Zakaźny płyn opłucnowy

Czym jest płyn opłucnowy i jak dochodzi do zakażenia

Płyn opłucnowy, nazywany też przez niektórych „wodą na płucach", to nadmierne gromadzenie się płynu między warstwami opłucnej na zewnątrz płuc. Opłucna to cienkie błony, które wyścielają płuca oraz wewnętrzną część klatki piersiowej1.

Normalnie każdy człowiek ma niewielką ilość płynu w opłucnej. Ten płyn działa jak naturalny środek smarujący i ułatwia płucom ruch podczas oddychania. Jednak przy płynie opłucnowym płynu wokół płuc jest za dużo. Oznacza to, że organizm wytwarza zbyt dużo płynu lub nie wchłania go w wystarczającym stopniu1.

Z perspektywy procesów fizjologicznych zakażenie jamy opłucnowej można podzielić na trzy etapy: etap wysięku, etap wydzielania włóknika i powstawania ropy oraz etap organizacji. Ze względu na różnice w bakteriach wywołujących zakażenie jamy opłucnowej w porównaniu do zakażenia płuc, bardzo ważne dla leczenia choroby jest dokładne zbadanie bakterii i właściwości biochemicznych zakaźnego płynu opłucnowego2.

Przyczyny zakaźnego płynu opłucnowego

Płyn opłucnowy może być spowodowany wieloma różnymi problemami zdrowotnymi, takimi jak zakażenie, guz lub uraz3. Lekarze dzielą płyn opłucnowy na dwa typy, w zależności od rodzaju płynu wokół płuc. Nadmierny płyn może być ubogi w białko i wodnisty albo bogaty w białko. Płyn bogatobiałkowy pochodzi na przykład z raka lub zakażenia1.

Zakażenie jamy opłucnowej nadal poważnie zagraża zdrowiu ludzi pomimo ciągłego postępu w medycynie2. Płyn opłucnowy pojawia się u 40% pacjentów z zapaleniem płuc, a obecność wysięku może skomplikować zarówno rozpoznanie, jak i leczenie zakażenia w płucach i jamie opłucnowej4.

W krajach uprzemysłowionych bakteryjne zapalenie płuc wywołane przez gronkowce, pneumokoki, Haemophilus influenzae lub inne drobnoustroje jest częstą przyczyną płynu opłucnowego. W krajach rozwijających się, gdzie gruźlica jest powszechna, gruźlica płuc stanowi kolejną ważną przyczynę. Gdy płyn opłucnowy jest spowodowany bakteryjnym zakażeniem płuc, może być związany z ropnym wysiękiem opłucnowym (zwanym ropniakiem opłucnej)5.

Objawy zakaźnego płynu opłucnowego

Jeśli masz płyn opłucnowy, możesz nie mieć żadnych objawów lub możesz odczuwać duszność, ból w klatce piersiowej, szczególnie podczas głębokiego oddychania lub kaszlu, a czasami ból w górnej części brzucha, szyi lub ramieniu3.

Pacjenci najczęściej zgłaszają się z dusznością, początkowo występującą podczas wysiłku, przeważnie suchym kaszlem oraz bólem w klatce piersiowej o charakterze opłucnowym6. Im większe gromadzenie płynu, tym bardziej prawdopodobne jest, że objawy będą zauważalne7.

Oprócz nadmiaru płynu, tkanka wokół płuca może stać się zapalona, co może powodować ból w klatce piersiowej. W skrajnych przypadkach osoba może mieć nawet do czterech litrów nadmiaru płynu w klatce piersiowej. To bardzo niewygodne, można to porównać do próby oddychania z dwiema butelkami gazowanego napoju przyciśniętymi do płuc7.

Jak rozpoznaje się zakaźny płyn opłucnowy

Aby stwierdzić, czy masz płyn opłucnowy, lekarze wykonają prześwietlenie klatki piersiowej, ultrasonografię lub czasami tomografię komputerową (TK)3. Lekarz zazwyczaj stawia diagnozę płynu opłucnowego na podstawie wywiadu z pacjentem dotyczącego objawów i badania fizykalne go. Aby potwierdzić diagnozę, może również zlecić badanie obrazowe7.

