Badanie porównujące terapię pojedynczą i podwójną przeciwpłytkową z użyciem klopidogrelu i kwasu acetylosalicylowego u pacjentów z chorobą wieńcową po angioplastyce.
Ostry zespół wieńcowy to grupa stanów zagrożenia życia, w których nagłe zmniejszenie lub całkowite zatrzymanie przepływu krwi do mięśnia sercowego może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń serca lub nagłej śmierci sercowej.
Czym jest ostry zespół wieńcowy
Ostry zespół wieńcowy (ACS) to termin zbiorczy obejmujący grupę stanów, w których dochodzi do nagłego zmniejszenia przepływu krwi do serca. Gdy serce nie otrzymuje wystarczającej ilości krwi, jego mięsień może ulec uszkodzeniu lub przestać prawidłowo funkcjonować.
Do ostrego zespołu wieńcowego należą zarówno zawały serca (infarkt mięśnia sercowego), jak i niestabilna dławica piersiowa. Wszystkie te stany wymagają natychmiastowej pomocy medycznej, ponieważ mogą prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń serca, a nawet nagłej śmierci sercowej.
Ostry zespół wieńcowy jest jednym z rodzajów choroby wieńcowej (choroby niedokrwiennej serca), która odpowiada za jedną trzecią wszystkich zgonów u osób powyżej 35. roku życia. W przeciwieństwie do niektórych form choroby wieńcowej, które mogą przebiegać bezobjawowo, ostry zespół wieńcowy zawsze powoduje wystąpienie objawów.
Serce
Tętnice wieńcowe
Mięsień sercowy
Typy ostrego zespołu wieńcowego
Ostry zespół wieńcowy dzieli się na trzy główne typy w zależności od stopnia zablokowania tętnicy wieńcowej oraz zmian widocznych w badaniach diagnostycznych:
Niestabilna dławica piersiowa to ból lub dyskomfort w klatce piersiowej, który jest inny, bardziej nasilony lub występuje częściej niż zwykle. W przeciwieństwie do stabilnej dławicy piersiowej pojawia się w momentach, których by się nie spodziewano. Oznacza to zmniejszony przepływ krwi w tętnicy wieńcowej, ale bez widocznych jeszcze uszkodzeń serca.
Zawał serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI) to zawał serca wynikający z częściowego zablokowania tętnicy wieńcowej. Może prowadzić do uszkodzenia serca. W przypadku NSTEMI zablokowanie przepływu krwi może być częściowe lub czasowe, więc uszkodzenie serca jest stosunkowo niewielkie.
Zawał serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) to najpoważniejszy typ zawału serca spowodowany całkowitym zablokowaniem tętnicy wieńcowej. Dotyka dużego obszaru serca, dlatego w elektrokardiogramie (EKG) widoczne jest uniesienie określonego segmentu w porównaniu do normy. Poziomy kluczowych markerów chemicznych we krwi są również podwyższone.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Najczęstszą przyczyną ostrego zespołu wieńcowego jest powstanie skrzepu krwi w tętnicy wieńcowej, która dostarcza krew do serca. Skrzepy te mogą powstać w wyniku miażdżycy – powolnego, postępującego procesu, w którym w tętnicach gromadzą się złogi tłuszczowe zwane blaszkami miażdżycowymi.
Tłusta substancja zwana blaszką miażdżycową może gromadzić się w tętnicach, które dostarczają krew bogatą w tlen do serca. Blaszka składa się z cholesterolu, tłuszczu, komórek i innych substancji. Może blokować przepływ krwi na dwa sposoby:
Z czasem blaszka może narastać, aż tętnica stanie się na tyle zwężona, że zablokuje przepływ krwi na tyle, by wywołać objawy. Alternatywnie, blaszka może nagle pęknąć, co prowadzi do utworzenia skrzepu krwi, który gwałtownie i poważnie zwęża lub blokuje tętnicę.
