W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z udziałem alteplase. Sprawdzają one skuteczność i bezpieczeństwo tego leczenia w różnych stanach, takich jak udar, zatorowość płucna, odmrożenia i zakażenia opłucnej. Badania obejmują dorosłych pacjentów w różnych fazach choroby i na różnych etapach leczenia.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne z alteplase dotyczą głównie ostrego udaru niedokrwiennego i zatorowości płucnej, ale także odmrożeń, zakażeń opłucnej oraz krwotoku podsiatkówkowego w zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem. Większość badań jest w fazie 3, a kilka w fazie 2, co oznacza, że leczenie jest już testowane u pacjentów i porównywane z innymi metodami. W badaniach uczestniczą osoby z różnymi typami udaru, w tym po niedawnym przyjęciu doustnych leków przeciwkrzepliwych, oraz pacjenci z wyższym ryzykiem zatorowości płucnej. Najczęściej oceniane wyniki to sprawność po leczeniu, śmiertelność, nawroty choroby, amputacje i poprawa wzroku. W części badań alteplase jest porównywane z innym leczeniem lub z opieką standardową. Czas obserwacji często wynosi 30 dni, 90 dni lub 12 miesięcy.
Przegląd badań z alteplase
W podanych danych alteplase jest badane w kilku różnych chorobach i stanach nagłych, głównie w ostrym udarze niedokrwiennym oraz zatorowości płucnej. Większość projektów to badania interwencyjne, czyli takie, w których pacjenci otrzymują określone leczenie i są porównywani z inną grupą lub standardem opieki. Wszystkie pokazane badania są w fazie 2 albo 3, więc dotyczą już pacjentów i mają sprawdzić praktyczne korzyści leczenia.
Badania w udarze niedokrwiennym
Największa grupa badań dotyczy udaru niedokrwiennego, czyli nagłego zamknięcia naczynia w mózgu. W tych badaniach alteplase jest sprawdzane w różnych sytuacjach: po udarze u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, po skutecznej reperfuzji po trombektomii, w udarze z zamknięciem tętnicy podstawnej oraz jako leczenie podawane do tętnicy podczas zabiegu mechanicznego usuwania skrzepliny.
W badaniu SIFT pacjenci z ostrym udarem niedokrwiennym, którzy przyjmują inhibitory czynnika Xa, są porównywani pod kątem wczesnej poprawy neurologicznej po leczeniu dożylnym w czasie do 4,5 godziny od początku objawów. Główny wynik to poprawa neurologiczna po 24 godzinach, mierzona skalą NIHSS, czyli skalą oceniającą nasilenie objawów udaru.
W badaniu STROACT oceniane jest bezpieczeństwo dożylnej trombolizy u pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym, którzy wcześniej przyjmowali doustne leki przeciwkrzepliwe, ale ich działanie zostało odwrócone przez specjalną odtrutkę. Badanie ma dwie części: interwencyjną, w której sprawdza się zdarzenia zakrzepowe i zgony, oraz obserwacyjną, w której ocenia się wynik funkcjonalny po 90 dniach w skali mRS.
W badaniu CHOICE2TRIAL sprawdzano, czy rt-PA podany jako dodatek do mechanicznej trombektomii poprawia wynik po 90 dniach u pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym i pełnym lub prawie pełnym przywróceniem przepływu w naczyniu. Główny punkt końcowy to odsetek pacjentów z mRS 0-1, czyli z bardzo małą niepełnosprawnością lub jej brakiem.
W badaniu badanie z podaniem do tętnicy podczas trombektomii oceniana jest infuzja tPA do tętnicy w czasie mechanicznego usuwania skrzepliny u osób z niedrożnością dużego naczynia w krążeniu przednim. Celem jest sprawdzenie, czy takie leczenie poprawia wynik kliniczny i techniczny, a głównym wynikiem jest odsetek pacjentów z mRS 0-1.
W badaniu z okluzją tętnicy podstawnej porównuje się obecne najlepsze leczenie z podejściem opartym na alteplase lub tenekteplazie u pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym w krążeniu tylnym. Główny wynik to odsetek pacjentów z mRS 0-1 lub powrót do wcześniejszego poziomu funkcjonowania po 3 miesiącach.
W badaniu DO-IT oceniana jest tromboliza dożylna u osób z ostrym udarem niedokrwiennym po niedawnym przyjęciu doustnych leków przeciwkrzepliwych, jeśli spełniają lokalne kryteria leczenia. Główny wynik to zmiana w skali mRS po 90 dniach, czyli ocena, jak dobrze pacjent radzi sobie w codziennym życiu po udarze.
W badaniu ASSET Alteplase jest częścią leczenia ostrego udaru niedokrwiennego, a celem jest ocena bezpieczeństwa i skuteczności w ostrej fazie choroby. Główny wynik to przesunięcie w stronę lepszego wyniku funkcjonalnego w skali mRS.
W badaniu badanie po skutecznej reperfuzji sprawdza się, czy dodatkowa tromboliza podana do tętnicy po udanym przywróceniu przepływu poprawia wynik po 90 dniach u chorych z dużym zamknięciem naczynia w krążeniu przednim. Główny punkt końcowy to przesunięcie wyników w skali mRS w kierunku lepszego funkcjonowania.
