Niedociśnienie

Czym jest ciśnienie krwi i jak je mierzymy

Ciśnienie krwi to siła, z jaką krew napiera na ściany tętnic, gdy serce pompuje ją przez całe ciało. Pomiar ciśnienia krwi składa się z dwóch liczb1.

Ciśnienie skurczowe (górna liczba) to ciśnienie w tętnicach w momencie, gdy serce pompuje krew. Ciśnienie rozkurczowe (dolna liczba) pokazuje ciśnienie w tętnicach pomiędzy uderzeniami serca, gdy serce odpoczywa1.

Prawidłowe ciśnienie krwi wynosi od 90/60 do 120/80 milimetrów słupa rtęci (mmHg). Wartości poniżej 90/60 mmHg są zazwyczaj uznawane za niedociśnienie1. Optymalne ciśnienie krwi to mniej niż 120/80 mmHg1.

Niskie ciśnienie krwi może być mierzone na trzy sposoby: możesz poprosić farmaceutę o zmierzenie ciśnienia, możesz udać się do lekarza lub pielęgniarki, albo możesz zmierzyć je samodzielnie w domu za pomocą domowego ciśnieniomierza1.

Objawy niedociśnienia

Wiele osób z niskim ciśnieniem krwi nie ma żadnych objawów. Gdy jednak objawy się pojawiają, mogą znacząco wpływać na codzienne życie1.

Najczęstsze objawy niedociśnienia to1:

• Uczucie zawrotów głowy lub oszołomienie
• Mdłości
• Niewyraźne widzenie
• Ogólne uczucie osłabienia
• Splątanie lub trudności z koncentracją
• Omdlenia

Mniej typowe objawy mogą obejmować omdlenie (utratę przytomności), duszność, ból w klatce piersiowej oraz ból szyi i barków1. Niektóre osoby mogą również odczuwać przyspieszone bicie serca, zmęczenie i letarg, a także wrażenie zimnej i wilgotnej skóry1.

Gdy niedociśnienie powoduje problemy, może to oznaczać, że mózg, serce i inne ważne narządy nie otrzymują wystarczającej ilości krwi. To dlatego właśnie pojawiają się objawy takie jak zawroty głowy - po prostu za mało krwi i tlenu dociera do mózgu1.

Przyczyny niskiego ciśnienia krwi

Istnieje wiele różnych przyczyn niedociśnienia. U niektórych osób niskie ciśnienie jest po prostu normalnym stanem - mogą być zdrowe i sprawne fizycznie, lub po prostu mogły odziedziczyć niskie ciśnienie po rodzicach1.

Odwodnienie organizmu jest jedną z najczęstszych przyczyn. Gdy ciało traci zbyt dużo płynów, ciśnienie krwi spada1. Poważna utrata krwi również prowadzi do gwałtownego spadku ciśnienia1.

Niektóre problemy zdrowotne mogą powodować niedociśnienie. Należą do nich schorzenia serca, takie jak niewydolność serca czy zaburzenia rytmu serca. Problemy z układem hormonalnym, w tym niekontrolowana cukrzyca, mogą również obniżać ciśnienie krwi1. Uszkodzenie nerwów spowodowane cukrzycą lub innymi chorobami również może prowadzić do niskiego ciśnienia1.

Ciężkie infekcje organizmu i reakcje alergiczne, zwłaszcza ciężkie reakcje alergiczne zwane anafilaksją, mogą powodować niebezpiecznie niskie ciśnienie krwi1.

Wiele leków może obniżać ciśnienie krwi. Do takich leków należą1:

• Leki stosowane w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi
• Leki moczopędne
• Niektóre leki przeciwdepresyjne
• Leki przeciwlękowe
• Leki stosowane podczas operacji
• Alkohol
• Leki przeciwbólowe

Wiek również odgrywa rolę - niektórzy ludzie rozwijają niedociśnienie w miarę starzenia się1. Stres emocjonalny i ostry ból mogą również prowadzić do obniżenia ciśnienia, ponieważ organizm uwalnia hormony, które powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych1.

Rodzaje niedociśnienia

Lekarze wyróżniają kilka rodzajów niedociśnienia w zależności od tego, kiedy i jak się ono pojawia.

Niedociśnienie bezwzględne występuje, gdy ciśnienie krwi w spoczynku jest poniżej 90/60 mmHg1.

Niedociśnienie ortostatyczne, zwane również niedociśnieniem posturalnym, występuje gdy ciśnienie krwi gwałtownie spada po zmianie pozycji ciała - na przykład po wstaniu z pozycji siedzącej lub leżącej. Jest to normalne, że ciśnienie chwilowo spada podczas zmiany pozycji, ale nie powinno to trwać długo. Niedociśnienie ortostatyczne rozpoznaje się, gdy ciśnienie pozostaje niskie przez ponad trzy minuty po wstaniu1.

Aby rozpoznać niedociśnienie ortostatyczne, spadek musi wynosić co najmniej 20 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub co najmniej 10 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego1. Ten rodzaj niedociśnienia jest dość powszechny - występuje u około 20 procent osób powyżej 65 roku życia1.

Niedociśnienie ortostatyczne jest szczególnie częste u osób starszych i osób osłabionych1. Jeśli objawy pojawiają się po posiłku, stan ten nazywa się niedociśnieniem poposiłkowym. Ten typ najczęściej dotyka osoby starsze, osoby z wysokim ciśnieniem krwi oraz osoby z chorobą Parkinsona1.

Niedociśnienie neurogennie zależne najczęściej występuje u młodych dorosłych i dzieci. Może się pojawić, gdy osoba stoi przez długi czas. Dzieci zazwyczaj wyrastają z tego typu niedociśnienia1.

