Fibromialgia to przewlekła choroba wywołująca ból i uczucie tkliwości w całym ciele, często połączona z silnym zmęczeniem i problemami ze snem. Dotyczy około 4 milionów dorosłych osób, głównie kobiet, i wymaga kompleksowego podejścia łączącego leki, aktywność fizyczną oraz zmianę stylu życia.
Czym jest fibromialgia
Fibromialgia to przewlekła choroba powodująca ból i tkliwość w całym ciele. Choroba ta wywołuje ból mięśniowo-szkieletowy, który oznacza ból w mięśniach i stawach, oraz silne zmęczenie.
Osoby z fibromialgią zazwyczaj doświadczają objawów, które pojawiają się i ustępują w okresach zwanych nasileniami lub rzutami choroby. Czasami może to być wyczerpujące i stanowić wyzwanie. Różnice między czuciem się dobrze a nagłym wystąpieniem nasilenia objawów mogą być przytłaczające. Fibromialgia jest prawdziwa, podobnie jak to, co czujesz.
Chociaż nie ma lekarstwa na fibromialgię, choroba zazwyczaj nie pogarsza się z czasem. W ostatnich latach pojawiło się więcej informacji na temat tego schorzenia, w tym opcji leczenia i sposobów radzenia sobie z objawami.
Objawy fibromialgi
Dwa najczęstsze objawy fibromialgi to ból i zmęczenie. Objawy mogą być różne u każdej osoby.
Najbardziej charakterystycznym objawem jest rozległy ból w różnych stawach i mięśniach. Ból jest często opisywany jako tępy, piekący lub pulsujący. Osoby z fibromialgią mogą również doświadczać:
Silnego zmęczenia, które może być wyniszczające
Sztywności mięśni, zwłaszcza po przebudzeniu
Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, co sprawia, że ludzie czują się bardzo zmęczeni
Problemów z procesami myślowymi, takich jak trudności z koncentracją lub zapamiętywaniem
Bólów głowy lub migreny
Drętwienia lub mrowienia w ramionach i nogach
Wrażliwości na dotyk, światło, hałas, zapachy i temperaturę
Problemy z pamięcią lub jasnym myśleniem są często określane jako "mgła fibromialgiczna" lub po prostu "mgła mózgowa".
Osoby z fibromialgią częściej cierpią również na lęk, depresję oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zespół jelita drażliwego, problemy z trawieniem lub zgagę. Mogą również występować problemy z układem moczowym, ból miednicy oraz zaburzenia związane ze snem.
Kogo dotyka fibromialgia
Fibromialgią może zachorować każdy. Dotyczy ona osób w każdym wieku, w tym dzieci. Około 4 miliony ludzi w Stanach Zjednoczonych żyje z fibromialgią.
Kobiety i osoby powyżej 40. roku życia są bardziej narażone na rozpoznanie fibromialgi. Szacuje się, że fibromialgia dotyka od 2 do 4% ludzi, głównie kobiet, które stanowią 80-90% przypadków. Średni wiek rozpoznania to od 35 do 45 lat, chociaż objawy mogą pojawić się wcześniej.
Fibromialgia często występuje razem z innymi przewlekłymi chorobami. Osoby z chorobami reumatycznymi – problemami zdrowotnymi wpływającymi na stawy, mięśnie lub kości – są bardziej narażone na rozwój fibromialgi. Przykłady obejmują chorobę zwyrodnieniową stawów, toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów lub zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Możesz być bardziej narażony na rozwój fibromialgi, jeśli jeden z twoich biologicznych rodziców ją ma.
Przyczyny i czynniki wyzwalające
Dokładna przyczyna fibromialgi pozostaje nieznana. Eksperci nie wiedzą, co powoduje fibromialgię, ale badania wykazały, że pewne schorzenia, stres i inne zmiany w życiu mogą ją wyzwalać.
Uważa się, że fibromialgia jest związana z nieprawidłowym poziomem niektórych substancji chemicznych w mózgu i zmianami w sposobie, w jaki ośrodkowy układ nerwowy – obejmujący mózg, rdzeń kręgowy i nerwy – przetwarza sygnały bólu przekazywane w całym ciele.
Badania sugerują, że układ nerwowy jest zaangażowany w rozwój fibromialgi. Substancje chemiczne mózgu, takie jak serotonina i noradrenalina, mogą być niezrównoważone, co zmienia reakcje na bolesne bodźce. Ten problem przetwarzania bólu przez mózg i ciało jest określany jako centralna sensytyzacja.
Fibromialgia nie jest chorobą zapalną ani autoimmunologiczną. Nie powoduje ona uszkodzeń stawów i mięśni.
