Badanie interakcji lekowych między leriglitazonem, gemfibrozylem, itrakonazolem i karbamazepiną oraz wpływu pokarmu u zdrowych ochotników płci męskiej
Badanie prowadzone w: Polska
To badanie kliniczne ma na celu zbadanie interakcji między leriglitazonem – lekiem doświadczalnym – a trzema innymi lekami oraz wpływu pokarmu na działanie leriglitazonu u zdrowych mężczyzn.
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być zdrowi mężczyźni w wieku 18-50 lat z prawidłowym wskaźnikiem masy ciała (BMI) między 18 a 30 kg/m². Muszą wyrazić świadomą zgodę na udział w badaniu. Mężczyźni z partnerkami mogącymi zajść w ciążę muszą stosować prezerwatywy oraz zapewnić, by partnerka stosowała skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 90 dni po ostatniej dawce leku. Uczestnicy muszą powstrzymać się od oddawania nasienia przez co najmniej 12 tygodni po ostatniej dawce. Nie mogą mieć istotnych schorzeń i muszą unikać alkoholu, kofeiny oraz pokarmów zawierających metyloksantynę (takich jak kawa, herbata, cola, czekolada) przez 3 dni przed badaniem i podczas pobytu w ośrodku.
Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są ludzie z istotnymi chorobami serca, wątroby, nerek, układu nerwowego lub zaburzeniami psychicznymi. Nie mogą uczestniczyć osoby przyjmujące leki mogące wchodzić w interakcje z badanym preparatem (z wyjątkiem tych określonych w protokole), kobiety, osoby poniżej 18 lub powyżej 55 lat, osoby z BMI poza zakresem 18,5-30 kg/m², z nieprawidłowym ciśnieniem krwi lub nieregularnym rytmem serca, z historią nadużywania narkotyków lub alkoholu w ciągu ostatnich 2 lat, palący lub używający produktów nikotynowych w ciągu 3 miesięcy przed badaniem.
Cel badania: Badanie składa się z czterech części. W pierwszych trzech częściach uczestnicy otrzymują leriglitazon wraz z jednym z trzech leków (gemfibrozyl, itrakonazol lub karbamazepina), aby sprawdzić, jak te leki wchodzą w interakcje. W czwartej części badacze sprawdzają, jak pokarm bogatotłuszczowy wpływa na wchłanianie leriglitazonu. Przez cały czas badania monitorowane są pobierane próbki krwi, zapisy EKG, parametry życiowe oraz wyniki badań laboratoryjnych.
Badane leki: Leriglitazon jest lekiem doświadczalnym podawanym doustnie. Gemfibrozyl to lek obniżający poziom tłuszczów we krwi. Itrakonazol to lek przeciwgrzybiczy. Karbamazepina to lek przeciwpadaczkowy i stabilizujący nastrój, stosowany w padaczce i bólu neuropatycznym.
Badanie nad pramipeksolem w leczeniu zespołu niespokojnych nóg u kobiet z adrenoleukodystrofią sprzężoną z chromosomem X
Badanie prowadzone w: Holandia
To badanie koncentruje się na skutkach leku Pramipexole Viatris u kobiet z adrenoleukodystrofią sprzężoną z chromosomem X (X-ALD), która może prowadzić do zespołu niespokojnych nóg (RLS).
Kryteria włączenia: Uczestniczkami mogą być kobiety w wieku 18 lat lub starsze z potwierdzoną diagnozą X-ALD. Do pierwszej fazy wymagana jest zgoda ustna, natomiast do drugiej fazy badania wymagana jest pisemna zgoda i diagnoza zespołu niespokojnych nóg z wynikiem powyżej 15 punktów w Międzynarodowej Skali Niespokojnych Nóg (IRLS). Uczestniczki muszą być gotowe do przestrzegania procedur badania i stosować odpowiednią antykoncepcję.
Kryteria wykluczenia: Mężczyźni nie mogą uczestniczyć w badaniu. Wykluczone są osoby bez diagnozy X-ALD lub zespołu niespokojnych nóg, a także dzieci poniżej 3 roku życia.
