Drżenie dystoniczne

Czym jest drżenie dystoniczne

Drżenie dystoniczne to stan, w którym dochodzi do mimowolnego drżenia części ciała u osoby cierpiącej na dystonię. Dystonia to zaburzenie układu nerwowego, które powoduje niekontrolowane skurcze mięśni, sprawiając, że mięśnie napinają się bez świadomej próby ich poruszenia. Chociaż problem dotyczy mięśni, jego źródło znajduje się w mózgu lub innej części układu nerwowego1.

Obecnie rozpoznaje się dwie formy drżenia u osób z dystonią. Pierwsza to drżenie dystoniczne, które powstaje w wyniku dystonicznych skurczów mięśni. Druga to drżenie związane z dystonią, które pojawia się w części ciała, która sama nie jest objęta dystonią, ale dystonia występuje gdzie indziej w organizmie2.

Drżenie dystoniczne jest interesującym zjawiskiem. Zazwyczaj objawia się drżeniem, najczęściej w ręce, i często jest to drżenie specyficzne dla określonej czynności. Pojawia się więc wtedy, gdy osoba coś robi, a nie w spoczynku. To ważne rozróżnienie w stosunku do choroby Parkinsona, gdzie większość drżenia występuje w spoczynku, podczas gdy przy drżeniu dystonicznym ludzie mają trudności z używaniem rąk podczas wykonywania czynności3.

Objawy drżenia dystoniczego

Objawy dystonii, w tym drżenia dystonicznego, mogą być różnorodne. Do podstawowych objawów należą niekontrolowane skurcze i kurcze mięśni, części ciała wykręcające się w nienaturalne pozycje – na przykład szyja skręcona na bok lub stopy skierowane do wewnątrz, drżenie oraz mimowolne mruganie4.

Objawy mogą być ciągłe lub pojawiać się i znikać. Często są wywoływane przez różne czynniki, takie jak zmęczenie, stres, picie alkoholu lub kofeiny, mówienie, jedzenie lub żucie, a także czynności takie jak pisanie, pisanie na klawiaturze lub granie na instrumencie4.

Przyczyna drżenia dystonicznego nie jest dokładnie poznana, ale wydaje się, że nie jest to choroba zwyrodnieniowa – czyli nie dochodzi do obumierania komórek w mózgu. Może to być spowodowane niewielkim uszkodzeniem, na przykład gdy mały naczynie krwionośne zostaje zablokowane. Zjawisko to obserwuje się również u pacjentów wykonujących określone zawody, takie jak murarze czy muzycy, którzy wykonują powtarzalne czynności bez świadomego myślenia o nich3.

Co ciekawe, mechanizm powstawania drżenia związany jest z tym dystonicznym zjawiskiem. Dystonia to coś, o czym możesz nie słyszeć często, ale z pewnością znasz stany dystoniczne, takie jak kurcz pisarski czy kręcz karku (torticollis). Kręcz karku występuje, gdy szyja jest skręcona na skutek skurczów mięśni szyi. Kurcz pisarski objawia się skurczem ręki podczas pisania. W przypadku drżenia dystonicznego występuje sytuacja, w której jeśli poruszasz palcami, jedne mięśnie muszą się napinać, podczas gdy inne muszą się rozluźnić. Ale jeśli oba zestawy mięśni zaczynają działać jednocześnie, powstaje rodzaj przeciągania liny – i właśnie to obserwujemy w drżeniu dystonicznym3.

Jak rozpoznaje się drżenie dystoniczne

Błędna diagnoza jest częsta, ponieważ łagodna dystonia często pozostaje niezauważona u pacjentów z drżeniem2. Jeśli lekarz rodzinny podejrzewa, że możesz mieć dystonię, skieruje cię do specjalisty zwanego neurologiem na badania4.

Aby zdiagnozować dystonię, neurolog może zapytać o objawy, inne choroby i przyjmowane leki, zapytać, czy ktoś w rodzinie ma dystonię (czasami może być dziedziczona), przeprowadzić badania krwi i moczu oraz zlecić badanie obrazowe mózgu w celu wykrycia ewentualnych problemów4.

