W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z atezolizumab. Sprawdzają one, jak działa leczenie w różnych nowotworach, u jakich pacjentów jest badane oraz czy jest bezpieczne i skuteczne. W wielu próbach oceniane są też odpowiedzi guza, czas bez nawrotu i całkowite przeżycie.
Najważniejsze informacje
- Badania z atezolizumab obejmują bardzo różne nowotwory, zwłaszcza raka płuca, wątroby, piersi, pęcherza i czerniaka. W danych widać wiele badań fazy 2 i 3, a także kilka badań fazy 1 i 4. Część prób dotyczy leczenia przed operacją, po operacji, po chemioradioterapii lub w chorobie przerzutowej. Najczęściej oceniane są przeżycie całkowite, przeżycie bez progresji, przeżycie bez nawrotu oraz odsetek odpowiedzi guza. W wielu badaniach atezolizumab jest sprawdzany razem z chemioterapią, bevacizumabem, radioterapią lub innymi lekami immunoterapeutycznymi. Są też badania, które porównują go z placebo albo z innym standardem leczenia.
Zakres badań i najczęstsze zastosowania
W przedstawionych danych atezolizumab jest badany w wielu typach nowotworów, od raka płuca i wątroby po raka piersi, pęcherza, jelita grubego, szyjki macicy, czerniaka i chłoniaki. Badania sprawdzają go zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z chemioterapią, bevacizumabem, radioterapią, innymi lekami immunoterapeutycznymi lub leczeniem pooperacyjnym.
Wiele prób dotyczy choroby zaawansowanej, przerzutowej, nawrotowej albo sytuacji po leczeniu operacyjnym lub chemioradioterapii. W części badań lek jest też oceniany u pacjentów z określonymi cechami biologicznymi guza, na przykład PD-L1 dodatnim, dMMR, MSI-H lub innymi zmianami molekularnymi.
Fazy badań i kto może brać udział
W danych znajdują się badania fazy 1, fazy 2, fazy 3 oraz fazy 4. Faza 1 zwykle sprawdza bezpieczeństwo, tolerancję i czasem dawkę, a faza 2 ocenia, czy leczenie daje wstępny efekt przeciwnowotworowy. Faza 3 najczęściej porównuje atezolizumab z innym leczeniem, placebo albo standardową obserwacją.
Kto może brać udział, zależy od konkretnego badania. W jednych próbach są to chorzy po operacji, w innych pacjenci przed operacją, po chemioradioterapii albo osoby z chorobą nieoperacyjną, przerzutową lub po wcześniejszym leczeniu systemowym.
Najważniejsze obszary chorobowe
Rak płuca jest jednym z najczęściej badanych nowotworów w tych danych, w tym niedrobnokomórkowy rak płuca i drobnokomórkowy rak płuca, w różnych stadiach i liniach leczenia. Badania obejmują leczenie przedoperacyjne, pooperacyjne, po chemioradioterapii oraz leczenie podtrzymujące.
Rak wątroby, zwłaszcza hepatocellular carcinoma, jest kolejnym dużym obszarem badań. Atezolizumab jest tu oceniany w połączeniu z bevacizumabem, z radioterapią, po operacji, a także w strategiach dla chorych z chorobą nieoperacyjną lub po wcześniejszym leczeniu.
W danych widoczne są też badania w raku piersi, zwłaszcza w postaci triple-negative, HER2 dodatniej oraz chorobie wczesnej lub przerzutowej. Osobne próby dotyczą również raka pęcherza, czerniaka, raka jelita grubego, raka szyjki macicy, mięsaka i chłoniaków.
Jakie punkty końcowe są oceniane
W badaniach najczęściej oceniane są: overall survival (OS), czyli całkowity czas przeżycia, oraz progression-free survival (PFS), czyli czas bez progresji choroby. Często pojawia się też disease-free survival (DFS), czyli czas bez nawrotu choroby po leczeniu, oraz event-free survival (EFS), czyli czas bez zdarzenia związanego z chorobą, na przykład progresji, nawrotu lub zgonu.