Objawy często zaczynają się po zdarzeniu, takim jak uraz, stres lub choroba, które są uważane za "wyzwalacze", a nie "przyczyny". U wielu osób fibromialgia zaczyna się spontanicznie, bez żadnej oczywistej przyczyny.
Rozpoznawanie fibromialgi
Nie ma jednego testu, który może zdiagnozować fibromialgię. Rozpoznanie jest kliniczne, oparte na kryteriach Amerykańskiego Kolegium Reumatologii, które podkreślają rozległy ból trwający co najmniej 3 miesiące.
Fibromialgia może być trudnym schorzeniem do zdiagnozowania. Jednym z głównych powodów jest to, że fibromialgia może być trudnym schorzeniem do rozpoznania, ponieważ nie ma specyficznego testu na to schorzenie, a objawy mogą być podobne do wielu innych chorób.
Możesz potrzebować wizyty u różnych specjalistów opieki zdrowotnej, aby wykluczyć inne schorzenia o podobnych objawach. Jest to czasami nazywane "diagnozą różnicową".
Lekarz zapyta pacjentów, czy mieli rozległy ból ciała i tkliwość trwające dłużej niż trzy miesiące. Zapyta również o zmęczenie, sztywność, problemy ze snem lub problemy z pamięcią i myśleniem.
Badania krwi i prześwietlenia rentgenowskie mogą być przydatne do sprawdzenia innych przyczyn, takich jak problemy z tarczycą lub choroby wywoływane przez zapalenie. Chociaż badania laboratoryjne i obrazowe są zazwyczaj prawidłowe, są one niezbędne do wykluczenia alternatywnych rozpoznań.
Leczenie i postępowanie
Chociaż obecnie nie ma lekarstwa na fibromialgię, dostępne są sposoby leczenia, które pomagają złagodzić niektóre objawy i ułatwić życie z tą chorobą.
Skuteczne leczenie wymaga wielodyscyplinarnego podejścia, które łączy edukację pacjenta, regularną aktywność fizyczną, terapię poznawczo-behawioralną, radzenie sobie ze stresem, interwencje farmakologiczne, modyfikacje stylu życia i leczenie chorób współistniejących.
Leczenie fibromialgi zazwyczaj wymaga zespołu specjalistów opieki zdrowotnej, którzy mogą zająć się fizycznymi i psychologicznymi aspektami choroby. Powinieneś ściśle współpracować z lekarzem, który zna się na leczeniu fibromialgi.
Ćwiczenia fizyczne
Ćwiczenia są najskuteczniejszym sposobem leczenia. Regularna aktywność fizyczna o niskiej intensywności, taka jak chodzenie lub ćwiczenia w ciepłej wodzie, to jedno z najlepszych sposobów leczenia fibromialgi. Pomaga zmniejszyć ból i sztywność, redukować stres i może zwiększyć poczucie kontroli nad fibromialgią. Możesz również lepiej spać.
Zalecane aktywności obejmują jogę, tai chi lub inne ćwiczenia aerobowe o niskim obciążeniu. Pływanie lub aqua aerobik są doskonałe, ponieważ wypór wody wspiera stawy i zmniejsza obciążenie.
Na początku może boleć podczas ruchu, ale badania pokazują, że stopniowe zwiększanie ćwiczeń może zmniejszyć ból. Komunikacja między mózgiem a ciałem jest zmieniona w fibromialgii, ale regularne ćwiczenia pomagają mózgowi przyzwyczaić się do ruchów ciała.
Terapie rozmowy
Są dwie terapie rozmowy, które mogą pomóc zmniejszyć ból spowodowany fibromialgią. Są to:
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) – gdzie uczysz się akceptować to, co jest poza twoją kontrolą i angażować się w wprowadzanie zmian, które poprawią twoje życie
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – terapia rozmowy, która może pomóc ci radzić sobie z problemami poprzez zmianę sposobu myślenia i zachowania
ACT wykazała poprawę jakości snu, zmniejszenie bólu i pomoc w radzeniu sobie z negatywnymi myślami i uczuciami. CBT może również pomóc poprawić jakość życia osób żyjących z długotrwałym bólem.
Psychoterapia może pomóc w radzeniu sobie ze stresem i lękiem. CBT może nauczyć cię sposobów radzenia sobie ze stresem emocjonalnym i depresją, jak unikać negatywnego myślenia, organizować zadania tak, aby były mniej męczące, oraz radzić sobie z nasileniami bólu.
Leki
Leki przeciwbólowe i leki przeciwdepresyjne mogą łagodzić objawy fibromialgi. Niektóre leki przeciwpadaczkowe, takie jak pregabalina, również wykazały korzyści.