Jeśli zostanie postawiona diagnoza dystonii, neurolog może określić, jaki typ dystonii występuje i jakie są możliwości leczenia. Istnieje kilka różnych typów dystonii, które dotyczą różnych obszarów ciała, w tym dystonia uogólniona (większość ciała), dystonia z mioklonem (ramiona, szyja i tułów), dystonia szyjna (tylko szyja), blefarospazm (oczy), dystonia krtaniowa (krtań), dystonia specyficzna dla zadania, taka jak kurcz pisarski (dłonie, ramiona i nadgarstki) oraz dystonia oromandibularna (dolna część twarzy, usta, język lub szczęka)4.

Metody leczenia

Leczenie może pomóc złagodzić objawy dystonii. Najlepsza opcja zależy od rodzaju dystonii4. Drżenie dystoniczne zazwyczaj nie postępuje jak jedna z chorób zwyrodnieniowych mózgu i często można złagodzić objawy za pomocą tabletek lub innych prostych środków3.

Główne metody leczenia dystonii obejmują iniekcje leku zwanego toksyną botulinową bezpośrednio w dotknięte mięśnie – należy je powtarzać mniej więcej co 3 miesiące, leki rozluźniające mięśnie w większej części ciała – podawane w postaci tabletek lub zastrzyków do żyły oraz rodzaj operacji zwany głęboką stymulacją mózgu. Pomocna może być również fizjoterapia i terapia zajęciowa4.

Głęboka stymulacja mózgu jest głównym rodzajem operacji stosowanej w dystonii. Może być oferowana przez publiczną służbę zdrowia, jeśli inne metody leczenia nie przynoszą rezultatów. Polega na wszczepieniu małego urządzenia, podobnego do rozrusznika serca, pod skórę klatki piersiowej4.

Dla łagodnego drżenia stosuje się strategie niefarmakologiczne, w tym alkohol i ostre leczenie farmakologiczne. W przypadku umiarkowanego drżenia stosuje się terapie farmakologiczne, takie jak propranolol, gabapentyna, prymidon, topiramat, alprazolam i inne leki. W przypadku ciężkiego drżenia podkreśla się rolę chirurgii czynnościowej, takiej jak głęboka stymulacja wzgórza i talamotomia. Omawia się również bardziej specyficzne leczenie drżenia głowy za pomocą toksyny botulinowej5.

Życie z drżeniem dystonicznym

Życie z dystonią może być trudne i czasochłonne. Choroba może przerażać ludzi i izolować od wielu osób. Ale osoby z dystonią nie muszą być same6. Stres odgrywa kluczową rolę w nasilaniu objawów dystonii. Dla osób już zmagających się z dystonią stres może działać jak katalizator, nasilając wyzwania, przed którymi stoją. Dlatego zarządzanie stresem jest kluczowe dla łagodzenia wpływu dystonii na codzienne życie7.

Oto kilka pomocnych wskazówek, które mogą ułatwić codzienne życie w radzeniu sobie z drżeniem. Lista nie jest wyczerpująca, ale mamy nadzieję, że pomoże i może nawet pozwoli odkryć inne wskazówki i sztuczki, które będą przydatne w konkretnej sytuacji. Pamiętaj, że bezpieczeństwo jest najważniejsze8.

W miarę możliwości staraj się planować z wyprzedzeniem i określ, co chcesz lub musisz zrobić i kiedy najlepiej to zrobić. Ustal priorytety, aby najważniejsze rzeczy zostały wygodnie zrealizowane. Rób częste przerwy między zadaniami i przeplataj bardziej męczące prace z łatwiejszymi. Deleguj wszelkie ciężkie prace i nie przesadzaj. Nie wykonuj wielu zadań naraz – rób jedną rzecz na raz. Upewnij się, że wszystko, czego potrzebujesz do zadania, jest zebrane razem przed rozpoczęciem. W miarę możliwości połącz kilka zadań w jednym miejscu, gdy tam jesteś. Skup się na jednej rzeczy na raz, w razie potrzeby dzieląc złożone zadania na mniejsze części. Jeśli coś okazuje się zbyt trudne, zatrzymaj się, odpocznij i spróbuj ponownie później. Ogranicz niepotrzebne prace domowe i planuj codzienne, tygodniowe lub miesięczne zadania, mając pod ręką możliwą do zarządzania listę. Unikaj pośpiechu8.

Ważne jest, aby znaleźć dobrego specjalistę do leczenia dystonii. Rozpocznij nowe życie, odwiedzając kompetentnego specjalistę. Znalezienie odpowiedniego specjalisty może mieć duże znaczenie dla schematu leczenia. Z odpowiednim lekarzem szybciej złagodzisz objawy6.