W wielu próbach mierzy się także objective response rate (ORR), czyli odsetek pacjentów, u których guz zmniejszył się w badaniach obrazowych. W badaniach chirurgicznych lub po radioterapii ważne są też odpowiedzi patologiczne, na przykład pathological complete response (pCR), major pathological response (MPR) lub wskaźniki resztkowej choroby nowotworowej.
W części badań ocenia się także bezpieczeństwo, w tym działania niepożądane, ciężkie działania niepożądane, toksyczność ograniczającą dawkę oraz zmiany w badaniach laboratoryjnych, EKG i parametrach życiowych.
Wybrane badania kliniczne
W badaniu fazy 3 u chorych na złośliwy międzybłoniak opłucnej po pleurektomii/decortication porównuje się atezolizumab z placebo, a głównym celem jest DFS. Badanie obejmuje 90 osób i jest obecnie autoryzowane.
W badaniu fazy 2 u pacjentek z przerzutowym triple-negative, PD-L1 dodatnim rakiem piersi atezolizumab jest łączony z carboplatiną i nab-paclitaxelem jako leczenie pierwszej linii. Głównym punktem końcowym jest odsetek przeżyć całkowitych po 2 latach.[3]
W dużym badaniu fazy 3 u chorych na rozsianego drobnokomórkowego raka płuca atezolizumab jest porównywany z innym schematem w leczeniu pierwszej linii, a głównym punktem końcowym jest OS. To badanie obejmuje 530 uczestników.[4]
W badaniu fazy 2 w nieoperacyjnym raku wątrobowokomórkowym oceniano NMS-01940153E z Atezolizumabem, z lub bez primingu decytabiną, u osób wcześniej leczonych innymi lekami przeciwnowotworowymi. Głównym punktem końcowym był ORR oceniany według RECIST 1.1.[5]
W badaniu fazy 3 po resekcji lub ablacji raka wątrobowokomórkowego porównuje się atezolizumab plus bevacizumab z aktywną obserwacją, a głównym punktem końcowym jest RFS. To ważne badanie dotyczy chorych z dużym ryzykiem nawrotu.[6]
W badaniu fazy 3 u osób z wysokiego ryzyka mięśniowo naciekającym rakiem pęcherza atezolizumab jest oceniany jako leczenie uzupełniające po cystektomii u pacjentów ctDNA-dodatnich. Głównym celem jest DFS oceniane przez badacza.[7]
W badaniach raka płuca atezolizumab często jest łączony z chemioterapią, czasem z tiragolumabem, a czasem z bevacizumabem lub radioterapią. W części z nich ocenia się PFS, OS, ORR lub odpowiedź pooperacyjną, na przykład MPR albo pCR.
W badaniach nowotworów piersi, jelita grubego, szyjki macicy, mięsaka i chłoniaków atezolizumab jest zwykle częścią leczenia skojarzonego, a celem jest sprawdzenie, czy poprawia odpowiedź guza, wydłuża czas bez progresji lub zwiększa przeżycie.
Co oznaczają ważne pojęcia w tych badaniach
RECIST to zestaw zasad, dzięki którym lekarze w badaniu mierzą wielkość guza i sprawdzają, czy choroba się zmniejsza, stabilizuje czy rośnie. Jeśli w opisie pojawia się „confirmed response”, oznacza to, że odpowiedź guza musi być potwierdzona w kolejnym badaniu.
ctDNA to krążące DNA nowotworowe we krwi, czyli małe fragmenty materiału genetycznego pochodzące z guza. W niektórych badaniach dodatni wynik ctDNA pomaga wybrać osoby, które mogą odnieść korzyść z leczenia po operacji.[7]
Adjuvant oznacza leczenie po głównym leczeniu, zwykle po operacji, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu. Neoadjuvant oznacza leczenie przed operacją, które ma zmniejszyć guz lub ułatwić zabieg.
W części badań pojawiają się też pojęcia takie jak pCR, czyli brak widocznego żywego nowotworu w badaniu pooperacyjnym, oraz MPR, czyli duża odpowiedź patologiczna, gdy w materiale po operacji zostaje bardzo mało żywego guza. To ważne, bo takie wyniki pokazują, jak dobrze leczenie działa jeszcze przed lub w czasie operacji.[22]