Pierwotnie postępująca postać stwardnienia rozsianego Badania w chorobie

Badanie nad bezpieczeństwem i skutecznością melatoniny i okrelizumabu u pacjentów z pierwotnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego

Badanie prowadzone w: Hiszpania

To badanie ocenia połączenie melatoniny – substancji naturalnie produkowanej przez organizm, związanej z regulacją snu – z okrelizumabem, lekiem już stosowanym w leczeniu stwardnienia rozsianego. Badanie jest prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, co oznacza, że ani pacjenci, ani badacze nie wiedzą, kto otrzymuje aktywne leczenie, a kto placebo.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć między 18 a 65 lat i potwierdzoną diagnozę PPMS. Wymagany jest wynik w skali EDSS (rozszerzonej skali stanu niepełnosprawności) między 2 a 7, co oznacza od braku niepełnosprawności do możliwości chodzenia z pomocą. Pacjenci muszą przyjmować okrelizumab w stabilnych dawkach przez co najmniej 9 miesięcy przed dołączeniem do badania i nie mogą przyjmować melatoniny ani suplementów antyoksydacyjnych w ciągu miesiąca przed rozpoczęciem badania.

Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są pacjenci bez potwierdzonej diagnozy PPMS, poza określonym przedziałem wiekowym oraz osoby z grup wrażliwych, takie jak dzieci czy kobiety w ciąży.

Cel badania: Głównym celem jest ocena bezpieczeństwa i skuteczności połączenia melatoniny z okrelizumabem. Badanie monitoruje postęp objawów choroby, działania niepożądane, jakość życia, zmęczenie i zaburzenia snu. Badacze sprawdzają również zmiany w zanikaniu mózgu oraz funkcji poznawczych.

Badane leki: Okrelizumab działa poprzez niszczenie specyficznych komórek układu odpornościowego (komórek B), które mogą przyczyniać się do uszkodzenia nerwów. Melatonina jest testowana ze względu na jej potencjalne działanie przeciwzapalne i wpływ na funkcje immunologiczne.

Badanie nad bezpieczeństwem i działaniem YTB323 oraz kombinacji leków u pacjentów z postępującym stwardnieniem rozsianym

Badanie prowadzone w: Hiszpania, Francja, Niemcy, Włochy

To innowacyjne badanie testuje terapię komórkową YTB323, która wykorzystuje zmodyfikowane komórki odpornościowe samego pacjenta do walki z chorobą. Jest to tzw. terapia CAR-T, w której komórki pacjenta są pobierane, modyfikowane w laboratorium i zwracane do organizmu.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć od 18 do 60 lat i potwierdzoną diagnozę wtórnie postępującego stwardnienia rozsianego (SPMS) lub PPMS. Czas trwania choroby musi być krótszy niż 15 lat. Wymagany wynik w skali EDSS to od 3 do 6.5, co oznacza zdolność do chodzenia z pewnym stopniem niepełnosprawności. Pacjent musi być w stanie komunikować się z zespołem badawczym i poddać się takim procedurom jak punkcja lędźwiowa i rezonans magnetyczny mózgu.

Kryteria wykluczenia: Wykluczone są osoby z innymi postaciami stwardnienia rozsianego niż nieaktywna postać postępująca, osoby poza określonym przedziałem wiekowym oraz przedstawiciele grup wrażliwych.

Cel badania: Głównym celem jest ocena bezpieczeństwa różnych dawek YTB323. Badanie monitoruje odpowiedź organizmu na terapię komórkową oraz jej wpływ na przebieg choroby poprzez regularne badania krwi i skany MRI.

Badane leki: YTB323 to eksperymentalna terapia komórkowa podawana dożylnie. Przed jej podaniem pacjenci otrzymują cyklofosfamid i fosforan fludarabiny w celu przygotowania organizmu. Badanie ma trwać do czerwca 2030 roku.

Badanie porównujące rytuksymab i okrelizumab u pacjentów z aktywnym stwardnieniem rozsianym

Badanie prowadzone w: Dania

To badanie porównuje dwa leki – rytuksymab i okrelizumab – oba podawane dożylnie. Rytuksymab jest stosowany jako biosimilar, czyli lek bardzo podobny do już zatwierdzonego preparatu, ale jeszcze niezatwierdzony specjalnie do leczenia stwardnienia rozsianego.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć od 18 do 65 lat i diagnozę stwardnienia rozsianego według kryteriów McDonalda z 2017 roku. Wynik w skali EDSS nie może przekraczać 6.5. Pacjenci muszą spełniać kryteria aktywnego stwardnienia rozsianego, co może obejmować co najmniej 2 rzuty w ciągu ostatnich 12 miesięcy lub obecność zmian w mózgu widocznych w rezonansie magnetycznym.

Kryteria wykluczenia: Wykluczone są osoby bez diagnozy stwardnienia rozsianego, poza określonym przedziałem wiekowym oraz osoby z grup wrażliwych.

