W skrócie
Pertussis toxoid adsorbed on aluminium hydroxide, hydrated to aktywny składnik bezkomórkowych szczepionek przeciw krztuścowi, wysoce zaraźliwej infekcji dróg oddechowych wywoływanej przez bakterię Bordetella pertussis. Wchodzi w skład dopuszczonych do obrotu szczepionek skojarzonych, takich jak Infanrix hexa, Hexyon i Tetravac, i występuje w sześciu rejestrach badań klinicznych.
Najważniejsze informacje
- Pertussis toxoid to odtoksyczniona forma toksyny krztuścowej stosowana w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi.
- Jest składnikiem dopuszczonych do obrotu szczepionek skojarzonych, w tym Infanrix hexa, Hexyon i Tetravac.
- W sześciu wymienionych badaniach substancja jest lekem pomocniczym w 3 badaniach, bezpośrednio badanym w 1 badaniu oraz częścią ramienia placebo w 1 badaniu.
- Największe badanie, w którym stosowano ją jako lek pomocniczy, objęło 750 uczestników w badaniu fazy 2 szczepionki meningokokowej.
- Zakończone badanie fazy 3 z udziałem 138 uczestników dotyczyło immunizacji ciężarnych przeciw krztuścowi w Finlandii z użyciem szczepionki Tetravac.
- Składnik szczepionki podaje się domięśniowo w postaci zawiesiny do wstrzykiwań.
Czym jest pertussis toxoid adsorbed on aluminium hydroxide, hydrated?
Pertussis toxoid adsorbed on aluminium hydroxide, hydrated to odtoksyczniona forma toksyny krztuścowej wytwarzanej przez bakterię Bordetella pertussis, która wywołuje krztusiec. Toksyna jest chemicznie inaktywowana, aby nie mogła już wywołać choroby, a jednocześnie nadal pobudzała ochronną odpowiedź immunologiczną. Substancja wchodzi w skład bezkomórkowych szczepionek przeciw krztuścowi, które zawierają oczyszczone składniki bakterii zamiast całych zabitych komórek.
W unijnym systemie informacji o badaniach klinicznych (CTIS) substancja ta występuje w dopuszczonych do obrotu szczepionkach skojarzonych.
W sześciu dostarczonych rejestrach badań klinicznych substancja pełni różne role: jest lekem pomocniczym w 3 badaniach, substancją badaną w 1 badaniu oraz częścią ramienia placebo w 1 badaniu. W czterech rekordach produktów substancja stanowi część szczepionki skojarzonej o stałym składzie, a w dwóch rekordach produktów dostępna jest postać pediatryczna.
Jak działa pertussis toxoid?
Pertussis toxoid działa poprzez uczenie układu odpornościowego rozpoznawania i neutralizowania toksyny krztuścowej, zanim zdąży wyrządzić szkodę. Natywna toksyna krztuścowa jest kluczowym czynnikiem zjadliwości Bordetella pertussis, odpowiedzialnym za wiele ogólnoustrojowych skutków krztuśca. Gdy toksyna zostaje inaktywowana do toksoidu i zaadsorbowana na wodorotlenku glinu, staje się bezpiecznym antygenem szczepionkowym. Wodorotlenek glinu działa jako adiuwant, wzmacniając odpowiedź immunologiczną na toksoid.
Po wstrzyknięciu komórki odpornościowe napotykają toksoid i wytwarzają przeciwciała skierowane swoiście przeciwko toksynie krztuścowej. Przeciwciała te mogą wiązać się z toksyną i neutralizować ją podczas późniejszej infekcji, zapobiegając ciężkim napadom kaszlu i innym powikłaniom krztuśca. Instytut Paula Ehrlicha, niemiecki federalny instytut ds. szczepionek i leków biomedycznych, potwierdza, że szczepionki przeciw krztuścowi zapewniają ochronę przed zakażeniami Bordetella pertussis.
W jakich schorzeniach jest stosowany lub badany?
- Krztusiec (koklusz) — wysoce zaraźliwa infekcja dróg oddechowych wywoływana przez Bordetella pertussis. Zakończone badanie fazy 3 2024-510787-23-00 dotyczyło immunizacji ciężarnych przeciw krztuścowi w Finlandii i sprawdzało, czy szczepienie w czasie ciąży powoduje długotrwałe różnice w odporności u dzieci w wieku 48 miesięcy.
- Immunizacja meningokokowa — substancja występuje jako lek pomocniczy w badaniach eksperymentalnych szczepionek meningokokowych, gdzie podaje się ją w ramach rutynowych szczepień dziecięcych równolegle ze szczepionką badaną.
- Miastenia uogólniona i miastenia oczna — w badaniu fazy 1 leku IM-101 substancja jest uwzględniona jako lek pomocniczy w postaci szczepionki Infanrix hexa podawanej uczestnikom badania.
- Sprzężony z chromosomem X niedobór odporności z hiper-IgM typu 1 (HIGM1) — badanie fazy 1/2 edytowanych genetycznie limfocytów T CD4+ obejmuje szczepionkę Infanrix hexa jako lek pomocniczy dla uczestników.
- Choroba nerek zależna od dopełniacza — badanie fazy 2 leku ADX-038 obejmuje szczepionkę Infanrix hexa jako lek pomocniczy.
Jak podaje się pertussis toxoid?
Substancja ma postać zawiesiny do wstrzykiwań i jest podawana we wstrzyknięciu domięśniowym. W rekordach produktów CTIS droga podania jest określona jako wstrzyknięcie domięśniowe, podanie domięśniowe lub domięśniowo. Szczepionki skojarzone zawierające toksoid krztuścowy — Infanrix hexa, Hexyon i Tetravac — są podawane jako wstrzyknięcia domięśniowe po 0,5 ml. Substancja wchodzi w skład produktów o stałym składzie w czterech rekordach produktów, co oznacza, że podaje się ją razem z innymi antygenami szczepionkowymi w jednym wstrzyknięciu. W dwóch rekordach produktów dostępna jest postać pediatryczna, co odzwierciedla stosowanie tych szczepionek u niemowląt i dzieci.