Istnieją trzy leki zatwierdzone przez FDA specjalnie do leczenia fibromialgi:
Duloksetyna (Cymbalta) i milnacipran (Savella) – dostosowują substancje chemiczne mózgu, aby złagodzić rozległy ból
Pregabalina (Lyrica) – blokuje nadmiernie aktywne komórki nerwowe
Leki przeciwdepresyjne są czasami stosowane w celu złagodzenia bólu fibromialgi. Mogą również poprawić sen, zdrowie emocjonalne i ogólną jakość życia. Leki trójpierścieniowe przeciwdepresyjne, w tym amitryptylina i doksepina, są skuteczne w leczeniu wielu objawów fibromialgi, w tym bólu, zaburzeń snu, zmęczenia i depresji.
Leki takie jak amitryptylina (Elavil) lub cyklobenzapryna (Flexeril) i inne leki przeciwdepresyjne również mogą pomóc. Opioidy i leki nasenne, takie jak zolpidem (Ambien), zazwyczaj nie są zalecane.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne, paracetamol i opioidy generalnie nie są zalecane ze względu na ich ograniczoną skuteczność i potencjalne ryzyko.
Terapie uzupełniające
Akupunktura może zmniejszyć ból i poprawić samopoczucie. Chiropraktyka i masaż również mogą pomóc w niektórych przypadkach.
Samodzielne działania i zmiany w stylu życia
Jeśli masz fibromialgię, istnieje kilka sposobów na zmianę stylu życia, które pomogą złagodzić objawy i ułatwią życie z tym schorzeniem.
Dbanie o sen
Zaburzenia snu są charakterystyczną cechą fibromialgi. Wiele osób z fibromialgią doświadcza snu, który nie przynosi regeneracji, budząc się z uczuciem zmęczenia nawet po całej nocy snu. Priorytetowe traktowanie jakości snu jest kluczowe w radzeniu sobie ze zmęczeniem i bólem.
Wskazówki dotyczące lepszego snu obejmują:
Wstawanie o tej samej porze każdego ranka
Próby relaksu przed pójściem spać
Stworzenie rutyny przed snem, takiej jak kąpiel i wypicie ciepłego, mlecznego napoju
Unikanie kofeiny, nikotyny i alkoholu przed snem
Unikanie jedzenia ciężkiego posiłku późno w nocy
Upewnienie się, że sypialnia ma odpowiednią temperaturę i jest cicha i ciemna
Unikanie sprawdzania czasu w nocy
W fibromialgii zmęczenie może wpływać na ból, który z kolei może pogorszyć zmęczenie, tworząc błędne koło. Dzieje się tak dlatego, że te same neuroprzekaźniki – substancje przenoszące komunikaty między mózgiem a resztą ciała – które kontrolują ból, kontrolują również sen, nastrój i pamięć.
Relaksacja
Jeśli masz fibromialgię, ważne jest, aby regularnie poświęcać czas na relaks lub praktykowanie technik relaksacyjnych. Stres może pogorszyć twoje objawy lub sprawić, że będą się nasilać częściej. Może również zwiększyć ryzyko rozwoju depresji.
Dostępnych jest wiele pomocy relaksacyjnych, w tym książki, nagrania i kursy, chociaż techniki głębokiego oddychania lub medytacja mogą być równie skuteczne. Staraj się codziennie znaleźć czas na zrobienie czegoś, co cię relaksuje.
Stres może pogorszyć fibromialgię, dlatego ważne jest, aby zidentyfikować czynniki wyzwalające stres w swoim życiu. Techniki relaksacyjne, takie jak wizualizacje kierowane i ćwiczenia oddechowe, również mogą pomóc. Robienie zbyt wiele może pogorszyć objawy, więc bądź dla siebie wyrozumiały.
Łagodzenie bolesnych mięśni
Prysznic, gorąca wanna lub kąpiel mogą złagodzić sztywność rano i ból przed snem. W środku dnia używaj ciepłych okładów do łagodzenia bólu i napięcia mięśniowego. Ciepło rozluźnia mięśnie i poprawia krążenie.
Moczenie się w ciepłej kąpieli lub gorącej wannie może rozluźnić napięte mięśnie, zmniejszyć ból i pomóc ci poruszać się łatwiej. Wilgotne ciepło może zwiększać endorfiny, które blokują sygnały bólu i pomóc ci spać spokojniej.
Grupy wsparcia
Jeśli masz fibromialgię, możesz uznać grupy wsparcia za pomocne. Samo rozmawianie z kimś, kto wie, przez co przechodzisz, może sprawić, że poczujesz się lepiej.
Dla większości pacjentów przyjmowanie leków i wprowadzanie zmian w stylu życia są integralną częścią leczenia. Ważne jest podejmowanie świadomych decyzji i współpraca z zespołem opieki zdrowotnej w celu opracowania planu leczenia, który odpowiada twoim unikalnym potrzebom.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.