Napad

Czym jest napad?

Napad to nagły przypływ nieprawidłowej aktywności elektrycznej w mózgu. Podczas napadu przepływ sygnałów elektrycznych w mózgu zostaje zakłócony1. Najbardziej rozpoznawalne objawy napadu to chwilowa utrata przytomności i niekontrolowane ruchy, zwane konwulsjami1.

Nie wszystkie napady wyglądają tak samo. Możesz nagle przestać robić to, co właśnie robiłeś, i wpatrywać się w przestrzeń przez kilka sekund. Możesz szarpnąć ramieniem lub poczuć, jak mięśnie drgają. Niektórzy ludzie doświadczają tylko jednego napadu w życiu, inni mogą mieć wiele napadów dziennie. Twoje doświadczenia z napadami mogą się bardzo różnić od doświadczeń innych osób1.

Napad może być spowodowany wieloma czynnikami, ponieważ wiele rzeczy może zaburzać typowe wzorce elektryczne mózgu. Mogą to być zmiany poziomu cukru we krwi, choroba, uraz lub schorzenie podstawowe1.

Ważne jest rozróżnienie między napadem a padaczką. Napad może wystąpić u Ciebie tylko raz lub być spowodowany przez konkretne czynniki, takie jak nieprawidłowy poziom cukru we krwi czy działania niepożądane leków. Padaczka to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się nawracającymi napadami i zwykle wymaga leczenia lekami przeciwpadaczkowymi2. Mniej niż 1 na 10 osób, które mają napad, rozwija padaczkę3.

Rodzaje napadów

Istnieją dwa główne rodzaje napadów, nazwane w zależności od tego, gdzie w mózgu zaczyna się napad4.

Napady uogólnione (napady o uogólnionym początku) występują, gdy aktywność elektryczna zaczyna się jednocześnie po obu stronach mózgu. Zazwyczaj powodują utratę przytomności lub świadomości i mogą także wywoływać nieprawidłowe ruchy po obu stronach ciała. Mogą pojawić się u dzieci lub młodych dorosłych, ale mogą wystąpić w każdym wieku14.

Napady ogniskowe (napady o ogniskowym początku) zaczynają się po jednej stronie mózgu. Mogą powodować zmiany w świadomości, zachowaniu lub odczuwaniu, albo nieprawidłowe ruchy zwykle tylko po jednej stronie ciała. Napad ogniskowy może rozprzestrzenić się na obie strony mózgu. Kiedy tak się dzieje, może spowodować utratę przytomości i ruchy po obu stronach ciała4. Jest to najczęstszy typ napadu u dorosłych5.

Napady ogniskowe dzielą się na dwa główne typy w zależności od tego, czy powodują utratę świadomości. Napady ogniskowe ze świadomością nie powodują utraty świadomości – osoba pozostaje przytomna i pamięta napad. Napady ogniskowe z zaburzeniem świadomości powodują, że osoba nie jest w pełni świadoma lub nie pamięta napadu4.

Lekarze mogą używać terminów medycznych opisujących ruchy mięśni podczas napadów. Toniczny oznacza, że mięśnie stają się sztywne. Atoniczny to nagła, niespodziewana utrata siły lub napięcia mięśniowego. Miokloniczny oznacza krótkie, szybkie jak błyskawica, szarpnięcia. Kloniczny to okresy rytmicznych ruchów trzęsących lub szarpnięć4.

Przyczyny napadów

Napady powstają, gdy w mózgu pojawiają się nagłe, nieprawidłowe sygnały elektryczne. Jest wiele możliwych przyczyn napadów, ponieważ wiele rzeczy może zakłócić typowe wzorce elektryczne mózgu16.

Napady można podzielić na dwa typy w zależności od przyczyny. Napad prowokowany to taki, który jest spowodowany przez konkretny czynnik, taki jak nieprawidłowy poziom cukru we krwi, działania niepożądane leków, wysoka gorączka u dzieci, nadmierne spożycie alkoholu lub uraz głowy. Napad nieprowokowany występuje bez wyraźnej przyczyny3.

Wśród częstych przyczyn napadów znajdują się:

• Zmiany poziomu cukru we krwi
• Choroba lub infekcja
• Uraz głowy lub urazy mózgu
• Udar mózgu
• Guzy mózgu
• Padaczka
• Stres
• Brak snu
• Migające światła
• Alkohol lub narkotyki
• Odstawienie niektórych leków
• Niektóre leki

Napady mogą wystąpić u każdego, w każdym wieku. Objawy napadów często pojawiają się u małych dzieci i osób po 50. roku życia, ale mogą wystąpić w każdym wieku7.

