystąpić w pośladku, biodrze, udzie lub łydce5.

Fizyczne oznaki w nodze, które mogą wskazywać na PAD, obejmują osłabienie mięśni (zanik), wypadanie włosów, gładką, błyszczącą skórę, skórę chłodną w dotyku (zwłaszcza jeśli występuje ból podczas chodzenia, który ustępuje po zaprzestaniu chodzenia), zmniejszone lub nieobecne tętno w stopach, rany lub owrzodzenia na nogach lub stopach, które się nie goją oraz zimne lub zdrętwiałe palce u nóg5.

Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, wysokie ciśnienie krwi, miażdżycę, wysoką zawartość cholesterolu we krwi, cukrzycę i wiek powyżej 50 lat5.

Leczenie restenozy

Wprowadzenie stentów nitinolowych do terapii wewnątrznaczyniowej spowodowało ich powszechne stosowanie u pacjentów ze zmianami w tętnicach udowo-podkolanowych, głównie ze względu na ich zadowalającą trwałość w porównaniu z angioplastyką balonową, co znalazło również odzwierciedlenie w zaktualizowanych wytycznych. Wpływ stosowania stentów nitinolowych na długoterminową drożność jest znaczący w przypadku zmian udowo-podkolanowych, z wyjątkiem zmian krótszych niż 5 cm2.

Leczenie wewnątrznaczyniowe jest skuteczne w objawowej chorobie tętnic obwodowych. Dzięki ostatnim ulepszeniom urządzeń osiągnięto korzystne długoterminowe wyniki zarówno w tętnicach biodrowych, jak i małych tętnicach, takich jak tętnice udowe i podkolanowe6.

Badania systematyczne koncentrują się na strategiach leczenia restenozy wewnątrz stentu w chorobie tętnic obwodowych, analizując różne opcje terapeutyczne dla pacjentów z tym powikłaniem7.

Nie ma lekarstwa na chorobę tętnic obwodowych, ale zmiany stylu życia i leki mogą pomóc zmniejszyć objawy. Te metody leczenia mogą również pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju innych typów chorób układu sercowo-naczyniowego. Leczenie jest bardzo ważne, ponieważ obecność PAD jest sygnałem, że naczynia krwionośne są niezdrowe8.

Dwie najważniejsze zmiany stylu życia, które można wprowadzić po zdiagnozowaniu PAD, to regularne ćwiczenia fizyczne i rzucenie palenia, jeśli się pali. Dowody naukowe sugerują, że regularne ćwiczenia pomagają zmniejszyć nasilenie i częstotliwość objawów PAD, jednocześnie zmniejszając ryzyko rozwoju innej choroby układu sercowo-naczyniowego8.

Narodowy Instytut Doskonałości Zdrowia i Opieki (NICE) zaleca nadzorowane ćwiczenia jako jeden z pierwszych kroków w leczeniu PAD. Może to obejmować grupowe sesje ćwiczeń z innymi osobami z chorobami układu sercowo-naczyniowego, prowadzone przez trenera. Program ćwiczeń zwykle obejmuje 2 godziny nadzorowanych ćwiczeń tygodniowo przez 3 miesiące8.