Co wykazują badania kliniczne?
Sześć rejestrów badań klinicznych wymienia pertussis toxoid adsorbed on aluminium hydroxide, hydrated. W pięciu z nich substancja nie jest głównym przedmiotem badania, lecz występuje jako lek pomocniczy — rutynowa szczepionka dziecięca podawana równolegle z produktem badanym. Tylko jedno badanie, zakończone badanie fazy 3 2024-510787-23-00 (MIFI-4Y), bezpośrednio ocenia szczepionkę zawierającą tę substancję.
Badanie MIFI-4Y objęło 138 uczestników i dotyczyło immunizacji ciężarnych przeciw krztuścowi w Finlandii. Jego pierwszorzędowym punktem końcowym było stężenie geometryczne (GMC) przeciwciał IgG swoistych dla PT po 4 latach i 28 dniach u dzieci, których matki szczepiono w ciąży, w porównaniu z grupą kontrolną. Badanie miało na celu sprawdzenie ewentualnych długotrwałych różnic w odporności przeciw krztuścowi w wieku 48 miesięcy. Badanie jest obecnie zakończone.
Największym badaniem, w którym występuje ta substancja, jest 2023-510465-10-00, badanie fazy 2 eksperymentalnej pięciowalentnej szczepionki meningokokowej ABCYW. To dopuszczone badanie objęło 750 uczestników i obejmuje szczepionkę Infanrix hexa jako lek pomocniczy. Jego pierwszorzędowe punkty końcowe dotyczą bezpieczeństwa — oczekiwane reakcje w miejscu wstrzyknięcia, reakcje ogólnoustrojowe, nieoczekiwane zdarzenia niepożądane i poważne zdarzenia niepożądane — a także odpowiedzi immunologicznych mierzonych testem bakteriobójczym z surowicą ludzką (hSBA) przeciwko serogrupom meningokoków A, C, W, Y i B.
Inne badania obejmują NCT05082285, zakończone badanie fazy 1 z 703 uczestnikami oceniające formulacje szczepionki MenABCWY, w którym Infanrix hexa służy jako lek pomocniczy; 2025-522406-20-00, dopuszczone badanie fazy 1 leku IM-101 w miastenii z 135 uczestnikami; 2025-524635-39-00, dopuszczone badanie fazy 1/2 edytowanych genetycznie limfocytów T w HIGM1 z 6 uczestnikami; oraz NCT06989359, dopuszczone badanie fazy 2 leku ADX-038 w chorobie nerek zależnej od dopełniacza z 45 uczestnikami.
Badania obejmują szeroki zakres schorzeń. Dwa badania dotyczą immunizacji meningokokowej, jedno krztuśca, jedno miastenii, jedno rzadkiego niedoboru odporności i jedno choroby nerek zależnej od dopełniacza. Fazy badań sięgają od fazy 1 do fazy 3. Statusy badań obejmują dopuszczone (trzy badania), zakończone (dwa badania) oraz jedno badanie oznaczone jako dopuszczone w systemie unijnym z identyfikatorem NCT.
To, co mierzy się w tych badaniach, jest bardzo zróżnicowane. Badania szczepionek meningokokowych mierzą odpowiedzi immunologiczne za pomocą mian hSBA — testu laboratoryjnego, który ocenia, jak skutecznie przeciwciała we krwi mogą zabijać bakterie meningokokowe — a także wyniki bezpieczeństwa, takie jak oczekiwane reakcje w miejscu wstrzyknięcia i zdarzenia niepożądane. Badanie MIFI-4Y mierzy stężenia przeciwciał IgG swoistych dla PT, które odzwierciedlają poziom przeciwciał przeciw toksynie krztuścowej we krwi dzieci. Badanie miastenii mierzy wyniki bezpieczeństwa i zmiany w całkowitym wyniku MG-ADL, mierze wpływu na codzienne funkcjonowanie, natomiast badanie HIGM1 mierzy toksyczności ograniczające dawkę.
Uczestnicy tych badań to zdrowe niemowlęta, małe dzieci i dzieci w badaniach szczepionek meningokokowych; dzieci w wieku około 48 miesięcy w badaniu MIFI-4Y; dorośli z miastenią; pacjenci z HIGM1; oraz dorośli z chorobą nerek zależną od dopełniacza. Badania prowadzone są w wielu krajach, przy czym badanie MIFI-4Y prowadzono konkretnie w Finlandii.
Jakie działania niepożądane są znane?
Instytut Paula Ehrlicha wymienia szczepionki przeciw krztuścowi jako dopuszczone produkty lecznicze w Niemczech, a informacje o nich są dostępne w krajowej bazie leków PharmNet.Bund. Szczepionki zawierające toksoid krztuścowy to szczepionki skojarzone, które chronią również przed błonicą i tężcem, a ich bezpieczeństwo jest monitorowane w ramach rutynowej nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii.
W wymienionych badaniach klinicznych bezpieczeństwo szczepionek skojarzonych zawierających toksoid krztuścowy ocenia się poprzez zbieranie oczekiwanych reakcji w miejscu wstrzyknięcia, reakcji ogólnoustrojowych, nieoczekiwanych zdarzeń niepożądanych i poważnych zdarzeń niepożądanych. Są to standardowe środki bezpieczeństwa stosowane w badaniach klinicznych szczepionek w celu identyfikacji wszelkich niepożądanych skutków po szczepieniu.