Objawy napadów

Objawy napadu mogą się znacznie różnić w zależności od typu i dotkniętej części mózgu. Niektóre napady są bardzo subtelne i mogą przejść niezauważone, podczas gdy inne są bardziej oczywiste2.

Zwykle jedynym objawem padaczki jest występowanie napadów. Objawy napadów mogą obejmować7:

• Ciało staje się sztywne lub wiotkie
• Nagłe upadki na podłogę
• Szarpnięcia lub drgania w ciele
• Mimowolne oddawanie moczu
• Utrata świadomości tego, co dzieje się wokół – możesz wpatrywać się w przestrzeń i nie być w stanie normalnie reagować
• Niezwykłe uczucia lub odczucia, takie jak dziwne zapachy, drętwienie lub mrowienie, zmiany w widzeniu lub nagłe poczucie strachu
• Niezwykłe zachowanie, takie jak wiercenie się lub chodzenie bez świadomości tego, co się robi

Napad zwykle trwa kilka sekund lub minut i ustaje samoistnie. Możesz być świadomy napadu i pamiętać go później, lub możesz go nie pamiętać7.

Napady padaczkowe różnią się od napadów gorączkowych, które mogą wystąpić u dzieci, gdy mają wysoką temperaturę7.

Pierwsza pomoc podczas napadu

Napady są częste – około 1 na 10 osób może doświadczyć napadu w ciągu swojego życia. Oznacza to, że pewnego dnia możesz potrzebować pomóc komuś podczas napadu. Istnieją proste kroki, które możesz podjąć, aby zapewnić bezpieczeństwo osobie podczas i po napadzie8.

Jeśli ktoś ma napad, uniemożliw mu zranienie się i zostań z nim do zakończenia napadu6. Oto kroki zachowania bezpieczeństwa osoby podczas napadu8:

• Zachowaj spokój i uspokój innych
• Zostań z osobą
• Usuń wszystko w pobliżu, co może spowodować uraz
• Sprawdź, czy osoba ma bransoletkę medyczną z informacjami o schorzeniach, lekach i kontaktach alarmowych
• Jeśli osoba leży, delikatnie obróć ją na bok, z ustami skierowanymi w stronę podłogi. To utrzyma drogi oddechowe otwarte
• Zmierz czas trwania napadu, aby sprawdzić, czy trwa dłużej niż 5 minut
• Gdy napad się skończy, pomóż osobie usiąść w bezpiecznym miejscu, aby mogła dojść do siebie
• Gdy będzie już przytomna, pociesz ją i wyjaśnij, co się stało
• Zaproponuj telefon do przyjaciela lub bliskiej osoby, aby pomóc jej bezpiecznie wrócić do domu

Podczas napadu nigdy nie należy8:

• Wkładać niczego do ust osoby
• Próbować przytrzymywać lub powstrzymywać jej ruchów
• Dawać jej jedzenia ani picia, dopóki nie będzie w pełni przytomna

Kiedy wzywać pogotowie?

Zadzwoń na numer alarmowy, jeśli678:

• Napad trwa dłużej niż 5 minut
• Osoba nie reaguje przez ponad 5 minut po napadzie
• Drugi napad następuje szybko po pierwszym
• To pierwszy raz, gdy osoba ma napad
• Napad trwa dłużej niż zwykle dla tej osoby (jeśli znasz jej historię)
• Osoba nie wraca do stanu sprzed napadu tak, jak zwykle

Osoby z padaczką nie zawsze muszą jechać do szpitala, gdy mają napad. Zwykle mają plan opieki mówiący, co robić, na przykład podanie leku ratunkowego i kiedy zadzwonić na numer alarmowy7.

Powinieneś również pilnie skontaktować się z lekarzem, jeśli Ty lub Twoje dziecko mogliście mieć napad po raz pierwszy i nie poszliście do szpitala, lub jeśli miałeś napad po długim okresie bez napadów7.

Diagnoza

Jeśli Ty lub Twoje dziecko mieliście napad, będziesz musiał zobaczyć się ze specjalistą. Sprawdzi on, co spowodowało napad i czy możesz mieć padaczkę7.

Dla lekarzy ważne jest zrozumienie przyczyny napadów, aby mogli określić rodzaj padaczki i najlepsze leczenie dla Ciebie. Lekarz zapyta o to, co działo się przed napadem, w jego trakcie i po nim. Jeśli ktoś inny widział napad, pomocne może być zabranie go ze sobą na wizytę97.

Badania, które możesz mieć wykonane, obejmują7:

• Elektroencefalogram (EEG) – bada aktywność elektryczną w mózgu
• Elektrokardiogram (EKG) – sprawdza serce
• Skanowanie obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT)
• Badania krwi
• Badania genetyczne

Występowanie napadu nie zawsze oznacza, że masz padaczkę. Lekarz będzie musiał wykluczyć inne możliwe przyczyny7.