Po znalezieniu płynu opłucnowego lekarze mogą wykonać więcej testów i procedur: pobrać próbkę płynu za pomocą igły, czasami tomografię komputerową, a czasami wprowadzić rurkę oglądową do klatki piersiowej3.

Torakocenteza powinna być wykonana w przypadku nowych i niewyjaśnionych płynów opłucnowych. Badania laboratoryjne pomagają odróżnić przesięk opłucnowy od wysięku. Diagnostyczna ocena płynu opłucnowego obejmuje badania chemiczne i mikrobiologiczne, a także analizę cytologiczną, które mogą dostarczyć dalszych informacji o przyczynach procesu chorobowego6.

Aby dalej pomóc w diagnozie, lekarz może pobrać próbkę nadmiaru płynu do badania w celu określenia przyczyny. Ze względu na różnice w bakteriach powodujących zakażenie jamy opłucnowej i zakażenie płuc, bardzo ważne dla leczenia choroby jest przeanalizowanie bakterii i właściwości biochemicznych zakaźnego płynu opłucnowego2.

Leczenie zakaźnego płynu opłucnowego

Leczenie płynu opłucnowego skupia się na usunięciu nadmiaru płynu z jamy opłucnowej i zapobieganiu jego ponownemu gromadzeniu. Celem jest złagodzenie objawów i leczenie wszelkich podstawowych stanów medycznych, które powodują gromadzenie płynu8.

Terapia antybiotykowa i drenaż stanowią początkowe leczenie skomplikowanego wysięku opłucnowego. W wielu przypadkach konieczne jest jednak bardziej agresywne podejście, obejmujące wewnątropłucną terapię enzymatyczną lub chirurgię9.

Jedną z najczęstszych procedur usuwania nadmiaru płynu jest torakocenteza. Polega ona na użyciu ultrasonografu do zlokalizowania płynu i igły do drenażu płynu z jamy opłucnowej. Torakocenteza może poprawić oddychanie, zmniejszyć kaszel8.

Lekarze będą leczyć problem powodujący płyn opłucnowy. Na przykład, jeśli masz zakażenie płuc, prawdopodobnie otrzymasz antybiotyki do leczenia infekcji, co może również spowodować ustąpienie płynu3. Jeśli jest tylko trochę płynu, lekarze mogą poczekać, aby zobaczyć, czy płyn zniknie sam. Jeśli jest dużo płynu lub jeśli płyn utrudnia oddychanie, lekarze mogą odessać płyn za pomocą igły3.

Rokowanie większości pacjentów było stosunkowo dobre, podczas gdy w przypadku niektórych ciężkich zakażeń opłucnej nadal konieczne jest bardziej agresywne leczenie chirurgiczne2. W ostatnich latach zaobserwowano wzrost zachorowalności i śmiertelności związanej z zapaleniem płuc z towarzyszącym wysiękiem i ropniakiem opłucnej. Wymaga to zastosowania zaawansowanych metod leczenia i opracowania standaryzowanego protokołu wczesnego postępowania z zakażeniem opłucnej4.

Rokowanie i możliwość powrotu choroby

Płyn opłucnowy jest oznaką zwiększonej śmiertelności i zachorowalności w określonych populacjach10. Płyn opłucnowy może wystąpić więcej niż raz. Twoje rokowanie zależy od tego, co go spowodowało1.

Jeśli płyn gromadzi się ponownie po jego drenażu, czasami w klatce piersiowej pozostawiana jest mała rurka, aby utrzymać drenaż płynu. Jeśli płyn został spowodowany przez nowotwór, lekarze mogą podać lek lub inną substancję przez rurkę (procedura zwana pleurodezą)3.

Osoby żyjące z płynem opłucnowym lub zapaleniem opłucnej powinny regularnie zgłaszać się do swojego lekarza w celu monitorowania11. Chociaż płyn opłucnowy jest częstym schorzeniem, może szybko stać się poważny11.