Cel badania: Głównym celem jest określenie, czy rytuksymab jest równie skuteczny jak okrelizumab w leczeniu aktywnych postaci stwardnienia rozsianego. Badanie trwa 24 miesiące, z możliwością przedłużenia o kolejne 36 miesięcy. W tym czasie monitoruje się obecność nowych lub powiększających się zmian w mózgu widocznych w badaniu MRI.

Badane leki: Zarówno okrelizumab, jak i rytuksymab działają poprzez niszczenie komórek B CD20-dodatnich, które odgrywają rolę w nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej uszkadzającej układ nerwowy.

Badanie nad metforminą w opóźnianiu postępu u pacjentów z nieaktywną postępującą postacią stwardnienia rozsianego

Badanie prowadzone w: Belgia

To badanie testuje metforminę – lek powszechnie stosowany w leczeniu cukrzycy – jako potencjalne leczenie wspomagające u pacjentów z postępującym stwardnieniem rozsianym. Badacze chcą sprawdzić, czy metformina może spowolnić postęp choroby.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć od 18 do 70 lat i diagnozę nieaktywnej postępującej postaci stwardnienia rozsianego, co oznacza stopniowe pogarszanie się objawów bez nowych ataków lub zmian w mózgu w ciągu ostatnich 1-2 lat. Wynik w skali EDSS musi wynosić od 2.0 do 6.5. Pacjenci muszą mówić po niderlandzku, flamandzku lub francusku. Jeśli stosują terapię modyfikującą przebieg choroby, musi być ona stabilna przez co najmniej rok.

Kryteria wykluczenia: Wykluczone są osoby z innymi postaciami stwardnienia rozsianego niż nieaktywna postać postępująca, osoby poza określonym przedziałem wiekowym oraz osoby niezdolne do wyrażenia świadomej zgody.

Cel badania: Głównym celem jest sprawdzenie, czy metformina może poprawić lub utrzymać szybkość chodzenia u pacjentów przez okres 96 tygodni. Badanie ocenia także funkcje poznawcze, sprawność rąk i jakość życia. Wykonywane są również badania MRI w celu monitorowania zmian objętości mózgu.

Badane leki: Metformina jest przyjmowana doustnie w postaci tabletek. W badaniu testuje się jej zdolność do ochrony mózgu i nerwów przed dalszymi uszkodzeniami poprzez aktywację białka regulującego zużycie energii i wzrost komórek.

Badanie nad skutecznością i bezpieczeństwem okrelizumabu u dorosłych z pierwotnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego

Badanie prowadzone w: Rumunia, Polska, Chorwacja, Portugalia, Belgia, Francja, Hiszpania, Włochy, Bułgaria

To duże międzynarodowe badanie ocenia okrelizumab u pacjentów z PPMS – postacią choroby, która stopniowo się pogarsza bez okresów poprawy. Badanie stosuje metodę podwójnie ślepej próby, porównując okrelizumab z placebo.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć potwierdzoną diagnozę PPMS według określonych kryteriów medycznych. Wynik w skali EDSS musi wynosić od 3.0 do 8.0. Czas trwania choroby musi być odpowiednio krótszy w zależności od stopnia niepełnosprawności – mniej niż 20 lat przy wyniku EDSS 7.0-8.0, mniej niż 15 lat przy wyniku 5.5-6.5, i mniej niż 10 lat przy wyniku 5.0 lub niższym. Pacjenci muszą mieć obecność określonych białek w płynie mózgowo-rdzeniowym i wykonać test sprawności rąk (9-HPT) w czasie dłuższym niż 25 sekund.

Kryteria wykluczenia: Wykluczone są osoby z innymi postaciami stwardnienia rozsianego, osoby z aktywnymi infekcjami, historią nowotworów (z wyjątkiem niektórych typów raka skóry), ciężkimi problemami kardiologicznymi, kobiety w ciąży lub karmiące piersią, oraz osoby z alergią na podobne leki lub niemogące poddać się badaniu MRI.

Cel badania: Głównym celem jest ocena, jak długo trwa do momentu pogorszenia się objawów, takiego jak pogorszenie sprawności rąk lub wzrost niepełnosprawności. Badanie monitoruje również zmiany w mózgu i rdzeniu kręgowym za pomocą regularnych skanów MRI oraz obserwuje wszelkie działania niepożądane.

Badane leki: Okrelizumab jest podawany jako infuzja dożylna w dawce 300 mg. Działa poprzez niszczenie komórek B CD20-dodatnich, które uczestniczą w nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej uszkadzającej układ nerwowy. Badanie ma potrwać do września 2030 roku.

Badanie nad działaniem wyższej dawki okrelizumabu u dorosłych z pierwotnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego

Badanie prowadzone w: Grecja, Polska, Węgry, Włochy, Dania, Belgia, Bułgaria, Francja, Niemcy, Portugalia, Hiszpania

To badanie sprawdza, czy wyższa dawka okrelizumabu jest skuteczniejsza niż obecnie zatwierdzona dawka w spowolnieniu postępu niepełnosprawności u osób z PPMS. Uczestnicy otrzymają albo wyższą dawkę okrelizumabu, albo zatwierdzoną dawkę, albo placebo.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć od 18 do 55 lat i diagnozę PPMS według zmienionych kryteriów McDonalda z 2017 roku. Wynik w skali EDSS musi wynosić od 3 do 6.5. Wymagany jest wynik co najmniej 2.0 w skali układów funkcjonalnych dla układu piramidowego (dotyczącego dolnej części ciała). Pacjenci muszą mieć udokumentowane badanie MRI mózgu wykazujące nieprawidłowości charakterystyczne dla stwardnienia rozsianego oraz być neurologicznie stabilni przez co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem badania.