Leczenie

Dostępne są opcje leczenia, które pomogą Ci zarządzać częstością i nasileniem objawów napadów1. Najczęstszymi metodami leczenia padaczki są leki, zabiegi chirurgiczne, urządzenia przeciwnapadowe i specjalna dieta9.

Życie z napadami

Życie z napadami może być wyzwaniem, ale przy odpowiedniej opiece i wsparciu można prowadzić pełne, aktywne życie. Dla wielu osób z padaczką prowadzenie pełnego, aktywnego życia jest bardzo realistycznym celem11.

Oto kilka praktycznych wskazówek, które mogą pomóc11121314:

Bądź ekspertem we własnej sprawie. Padaczka wpływa na codzienne życie różnie u każdego, więc pierwszym krokiem do zarządzania swoim stanem jest dokładne zrozumienie swojej indywidualnej sytuacji. Zadawaj pytania swojemu lekarzowi i farmaceucie. Stwórz plan działania z bliskimi, w tym upewnij się, że wszyscy wiedzą, jak udzielić pierwszej pomocy podczas napadu11.

Monitoruj swoje napady. Śledź wzorce w swoich napadach, działania niepożądane leków, zmiany nastroju i inne objawy. Te dane mogą pomóc Tobie i lekarzowi zidentyfikować wyzwalacze napadów oraz ocenić i udoskonalić leczenie. Używaj standardowego dziennika lub pobierz aplikację na smartfona11.

Przyjmuj leki zgodnie z zaleceniem. Przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniem to najlepszy sposób na zarządzanie stanem i unikanie powikłań napadów. Nigdy nie przyjmuj nowych leków ani suplementów (ani nie zmieniaj harmonogramu przyjmowania leków) bez uprzedniej rozmowy z lekarzem12.

Dbaj o zdrowy sen. Sen odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu. Słaba lub niespójna jakość snu to dobrze znany wyzwalacz napadów. Ustalenie stałej pory snu, stworzenie spokojnego otoczenia do spania i unikanie stymulantów, takich jak kofeina wieczorem, może znacznie zmniejszyć ryzyko napadów1214.

Zarządzaj stresem. Wysoki poziom stresu i niepokoju może wpływać na aktywność mózgu i zwiększać prawdopodobieństwo napadu. Techniki relaksacyjne, takie jak uważność, joga i ćwiczenia oddechowe, mogą pomóc zmniejszyć stres1215.

Połącz się z innymi. Według Światowej Organizacji Zdrowia połączenie się z innymi osobami żyjącymi z padaczką może zapewnić emocjonalne wsparcie i praktyczne porady. Grupy wsparcia mogą pomóc w zmniejszeniu poczucia izolacji11.

Zapobieganie napadom

Chociaż nie wszystkie napady można całkowicie zapobiec, istnieją praktyczne kroki, które mogą pomóc osobom zarządzać wyzwalaczami, zmniejszyć ryzyko i poprawić jakość życia16.

Zrozum swoje wyzwalacze. Każdy pacjent może mieć różne wyzwalacze napadów. Najczęstsze czynniki to brak snu, pominięte leki, odwodnienie, migające światła lub wysoki poziom stresu. Prowadzenie dzienniczka napadów może pomóc w śledzeniu aktywności, diety, emocji i wzorców snu, które mogą przyczyniać się do napadów16.

Przyjmuj leki regularnie. Jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania napadom jest regularne przyjmowanie przepisanych leków. Pominięcie nawet jednej dawki leku przeciwpadaczkowego może zwiększyć ryzyko napadów przełomowych16.

Utrzymuj zdrowe nawyki snu. Słaby lub niespójny sen to dobrze znany wyzwalacz napadów. Ustalenie stałej pory snu, stworzenie spokojnego otoczenia do spania i unikanie stymulantów, takich jak kofeina wieczorem, może znacznie zmniejszyć ryzyko napadów16.

Zarządzaj stresem i stylem życia. Wysoki poziom stresu i niepokoju może wpływać na aktywność mózgu i zwiększać prawdopodobieństwo napadu. Strategie relaksacyjne, takie jak uważność, joga i ćwiczenia oddechowe, mogą pomóc zmniejszyć stres. Ograniczenie alkoholu, unikanie narkotyków rekreacyjnych i utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia to również ważne wybory stylu życia dla zapobiegania napadom. Regularna aktywność fizyczna, pod nadzorem neurologa, może dodatkowo wspierać ogólne zdrowie mózgu16.