Cel badania: Badanie ma na celu zbadanie częstości występowania RLS u kobiet z X-ALD oraz ocenę, czy pramipeksol może poprawić objawy związane z ruchami nóg, snem i chodzeniem. Badanie potrwa do 16 tygodni, podczas których będą monitorowane wzorce snu, nastrój i ogólna jakość życia. Niektóre uczestniczki mogą otrzymać placebo zamiast aktywnego leku w celu porównania efektów. Badanie ma się zakończyć pod koniec 2025 roku.
Badane leki: Pramipeksol Viatris w tabletkach 0,088 mg podawanych doustnie. Lek naśladuje działanie dopaminy w mózgu, pomagając kontrolować ruchy i zmniejszać dyskomfort w nogach.
Badanie nad skutkami fumiaranu dimetylu u pacjentów z adrenomieloneuropatią
Badanie prowadzone w: Hiszpania
To badanie kliniczne koncentruje się na ocenie skutków fumiaranu dimetylu u pacjentów z adrenomieloneuropatią (AMN), rzadką chorobą genetyczną wpływającą na układ nerwowy i nadnercza.
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być mężczyźni i kobiety w wieku 18-65 lat z diagnozą AMN, potwierdzoną podwyższonym poziomem bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (VLCFA) we krwi oraz mutacją w genie ABCD1. Pacjenci muszą wykazywać objawy AMN, takie jak problemy z ruchomością kończyn dolnych i trudności w chodzeniu, mierzone wynikiem w skali EDSS między 2,0 a 6,5. Wymagany jest prawidłowy wynik MRI mózgu lub wynik pokazujący zmiany typowe dla AMN bez poważnych uszkodzeń (wynik Loes 4 lub mniej). Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować niezawodną antykoncepcję. Pacjenci z niewydolnością nadnerczy powinni otrzymywać odpowiednie leczenie steroidami.
Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż AMN oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego. Nie mogą uczestniczyć osoby należące do grup wrażliwych.
Cel badania: Badanie ma na celu określenie, czy fumiaran dimetylu może poprawić stan kliniczny pacjentów z AMN w porównaniu z placebo. Uczestnicy będą otrzymywać lek lub placebo przez 36 miesięcy. Monitorowane będą zmiany w zdolności chodzenia za pomocą testów takich jak 2-minutowy test marszu (2MWT) i 6-minutowy test marszu (6MWT). Oceniane będą również równowaga, siła, zdolność wchodzenia po schodach oraz funkcje układu moczowego i pokarmowego. Badanie obejmuje również obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) oraz badania krwi.
Badane leki: Fumiaran dimetylu podawany w postaci tabletek dojelitowych Skilarence 120 mg w dawce 480 mg na dobę. Lek działa poprzez aktywację szlaku Nrf2, który pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Badanie nad skutkami leriglitazonu u dorosłych mężczyzn z mózgową adrenoleukodystrofią
Badanie prowadzone w: Niemcy, Francja, Hiszpania
To badanie kliniczne ocenia skuteczność i bezpieczeństwo leriglitazonu u dorosłych mężczyzn z mózgową adrenoleukodystrofią (cALD).
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być mężczyźni w wieku co najmniej 18 lat z genetycznym potwierdzeniem X-ALD i postępującą cALD, wykazującą zmiany w mózgu wzmacniane kontrastem (GdE+). Pacjenci nie powinni być kandydatami do przeszczepu komórek macierzystych (HSCT) lub muszą nie zgadzać się na tę procedurę. Wynik w skali Loes musi wynosić między 0,5 a 12. Pacjenci nie powinni mieć poważnych niepełnosprawności funkcjonalnych ani zaburzeń poznawczych. Osoby z niewydolnością nadnerczy muszą otrzymywać odpowiednie leczenie steroidami. Mężczyźni niebędący po sterylizacji chirurgicznej muszą stosować odpowiednią antykoncepcję podczas stosunków seksualnych i nie oddawać nasienia przez co najmniej 90 dni po ostatniej dawce leku.
Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są pacjenci bez cALD, kobiety, osoby spoza określonego przedziału wiekowego oraz osoby należące do grup wrażliwych.
