Niedociśnienie pozabiegowe

Czym jest niedociśnienie pozabiegowe

Niedociśnienie pozabiegowe to stan, w którym ciśnienie krwi pacjenta spada do nieprawidłowo niskich wartości po przebytym zabiegu operacyjnym. Prawidłowe ciśnienie krwi wynosi około 120/80 mmHg. Gdy ciśnienie spada do 90/60 mmHg lub niżej, szczególnie gdy towarzyszy temu pojawienie się objawów takich jak bóle głowy, zawroty głowy i uczucie oszołomienia, mamy do czynienia z niedociśnieniem.1

Średnie ciśnienie tętnicze (MAP) jest podstawowym wskaźnikiem perfuzji narządów, czyli prawidłowego przepływu krwi przez poszczególne tkanki organizmu. U zdrowych osób ciśnienie krwi zmienia się znacznie w ciągu dnia, ale zazwyczaj utrzymuje się w określonych granicach. U pacjentów po zabiegach chirurgicznych ryzyko wystąpienia głębokiego niedociśnienia jest większe, co może prowadzić do niedokrwienia tkanek i uszkodzenia narządów.2

Niedociśnienie w okresie okołooperacyjnym jest powszechne u pacjentów podczas operacji oraz u tych przyjętych na oddział intensywnej terapii po zabiegu. Jest to problem, z którym spotyka się wielu chorych.3

Przyczyny niskiego ciśnienia po zabiegu

Istnieje kilka głównych przyczyn, dla których po zabiegu chirurgicznym może dojść do spadku ciśnienia krwi. Zrozumienie tych przyczyn jest ważne, aby odpowiednio zareagować i rozpocząć właściwe leczenie.

Znieczulenie jest jedną z najczęstszych przyczyn niedociśnienia podczas i po operacji. Leki znieczulające używane w trakcie zabiegu mogą wpływać na ciśnienie krwi. Zmiany mogą wystąpić zarówno gdy pacjent jest pod znieczuleniem, jak i gdy jego działanie przestaje być aktywne. U niektórych osób znieczulenie obniża ciśnienie krwi. W takich przypadkach lekarze ściśle monitorują sytuację i podają leki dożylnie, aby ustabilizować ciśnienie.1

Wstrząs hipowolemiczny występuje, gdy organizm przechodzi w stan wstrząsu z powodu znacznej utraty krwi. Utrata dużej ilości krwi podczas operacji może spowodować niskie ciśnienie. Zmniejszenie objętości krwi oznacza również zmniejszenie dopływu krwi, co utrudnia prawidłowe funkcjonowanie narządów. W przypadku niskiego ciśnienia po zabiegu wywołanego wstrząsem hipowolemicznym, pacjent jest leczony w szpitalu. Celem leczenia jest uzupełnienie i przywrócenie objętości krążącej krwi w organizmie, zanim dojdzie do uszkodzenia życiowo ważnych narządów, szczególnie nerek i serca.1

Wstrząs septyczny to kolejna poważna przyczyna. Sepsa jest zagrażającą życiu komplikacją spowodowaną przez infekcje bakteryjne, grzybicze lub wirusowe. Powoduje, że ściany małych naczyń krwionośnych zaczynają przepuszczać płyn do tkanek międzykomórkowych. Poważnym powikłaniem sepsy jest wstrząs septyczny, który często wiąże się ze znacznym niedociśnieniem pooperacyjnym. Sepsa jest leczona w szpitalu za pomocą metod takich jak antybiotyki, uzupełnianie płynów i monitoring.1

Wpływ na zdrowie i możliwe powikłania

Niedociśnienie śródoperacyjne i pooperacyjne nie jest tylko przejściowym problemem – może mieć poważny wpływ na stan zdrowia pacjenta i prowadzić do różnych powikłań. Głównym czynnikiem decydującym o perfuzji narządów jest poziom ciśnienia krwi. Niedokrwienie i dysfunkcja narządów są skorelowane z nasileniem niedociśnienia.2

Badania wykazały, że niedociśnienie śródoperacyjne wiąże się z wyższym ryzykiem śmiertelności pooperacyjnej. U pacjentów poddawanych operacjom innym niż kardiochirurgiczne, którzy otrzymują znieczulenie ogólne, może wystąpić zwiększone ryzyko wielu poważnych powikłań.2

Do możliwych powikłań związanych z niedociśnieniem pozabiegowym należą: uszkodzenie mięśnia sercowego po operacjach innych niż kardiochirurgiczne, zawał serca, wstrząs kardiogenny (stan, w którym serce nagle nie jest w stanie pompować wystarczającej ilości krwi), ostra niewydolność nerek, delirium (nagły stan splątania i dezorientacji) oraz udar mózgu.2

Mimo że mechanizmy autoregulacji przepływu krwi chronią mózg, serce i nerki przed niedociśnieniem, głębokie niedociśnienie jest powszechne u pacjentów chirurgicznych i wiąże się z niedokrwieniem i niewydolnością narządów.2

Objawy niedociśnienia po zabiegu

Objawy niedociśnienia pooperacyjnego mogą pojawiać się w różnym nasileniu. Pacjent może odczuwać zawroty głowy lub uczucie, jakby zaraz zemdleje. Gdy ciśnienie krwi spada do 90/60 mmHg lub poniżej, mogą wystąpić bóle głowy, zawroty głowy i uczucie oszołomienia.1

Ponieważ kilka różnych czynników może powodować niedociśnienie śródoperacyjne, anestezjolodzy muszą szybko zidentyfikować przyczynę, aby zastosować odpowiednie leczenie i przywrócić prawidłowy profil hemodynamiczny pacjenta.2

Leczenie i postępowanie

Obecnie niedociśnienie jest leczone, gdy tylko zostaną zarejestrowane niskie wartości ciśnienia krwi. Wczesne wykrycie zbliżającego się niedociśnienia lub jego kliniczne przewidywanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ pozwala lekarzowi szybko i agresywnie leczyć niedociśnienie oraz zmniejszyć częstość występowania i długość epizodów niedociśnieniowych.2

W przypadku niedociśnienia spowodowanego znieczuleniem, lekarze ściśle monitorują sytuację i podają leki dożylne w celu ustabilizowania ciśnienia krwi.1

Gdy niedociśnienie jest wywołane wstrząsem hipowolemicznym, leczenie odbywa się w szpitalu. Celem terapii jest uzupełnienie i przywrócenie objętości krążącej w organizmie, zanim dojdzie do uszkodzenia życiowo ważnych narządów, zwłaszcza nerek i serca. W przypadku wstrząsu septycznego stosuje się antybiotyki, uzupełnianie płynów oraz ścisły monitoring stanu pacjenta.1

Kluczowym elementem skutecznego leczenia jest odpowiednie zidentyfikowanie przyczyny niedociśnienia. Ponieważ poziom ciśnienia krwi jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na perfuzję narządów, jego utrzymanie na odpowiednim poziomie jest priorytetem w opiece nad pacjentem po zabiegu chirurgicznym.2