Nawracająco-ustępująca postać stwardnienia rozsianego to najczęstsza forma stwardnienia rozsianego, w której objawy nasilają się w postaci rzutów, po których następują okresy poprawy lub ustąpienia objawów. Odpowiednie leczenie pomaga kontrolować rzuty i poprawia jakość życia.
Czym jest nawracająco-ustępująca postać stwardnienia rozsianego?
Nawracająco-ustępująca postać stwardnienia rozsianego, w skrócie RRMS (od angielskiej nazwy Relapsing-Remitting Multiple Sclerosis), to jedna z postaci stwardnienia rozsianego (SM) – choroby autoimmunologicznej wpływającej na ośrodkowy układ nerwowy, który obejmuje mózg i rdzeń kręgowy.
Charakterystyczną cechą RRMS jest występowanie naprzemiennych okresów zaostrzeń i remisji. Podczas rzutu (zwanego także zaostrzeniem lub nawrotem) pojawiają się nowe objawy lub nasilają się istniejące. Rzut może trwać od kilku dni do kilku tygodni, a nawet do dwóch miesięcy.
Po rzucie następuje okres remisji, czyli poprawy stanu zdrowia. W tym czasie objawy mogą całkowicie ustąpić lub częściowo się zmniejszyć. Remisja może trwać tygodnie, miesiące, a nawet dłużej.
Oznaczenie nawracająco-ustępująca pomaga pacjentom i lekarzom zrozumieć, czego mogą oczekiwać w przebiegu choroby. Ta klasyfikacja jest również istotna przy wyborze najlepszej metody leczenia.
Jak często występuje ta postać choroby?
RRMS jest najczęstszą postacią stwardnienia rozsianego. W Stanach Zjednoczonych żyje około miliona osób ze stwardnieniem rozsianym. Szacuje się, że od 80% do 85% osób, u których zdiagnozowano SM, ma właśnie postać nawracająco-ustępującą.
Większość pacjentów otrzymuje tę diagnozę w wieku od 20 do 30 lat. Choroba dotyka około 2,1 miliona osób rocznie na całym świecie i stanowi poważne obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej.
Jakie są objawy?
Objawy RRMS różnią się u poszczególnych osób i zależą od tego, która część mózgu lub rdzenia kręgowego została uszkodzona. Nie ma dwóch pacjentów, którzy doświadczaliby dokładnie takich samych objawów w taki sam sposób.
Do najczęstszych objawów należą:
Zaburzenia widzenia – rozmyte widzenie, upośledzenie widzenia kolorów, bolesne ruchy gałek ocznych lub podwójne widzenie
Mrowienie lub drętwienie w różnych częściach ciała
Uczucie ściśnięcia wokół klatki piersiowej lub brzucha, które przypomina uścisk
Zmęczenie
Problemy z pęcherzem lub jelitami, w tym trudności z rozpoczęciem oddawania moczu
Osłabienie mięśni
Problemy z równowagą i koordynacją
Zawroty głowy
Ból oczu
Niektóre objawy mogą pojawiać się i znikać, inne występują tylko raz i już nie wracają. Objawy mogą również nasilać się stopniowo w miarę postępu choroby.
Co powoduje tę chorobę?
W stwardnieniu rozsianym układ odpornościowy człowieka przez pomyłkę atakuje własny organizm, koncentrując się na układzie nerwowym. Układ immunologiczny składa się z komórek, takich jak komórki T i B, oraz białek, które normalnie chronią organizm przed infekcjami i chorobami.
Komórki zapalne atakują mielinę – ochronną osłonkę otaczającą włókna nerwowe, zwane aksonami. Mielina pozwala na szybkie przekazywanie sygnałów nerwowych. Gdy zostaje uszkodzona, powstaje tkanka bliznowata zwana stwardnieniem (zmianami). Uszkodzenie to zaburza zdolność organizmu do przesyłania sygnałów z jednej części ośrodkowego układu nerwowego do drugiej, co powoduje objawy SM.
Podczas okresów remisji organizm ma szansę naprawić osłonkę mielinową, przywracając normalną funkcję. Jednak proces naprawy prowadzi do powstawania blizn w układzie nerwowym, co z czasem może prowadzić do powikłań.
Dokładna przyczyna SM nie jest znana. Naukowcy uważają, że niektórzy ludzie mają predyspozycje genetyczne, które sprawiają, że czynniki środowiskowe mogą wywołać tę reakcję autoimmunologiczną. Zarówno genetyka, jak i czynniki środowiskowe odgrywają rolę w powstawaniu choroby.
Czym są rzuty i jak długo trwają?
Rzut, nazywany także zaostrzeniem, nawrotem lub atakiem, to okres czasowego pogorszenia lub powrotu objawów. Oznacza to, że w mózgu i rdzeniu kręgowym występuje aktywny proces zapalny wzdłuż nerwów i mieliny.
Aby lekarz uznał pogorszenie stanu za prawdziwy rzut, objawy fizyczne muszą utrzymywać się przez co najmniej 24 do 48 godzin, bez oznak infekcji lub gorączki.
Rzuty zwykle rozwijają się szybko – w ciągu kilku godzin lub dni – i trwają od kilku dni do kilku tygodni. Objawy mogą utrzymywać się nawet do dwóch miesięcy.