Cel badania: Głównym celem jest sprawdzenie, czy leriglitazon może zwiększyć przeżywalność pacjentów z cALD. Uczestnicy będą otrzymywać leriglitazon lub placebo przez określony czas. Monitorowane będą zmiany w funkcjach mózgu i jakości życia, czas do unieruchomienia w łóżku lub potrzeby stałej wentylacji mechanicznej. Badanie obejmuje testy funkcji poznawczych, zdolności fizycznych i ogólnego stanu zdrowia.
Badane leki: Leriglitazon podawany doustnie w postaci zawiesiny. Jest to lek badany pod kątem potencjalnych korzyści w leczeniu cALD poprzez modulację określonych szlaków metabolicznych w organizmie.
Długoterminowe badanie bezpieczeństwa i skuteczności elivaldogene autotemcel u pacjentów z mózgową adrenoleukodystrofią
Badanie prowadzone w: Holandia, Włochy, Niemcy, Francja
To badanie monitoruje długoterminowe bezpieczeństwo i skuteczność terapii genowej Lenti-D (elivaldogene autotemcel) u osób, które już otrzymały to leczenie w poprzednich badaniach.
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być wyłącznie mężczyźni z diagnozą mózgowej adrenoleukodystrofii (CALD), którzy otrzymali produkt leczniczy Lenti-D w poprzednim badaniu klinicznym. Wymagana jest pisemna zgoda pacjenta lub jego opiekuna prawnego.
Kryteria wykluczenia: Kobiety nie mogą uczestniczyć w badaniu. Wykluczone są osoby, które nie brały udziału w poprzednich badaniach, w których podawano eli-cel, oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego i należące do grup wrażliwych.
Cel badania: Badanie śledzi uczestników przez okres do 15 lat po początkowym leczeniu, aby ocenić długoterminowe bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Monitorowane jest przeżycie bez poważnych niepełnosprawności funkcjonalnych, występowanie nowych schorzeń, chorób układu odpornościowego lub zaburzeń neurologicznych. Przeprowadzane są regularne oceny zdrowia, w tym badania MRI mózgu. Analizy pośrednie odbywają się po 5 i 10 latach obserwacji.
Badane leki: Lenti-D (eli-cel) to terapia genowa podawana jednorazowo poprzez wlew dożylny. Leczenie polega na użyciu własnych komórek macierzystych krwi pacjenta, które są modyfikowane tak, aby zawierały zdrową wersję genu ABCD1, a następnie podawane z powrotem do organizmu.
Badanie nad skutkami leriglitazonu u chłopców z mózgową adrenoleukodystrofią sprzężoną z chromosomem X przed przeszczepem komórek macierzystych
Badanie prowadzone w: Niemcy, Hiszpania, Francja
To badanie bada skutki leku MIN-102 (zawierającego leriglitazon) u młodych chłopców z mózgową adrenoleukodystrofią sprzężoną z chromosomem X (CALD) przed przeszczepem komórek macierzystych.
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być chłopcy w wieku 2-12 lat z diagnozą X-ALD potwierdzoną testami genetycznymi lub podwyższonymi poziomami bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (VLCFA) oraz historią rodzinną X-ALD. Pacjenci muszą mieć zmiany w istocie białej mózgu widoczne w MRI. Wynik w skali Głównych Niepełnosprawności Funkcjonalnych (MFD) musi wynosić 0. Wynik Loes musi być większy niż 0 i nie większy niż 10. Pacjenci nie mogą wykazywać objawów niewydolności nadnerczy lub muszą być odpowiednio leczeni steroidami. Poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) musi być w normie. Wymagana jest pisemna zgoda rodzica lub opiekuna prawnego.
Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są pacjenci płci żeńskiej, spoza określonego przedziału wiekowego, bez diagnozy CALD oraz należący do grup wrażliwych.
Cel badania: Głównym celem jest ocena, czy leriglitazon może zatrzymać postęp choroby w okresie 96 tygodni przed ewentualnym przeszczepem komórek macierzystych. Przeprowadzane są regularne oceny kliniczne i badania MRI. Monitorowane są zmiany w funkcjach neurologicznych, nasileniu zmian w MRI oraz ogólne przeżycie bez konieczności przeszczepu. Badanie ma się zakończyć w lutym 2025 roku.