Jak rozpoznaje się niedociśnienie

Lekarz rozpoczyna diagnozę od zbadania pacjenta i określenia przyczyny niskiego ciśnienia krwi. Podstawowym badaniem jest pomiar ciśnienia krwi - niedociśnienie to odczyt poniżej 90/60 mmHg1.

Aby sprawdzić niedociśnienie ortostatyczne, lekarz może zmierzyć ciśnienie w różnych pozycjach - leżąc, siedząc i stojąc. Ciśnienie jest mierzone ponownie po trzech minutach od wstania1.

Lekarz zapyta również o objawy, przebyte choroby i przyjmowane leki. Dokona przeglądu parametrów życiowych (temperatura, puls, częstość oddechów i ciśnienie krwi) oraz przeprowadzi badanie fizykalne1.

W niektórych przypadkach, gdy standardowy pomiar ciśnienia nie dostarcza wystarczających informacji, lekarz może zlecić test pochyleniowy. To badanie polega na umieszczeniu pacjenta na specjalnym stole, który jest następnie pochylany pod kątem co najmniej 60 stopni. Test ten pomaga potwierdzić rozpoznanie niedociśnienia ortostatycznego i może być również używany do oceny skuteczności leczenia u osób z zaburzeniami układu autonomicznego11.

Mogą być również potrzebne dodatkowe badania, takie jak badania krwi, badania serca lub inne badania diagnostyczne, aby znaleźć przyczynę niskiego ciśnienia1.

Leczenie niedociśnienia

Leczenie niedociśnienia zależy od przyczyny. Jeśli niskie ciśnienie nie powoduje żadnych objawów, zwykle nie wymaga leczenia1.

Gdy znana jest przyczyna niskiego ciśnienia, lekarz może zalecić leczenie mające na celu złagodzenie objawów. Na przykład, jeśli przyczyną są leki, lekarz może zasugerować zmianę leku lub dostosowanie dawki1.

Jedną z opcji leczenia jest noszenie pończoch uciskowych - mogą one poprawić krążenie krwi i zwiększyć ciśnienie krwi1.

Leki zwiększające ciśnienie krwi są rzadko potrzebne, ponieważ proste zmiany w stylu życia lub leczenie podstawowej przyczyny są zazwyczaj skuteczne1. Jednak gdy są konieczne, lekarze mogą przepisać leki takie jak fludrokortyzon lub midodryna. Sprawdziło się również, że pyrydostygmina może być korzystna1.

Główne cele leczenia to poprawa ciśnienia bez powodowania nadmiernego wzrostu ciśnienia w pozycji leżącej, złagodzenie objawów związanych ze zmianą pozycji oraz wydłużenie czasu, przez który pacjent może komfortowo stać1.

Jeśli niedociśnienie jest spowodowane odwodnieniem lub utratą krwi, leczenie może obejmować uzupełnienie płynów. W przypadku poważnych infekcji lub reakcji alergicznych niezbędna jest natychmiastowa pomoc medyczna1.

Co możesz zrobić sam

Istnieje wiele prostych sposobów, które mogą pomóc w radzeniu sobie z objawami niskiego ciśnienia krwi. Każdy pacjent powinien otrzymać zalecenia dotyczące zmian w stylu życia1.

Jedną z najważniejszych rzeczy jest powolne wstawanie. Wstawaj powoli z pozycji siedzącej do stojącej i zachowaj szczególną ostrożność przy wstawaniu z łóżka - najpierw przejdź z pozycji leżącej do siedzącej, a następnie powoli wstań1.

Jeśli poczujesz zawroty głowy lub oszołomienie, usiądź lub połóż się na kilka minut. Możesz też usiąść i włożyć głowę między kolana. To pomoże przywrócić ciśnienie krwi do normy i złagodzić objawy1.

Staraj się spożywać małe, częste posiłki zamiast kilku dużych. Leżenie lub siedzenie przez chwilę po jedzeniu również może pomóc1.

Zwiększ ilość wypijanej wody. Pij dużo płynów, wybierając wodę i inne przezroczyste napoje1. Płyny pomagają zapobiegać odwodnieniu, które jest częstą przyczyną niskiego ciśnienia1.

Twój lekarz może zalecić dodanie większej ilości soli do diety, jeśli uzna to za właściwe1. Nie rób tego jednak bez konsultacji z lekarzem, zwłaszcza jeśli masz choroby nerek, serca lub wątroby1.

Są też pewne rzeczy, których powinieneś unikać1:

• Nie siedź ani nie stój przez długi czas
• Nie pochylaj się i nie zmieniaj gwałtownie pozycji
• Nie pij zbyt dużo alkoholu

Kiedy należy zgłosić się do lekarza

Jeśli regularnie występują u ciebie objawy niskiego ciśnienia, takie jak zawroty głowy i omdlenia, powinieneś zgłosić się do lekarza1.

Powinieneś sprawdzić ciśnienie krwi, jeśli często odczuwasz takie objawy jak1:

• Zawroty głowy lub oszołomienie
• Mdłości
• Niewyraźne widzenie
• Ogólne uczucie słabości
• Splątanie
• Omdlenia

Jeśli doświadczasz objawów podczas wstawania lub nagłej zmiany pozycji, możesz mieć niedociśnienie ortostatyczne1.

Jeśli ktoś zemdleje, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy i wezwij karetkę1.

Osoby w wieku od 40 do 74 lat powinny sprawdzać ciśnienie krwi co najmniej raz na pięć lat1. Regularne kontrole są ważne, ponieważ czasami niedociśnienie może być objawem poważniejszego problemu zdrowotnego, który wymaga leczenia.