Na początku choroby między rzutami może mijać od 12 do 18 miesięcy. Jednak z czasem u wielu pacjentów rzuty występują częściej i trwają dłużej, aż w końcu mogą przekształcić się w stan przewlekły zwany wtórnie postępującym stwardnieniem rozsianym.
Częstotliwość rzutów jest różna – od mniej niż jednego rzutu rocznie do ponad dwóch rzutów rocznie.
Co może wywołać rzut choroby?
Pewne czynniki mogą prowokować rzuty SM lub nasilać objawy. Do najczęstszych czynników wyzwalających należą:
Wysoka temperatura otoczenia – ciepło może pogorszyć objawy
Infekcje – choroby zakaźne mogą wywołać rzut
Niedobór snu – brak odpowiedniej ilości odpoczynku
Słaba dieta – nieodpowiednie odżywianie
Stres – napięcie emocjonalne
Palenie tytoniu – używanie wyrobów tytoniowych
Niedobór witaminy D
Wysiłek fizyczny
Depresja
Wyczerpanie
Istnieje też pojęcie pseudorzutu – to czasowe pogorszenie objawów bez faktycznego zapalenia mieliny lub uszkodzenia, wywołane przez powyższe czynniki.
Jak leczy się nawracająco-ustępującą postać SM?
Chociaż nie ma lekarstwa na stwardnienie rozsiane, dostępne są różne metody leczenia, które pomagają kontrolować objawy i zmniejszyć częstotliwość oraz nasilenie rzutów.
Leki modyfikujące przebieg choroby to podstawa terapii RRMS. Te leki działają poprzez modyfikację odpowiedzi układu odpornościowego, pomagając zmniejszyć stan zapalny i zapobiegając dalszym uszkodzeniom układu nerwowego. Istnieje ponad tuzin leków zalecanych przez lekarzy w celu zapobiegania rzutom i spowalniania przebiegu SM.
Do nowszych, szczególnie skutecznych leków należą te, które zmniejszają liczbę krążących komórek B, takie jak okrelizumab i ofatumumab. Badania pokazują, że mogą one zapobiegać rzutom z efektywnością do 98% i są szczególnie skuteczne, gdy są stosowane wcześnie w przebiegu choroby.
Leczenie podczas rzutów często obejmuje podanie kortykosteroidów, które pomagają zmniejszyć stan zapalny. Ponadto fizjoterapia może pomóc w radzeniu sobie z osłabieniem mięśni i problemami z koordynacją podczas zaostrzeń.
Ważne jest, aby stosować się do zaleceń lekarza i regularnie przyjmować przepisane leki. Leczenie może pomóc pacjentom czuć się lepiej, ale tylko wtedy, gdy jest stosowane konsekwentnie. Im wcześniej rozpocznie się odpowiednie leczenie i im dłużej się go przestrzega, tym lepiej można kontrolować chorobę.
Niektóre osoby przerywają przyjmowanie leków, ponieważ nie widzą natychmiastowej poprawy lub doświadczają działań niepożądanych. Jeśli tak się dzieje, należy porozmawiać z lekarzem. Lekarz może dostosować dawkę, zmienić lek lub pomóc w radzeniu sobie z działaniami niepożądanymi.
Zmiany stylu życia wspierające leczenie
Oprócz leczenia farmakologicznego, zmiany w stylu życia mogą pomóc w kontrolowaniu objawów i spowolnieniu postępu choroby. Proste nawyki mogą pomóc zachować mobilność i dobrą jakość życia przez długi czas.
Regularna aktywność fizyczna jest szczególnie ważna. Ćwiczenia mogą pomóc utrzymać siłę mięśni, równowagę i ogólną sprawność fizyczną.
Zdrowa dieta wspiera ogólny stan zdrowia i może pomóc w radzeniu sobie z objawami. Odpowiednie odżywianie ma znaczenie dla funkcjonowania całego organizmu.
Odpowiedni odpoczynek jest kluczowy. Dbanie o regenerujący sen pomaga organizmowi radzić sobie z chorobą i zmniejsza ryzyko zaostrzeń.
Zaprzestanie palenia jest bardzo ważne, ponieważ tytoń może nasilać objawy i wywoływać rzuty.
Szczepienia pomagają chronić przed infekcjami, które mogłyby wywołać rzut choroby.
Suplementacja witaminy D może być zalecana przez lekarza, ponieważ jej niedobór jest jednym z czynników ryzyka pogorszenia stanu.
Monitorowanie przebiegu choroby
Rutynowe monitorowanie jest ważną częścią leczenia SM. Podczas wizyt kontrolnych w poradni lekarz monitoruje postęp choroby i w razie potrzeby dostosowuje plan leczenia.
Rezonans magnetyczny (MRI) jest często używany do śledzenia zmian w mózgu i rdzeniu kręgowym. Badanie to pomaga zespołowi lekarskiemu ocenić, jak dobrze działa leczenie. RRMS zwykle powoduje powstawanie większej liczby zmian ogniskowych (widocznych na MRI) niż inne postaci SM.
Regularne wizyty u lekarza pozwalają na wczesne wykrycie zmian w przebiegu choroby i szybką modyfikację terapii, co jest kluczowe dla osiągnięcia najlepszych wyników leczenia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