Wiele lat wysokiego poziomu cholesterolu i glukozy we krwi może negatywnie wpływać na wyściółkę tętnic w całym organizmie. Ponieważ tętnice zasilające serce są tak małe, są szczególnie narażone na zwężenie przez blaszki miażdżycowe.
Objawy i symptomy
Najbardziej charakterystycznym objawem ostrego zespołu wieńcowego jest ból w klatce piersiowej. Ból w klatce piersiowej może pojawić się nagle, pojawiać się i znikać lub nasilać podczas wysiłku lub w spoczynku.
Najczęstszym objawem jest zlokalizowany centralnie ból w klatce piersiowej przypominający uczucie ucisku, często promieniujący do lewego ramienia lub kąta żuchwy, któremu towarzyszy nudności i pocenie się.
Inne możliwe objawy ostrego zespołu wieńcowego obejmują:
Ból w ramieniu, barku, szyi, żuchwie, plecach lub w okolicy brzucha
Dyskomfort przypominający uczucie ściskania, zgniatania, palenia, duszenia się lub łamania
Dyskomfort występujący w spoczynku, który nie ustępuje łatwo po zażyciu leków
Duszność
Niepokój
Nudności lub wymioty
Pocenie się
Zawroty głowy lub uczucie omdlenia
Przyspieszone lub nieregularne bicie serca
Wiele osób z ostrym zespołem wieńcowym zgłasza objawy inne niż ból w klatce piersiowej, szczególnie dotyczy to kobiet, osób starszych i osób z cukrzycą. Chociaż ból w klatce piersiowej jest częsty u osób z ostrym zespołem wieńcowym, kobiety i osoby starsze częściej doświadczają tych dodatkowych objawów.
Ostry zespół wieńcowy to nagły przypadek medyczny zagrażający życiu. Należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112, jeśli występują objawy zawału serca lub jeśli dławica piersiowa nagle wydaje się inna niż zwykle. Nie należy próbować samodzielnie dojechać do szpitala. Nie należy czekać – w przypadku zawału serca największe ryzyko nagłej śmierci występuje we wczesnych godzinach.
Diagnostyka i badania
Lekarz przeprowadzi badanie, posłucha klatki piersiowej za pomocą stetoskopu i zapyta o historię medyczną pacjenta. Pacjenci zgłaszający się z objawami ostrego zespołu wieńcowego, w tym bólem w klatce piersiowej, powinni być natychmiast ocenieni.
Rozpoznanie można postawić na podstawie wywiadu z pacjentem, objawów, wyników elektrokardiogramu (EKG) oraz wyników badań krwi.
Elektrokardiogram (EKG) jest zwykle pierwszym badaniem, które wykona lekarz. Mierzy on aktywność elektryczną serca. Podczas badania na klatkę piersiową i inne obszary ciała naklejane są małe elektrody. EKG może wykazać zmiany charakterystyczne dla różnych typów ostrego zespołu wieńcowego.
Badania krwi pomagają określić przyczynę bólu w klatce piersiowej i ocenić ryzyko zawału serca. Test na troponinę sercową może wykazać, czy komórki serca zostały uszkodzone. Troponiny sercowe to markery uszkodzenia tkanki sercowej, a ich oznaczenie jest zalecane w diagnostyce ostrego zespołu wieńcowego.
Cewnikowanie serca (koronarografię) – badanie polegające na wprowadzeniu cienkiej rurki do tętnic wieńcowych w celu ich zobrazowania
Tomografię komputerową (TK) tętnic wieńcowych
Test wysiłkowy
Leczenie
Leczenie ostrego zespołu wieńcowego ma na celu złagodzenie objawów, przerwanie procesu zakrzepowego, odwrócenie niedokrwienia, ograniczenie rozmiaru zawału, zmniejszenie obciążenia serca oraz zapobieganie powikłaniom i ich leczenie. Ostry zespół wieńcowy to nagły przypadek medyczny, a wynik leczenia w dużej mierze zależy od szybkiego rozpoznania i leczenia.