Badane leki: MIN-102 to lek podawany doustnie w postaci zawiesiny. Jest badany pod kątem zdolności spowolnienia lub zatrzymania postępu CALD u dzieci.
Badanie nad bezpieczeństwem i skutecznością terapii genowej SBT101 u dorosłych z adrenomieloneuropatią
Badanie prowadzone w: Holandia
To badanie testuje nową terapię genową SBT101 u dorosłych z adrenomieloneuropatią (AMN), zaburzeniem wpływającym na rdzeń kręgowy i prowadzącym do problemów z ruchem i koordynacją.
Kryteria włączenia: Uczestnikami mogą być mężczyźni w wieku 18-65 lat z diagnozą adrenoleukodystrofii sprzężonej z chromosomem X (ALD) potwierdzoną testem genetycznym wykazującym mutację w genie ABCD1 i wysokim poziomem bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Pacjenci muszą wykazywać objawy zajęcia rdzenia kręgowego z wynikiem EDSS między 1 a 4,5 oraz wynikiem funkcji piramidowej co najmniej 1. Muszą wyrazić pisemną zgodę na udział, zgodzić się na stosowanie dwóch metod antykoncepcji i nie oddawać nasienia przez co najmniej 6 miesięcy po zabiegu. Jeśli otrzymują inne leczenie AMN, musi ono być stabilne przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem badania.
Kryteria wykluczenia: Kobiety nie mogą uczestniczyć w badaniu. Wykluczone są dzieci i młodzież, osoby z innymi schorzeniami niż AMN oraz osoby należące do grup wrażliwych.
Cel badania: Badanie ocenia bezpieczeństwo i skuteczność jednorazowego leczenia SBT101. Terapia jest podawana poprzez wstrzyknięcie do kanału kręgowego (podanie dokanałowe). Uczestnicy będą monitorowani przez okres do 60 miesięcy. Oceniane będzie występowanie poważnych zdarzeń niepożądanych oraz zmiany w zdolności chodzenia, równowadze i ogólnym stanie zdrowia za pomocą różnych testów fizycznych.
Badane leki: SBT101 to terapia genowa wykorzystująca wirus AAV9 do dostarczenia zdrowej kopii genu ABCD1 do komórek pacjenta. Celem jest pomoc organizmowi w produkcji białka potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania, co może poprawić objawy lub spowolnić postęp choroby.
Podsumowanie
Obecnie prowadzonych jest 7 badań klinicznych dotyczących różnych aspektów leczenia adrenoleukodystrofii. Badania koncentrują się na różnych postaciach choroby – od mózgowej adrenoleukodystrofii u dzieci i dorosłych po adrenomieloneuropatię.
Znaczna część badań (4 na 7) dotyczy leriglitazonu, co wskazuje na duże zainteresowanie tym lekiem jako potencjalną opcją terapeutyczną. Badania obejmują zarówno ocenę interakcji lekowych u zdrowych ochotników, jak i skuteczność kliniczną u różnych grup pacjentów.
Terapie genowe stanowią innowacyjne podejście do leczenia, z dwoma badaniami oceniającymi długoterminowe efekty terapii Lenti-D oraz nową terapię SBT101. Te zaawansowane metody leczenia mogą oferować nadzieję pacjentom z tą rzadką chorobą genetyczną.
Pod względem geograficznym, większość badań prowadzonych jest w krajach Europy Zachodniej, szczególnie w Hiszpanii, Niemczech, Francji i Holandii. Jedno badanie prowadzone jest w Polsce, dotyczące interakcji lekowych leriglitazonu.
Badania obejmują różne grupy wiekowe – od małych dzieci (od 2 lat) po dorosłych (do 65 lat), co pozwala na kompleksowe podejście do leczenia tej choroby na różnych etapach życia. Większość badań koncentruje się na pacjentach płci męskiej, co wynika z genetycznego charakteru choroby sprzężonej z chromosomem X, choć jedno badanie dotyczy specyficznie kobiet będących nosicielkami mutacji.
Hiszpania