Kryteria wykluczenia: Wykluczone są osoby z innymi postaciami stwardnienia rozsianego, z aktywnymi infekcjami, historią nowotworów, ciężkimi problemami sercowymi lub wątrobowymi, kobiety w ciąży lub karmiące piersią, oraz osoby uczestniczące w innym badaniu klinicznym w ciągu ostatnich 30 dni.

Cel badania: Głównym celem jest ocena, czy wyższa dawka okrelizumabu może lepiej zmniejszyć ryzyko postępu niepełnosprawności. Badanie monitoruje również zmiany objętości mózgu i poziomy określonych białek we krwi związanych z uszkodzeniem nerwów.

Badane leki: Oprócz okrelizumabu, uczestnicy mogą otrzymywać paracetamol (500 mg w tabletkach), metyloprednizolon (500 mg w iniekcji lub infuzji) oraz chlorowodorek difenhydraminy (50 mg doustnie lub dożylnie) w celu kontrolowania objawów lub działań niepożądanych.

Badanie nad tolebrutnibem u pacjentów z pierwotnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego

Badanie prowadzone w: Polska, Niemcy, Rumunia, Czechy, Hiszpania, Grecja, Estonia, Włochy, Szwecja, Portugalia, Francja, Chorwacja, Węgry, Belgia, Bułgaria, Austria, Norwegia, Holandia, Dania

To najszersze geograficznie badanie testuje tolebrutnib – nowy lek przyjmowany doustnie w postaci tabletek powlekanych. Lek jest porównywany z placebo w celu sprawdzenia, czy może opóźnić postęp niepełnosprawności u osób z PPMS.

Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć od 18 do 55 lat i diagnozę PPMS według wytycznych z 2017 roku. Wynik w skali EDSS musi wynosić od 2.0 do 6.5. Wymagane jest dodatnie pasma oligoklonalne w płynie mózgowo-rdzeniowym lub podwyższony wskaźnik IgG. Pacjenci muszą stosować odpowiednie metody antykoncepcji. Do badania mogą dołączyć osoby niemające dostępu do okrelizumabu lub u których lek ten nie jest tolerowany, nie działa skutecznie lub powoduje działania niepożądane.

Kryteria włączenia: Głównym celem jest określenie, czy tolebrutnib może opóźnić postęp niepełnosprawności w porównaniu z placebo. Badanie ocenia także zmiany objętości mózgu, funkcje poznawcze i ogólną jakość życia. Bezpieczeństwo i tolerancja leku są ściśle monitorowane przez cały okres badania.

Badane leki: Tolebrutnib (SAR442168) jest lekiem immunomodulującym działającym poprzez modulację układu odpornościowego w celu zmniejszenia stanu zapalnego i zapobiegania uszkodzeniu nerwów. Jest obecnie w fazie eksperymentalnej, a trwające badania mają określić jego bezpieczeństwo i skuteczność. Badanie ma zakończyć się w czerwcu 2025 roku.

Podsumowanie

Dostępne badania kliniczne dotyczące pierwotnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego koncentrują się głównie na spowolnieniu postępu niepełnosprawności. Zauważalna jest dominacja badań prowadzonych w krajach europejskich, szczególnie w Hiszpanii, Francji, Niemczech, Włoszech i Polsce. Większość badań testuje różne podejścia terapeutyczne oparte na modulacji układu odpornościowego.

Okrelizumab pojawia się w kilku badaniach – zarówno w standardowej dawce, jak i w wyższym stężeniu, a także w połączeniu z melatoniną. Jest to lek już zatwierdzony do leczenia PPMS, co wskazuje na zainteresowanie optymalizacją jego stosowania. Innowacyjne podejścia obejmują terapię komórkową YTB323 oraz tolebrutnib – nowy lek doustny testowany w największym geograficznie badaniu obejmującym 19 krajów.

Ciekawe jest również badanie metforminy – leku przeciwcukrzycowego – jako potencjalnej terapii wspomagającej, co pokazuje poszukiwanie nowych zastosowań dla już znanych leków. Wszystkie badania stosują metodę podwójnie ślepej próby lub podobne rigory metodologiczne, co zapewnia wiarygodność wyników.

Większość badań ma charakter długoterminowy, trwając od 2 do 5 lat, co jest niezbędne do oceny postępu choroby o powolnym charakterze progresji. Kryteria włączenia zazwyczaj obejmują wiek od 18 do 65 lat oraz określone wyniki w skali EDSS, co umożliwia porównywalność rezultatów między różnymi badaniami.