Badania w zatorowości płucnej
Alteplase jest też badane w zatorowości płucnej, czyli w nagłym zatkaniu tętnicy w płucach przez skrzeplinę. Część badań dotyczy pacjentów z pośrednio wysokim ryzykiem, u których ocenia się, czy leczenie trombolityczne może zmniejszyć obciążenie skrzepliną i poprawić stan kliniczny.
W badaniu PEITHO-3 sprawdza się zmniejszoną dawkę leczenia trombolitycznego u chorych z pośrednio wysokim ryzykiem ostrej zatorowości płucnej. Główny wynik to złożony punkt końcowy obejmujący zgon, pogorszenie hemodynamiczne lub nawrotową zatorowość płucną po 30 dniach.
W badaniu STRATIFY II porównuje się trzy strategie leczenia u pacjentów z ostrą zatorowością płucną o pośrednio wysokim ryzyku: embolectomię przezskórną, niskodawkową trombolizę alteplase oraz heparynę z możliwością pełnej trombolizy. Główny wynik to zmniejszenie skali modified Miller, która pokazuje, jak duża jest skrzeplina i jak wpływa na przepływ w segmentach płucnych.
W badaniu kateter-directed thrombolysis oceniana jest tromboliza kierowana przez cewnik u pacjentów z ostrą zatorowością płucną o pośrednio wysokim ryzyku. Główne wyniki obejmują zgon z każdej przyczyny, nawrót zatorowości płucnej oraz dekompensację krążeniowo-oddechową w ciągu 7 dni od randomizacji.
Inne badane stany
Alteplase jest także badane poza neurologią i zatorowością płucną. W badaniu dotyczącym odmrożeń kończyn porównuje się alteplase z iloprostem u ciężkich przypadków, a głównym wynikiem jest poziom amputacji dalszej części kończyny.
W badaniu TIGER oceniana jest rola zabiegu witrektomii z podsiatkówkowym TPA u pacjentów z krwotokiem podsiatkówkowym wtórnym do wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem. Główny wynik to uzyskanie poprawy widzenia o co najmniej 10 liter w badaniu ETDRS po 12 miesiącach.
W badaniu pleural empyema Alteplase jest podawane do jamy opłucnej w leczeniu ropniaka opłucnej, a porównanie dotyczy leczenia operacyjnego i drenażu. W tym badaniu główny wynik nie został opisany szczegółowo w danych, ale celem jest ocena, czy leczenie bezpośrednio na początku jest lepsze niż standardowe postępowanie.
W badaniu EPISSOC Alteplase jest częścią leczenia powikłanych zakażeń opłucnej i porównuje się strategię wczesnego płukania opłucnej z solą fizjologiczną ze standardową opieką. Główny wynik to niepowodzenie leczenia, rozumiane jako zgon, potrzeba operacji klatki piersiowej lub dodatkowej terapii enzymatycznej w jamie opłucnej w ciągu 30 dni.
Jakie wyniki są mierzone
W badaniach z alteplase najczęściej mierzy się wynik funkcjonalny, czyli to, jak pacjent radzi sobie po leczeniu w codziennym życiu. Często używa się skali mRS, a w badaniach udarowych także NIHSS.
W badaniach zatorowości płucnej ocenia się również zgon, pogorszenie krążeniowo-oddechowe i nawrót zatorowości. W odmrożeniach głównym celem jest ograniczenie amputacji, a w badaniu okulistycznym poprawa ostrości widzenia.
Niektóre badania mają też bardziej złożone punkty końcowe, czyli kilka wyników ocenianych razem. Takie podejście pomaga zobaczyć nie tylko jedną korzyść, ale cały obraz skuteczności i bezpieczeństwa leczenia.
Kto może uczestniczyć
Do badań kwalifikują się osoby z konkretną chorobą i w określonym czasie od początku objawów. Na przykład w udarze ważny jest czas od początku objawów, a w zatorowości płucnej stopień ryzyka i stan kliniczny.
W części badań uwzględniono osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe, na przykład inhibitory czynnika Xa lub doustne antykoagulanty, jeśli spełniają dodatkowe warunki badania. Inne badania obejmują osoby z ciężkimi odmrożeniami, ropniakiem opłucnej lub wysiękową postacią AMD.
Najważniejsze pojęcia
W badaniach z alteplase często pojawiają się skróty i skale, które pomagają opisać stan pacjenta.
- mRS to skala niepełnosprawności po chorobie; niższy wynik oznacza lepsze funkcjonowanie.
- NIHSS to skala oceny objawów udaru; wyższy wynik zwykle oznacza cięższy stan.
- Reperfuzja oznacza przywrócenie przepływu krwi do zamkniętego naczynia.
- Trombektomia mechaniczna to zabieg usuwania skrzepliny z naczynia za pomocą specjalnych narzędzi.
- Standard opieki to leczenie uznawane obecnie za najlepsze i najczęściej stosowane.
- Randomizacja oznacza losowy przydział do grup badania, aby porównanie było uczciwe.
- Punkt końcowy to główny wynik, który badacze chcą ocenić w badaniu.
- Amputacja to chirurgiczne usunięcie części kończyny, zwykle z powodu ciężkiego uszkodzenia tkanek.