Początkowa terapia ostrego zespołu wieńcowego powinna koncentrować się na ustabilizowaniu stanu pacjenta, złagodzeniu bólu niedokrwiennego oraz zastosowaniu terapii przeciwzakrzepowej w celu zmniejszenia uszkodzenia mięśnia sercowego i zapobiegania dalszemu niedokrwieniu.
Leczenie obejmuje przywrócenie przepływu krwi (rewaskularyzację) za pomocą przezskórnej interwencji wieńcowej, operacji pomostowania tętnic wieńcowych lub terapii fibrynolitycznej oraz farmakoterapię w celu leczenia ostrego zespołu wieńcowego i podstawowej choroby wieńcowej.
W leczeniu farmakologicznym stosuje się między innymi:
Aspirynę i klopidogrel (lub prasugrel albo tikagrelor jako alternatywę dla klopidogrelu, jeśli nie podano terapii fibrynolitycznej)
Leki beta-adrenolityczne (beta-blokery)
Heparynę (niefrakcjonowaną lub drobnocząsteczkową) lub biwaludinę
Nitroglicerynę dożylną (chyba że jest to niepowikłany zawał serca niskiego ryzyka)
Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
Statyny
Szybkie przywrócenie przepływu krwi za pomocą pierwotnej przezskórnej interwencji wieńcowej jest celem niezależnie od rodzaju ostrego zespołu wieńcowego. W połączeniu z odpowiednim leczeniem farmakologicznym przezskórna interwencja wieńcowa może poprawić wyniki krótko- i długoterminowe po zawale serca.
Jeśli przezskórna interwencja wieńcowa nie może być szybko wykonana, pacjenci z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) mogą być leczeni terapią fibrynolityczną. Fibrynolizy nie zaleca się u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia odcinka ST.
Profilaktyka i życie po ostrym zespole wieńcowym
Po ostrym zespole wieńcowym, ryzyko wystąpienia kolejnych incydentów niedokrwiennych lub krwawienia jest wysokie. Optymalne postępowanie następcze po ostrym zespole wieńcowym opiera się na kilku kluczowych punktach: opiece skoncentrowanej na pacjencie, odpowiedniej liczbie wizyt kontrolnych, rehabilitacji, modyfikacji stylu życia oraz leczeniu farmakologicznym.
Profilaktyka wtórna po ostrym zespole wieńcowym powinna być oferowana każdemu pacjentowi i powinna rozpocząć się tak szybko, jak to możliwe. Opieka po zawale serca powinna być ściśle koordynowana z kardiologiem pacjenta i opierać się na kompleksowej strategii profilaktyki wtórnej, aby zapobiec nawrotom, chorobowości i śmiertelności.
Pacjenci z nowym rozpoznaniem ostrego zespołu wieńcowego często nie wiedzą wiele o swojej chorobie, jej leczeniu czy zmianach w stylu życia potrzebnych do zapobiegania nawrotom. Nawroty są częste – po przezskórnej interwencji wieńcowej ponowne zwężenie tętnic występuje u 39% pacjentów.
Ważne elementy profilaktyki obejmują:
Regularne przyjmowanie zaleconych leków
Udział w programie rehabilitacji kardiologicznej
Zmiany w stylu życia, w tym zdrową dietę
Utrzymywanie zdrowej masy ciała
Regularną aktywność fizyczną
Rzucenie palenia
Kontrolę poziomu cholesterolu, ciśnienia krwi i poziomu cukru we krwi
Zarządzanie stresem
Regularne wizyty kontrolne u lekarza
Wczesna, zindywidualizowana edukacja pacjenta może poprawić wyniki leczenia i jakość życia. Farmaceuci mają możliwość poprawy wyników leczenia i zwiększenia jakości życia swoich pacjentów poprzez odpowiednią edukację i wsparcie.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Polska
