Centralna surowicza chorioretinopatia

Czym jest centralna surowicza chorioretinopatia

Centralna surowicza chorioretinopatia, często określana skrótem CSC, to choroba, w której płyn gromadzi się pod siatkówką, powodując jej odwarstwienie surowicze (wypełnione płynem) i pogorszenie widzenia. Siatkówka to warstwa tkanki w tylnej części oka, która odbiera światło i przekształca je w sygnały, które mózg może interpretować jako obrazy1.

Płyn pochodzi z warstwy naczyń krwionośnych znajdującej się pod siatkówką, zwanej naczyniówką. Gdy płyn się gromadzi, siatkówka oddziela się od tkanek podścielających, co prowadzi do problemów z widzeniem1.

CSC najczęściej występuje u młodych i osób w średnim wieku. Z nieznanych powodów mężczyźni rozwijają tę chorobę częściej niż kobiety. Schorzenie dotyka około 10 na każde 100 000 osób, w zależności od płci i innych czynników ryzyka21.

Centralna surowicza retinopatia, Centralna surowicza choroidopatia

Objawy choroby

Najczęstszym objawem, którego doświadczają pacjenci, jest niewyraźne widzenie centralne, które często występuje w jednym oku. Jednak dokładne badanie często ujawnia pewne zmiany również w drugim oku2.

Centralna surowicza chorioretinopatia może wpływać na jedno oko lub na oboje jednocześnie. Objawy mogą obejmować1:

• Niewyraźne widzenie, jak plama w centrum pola widzenia
• Ciemna plama w centrum widzenia
• Ciemniejsze lub przyćmione widzenie
• Białe przedmioty wyglądają na matowe lub nieco brązowe
• Obiekty wydają się mniejsze lub dalej, niż są w rzeczywistości
• Proste linie wyglądają na krzywe lub wygięte

W zależności od lokalizacji i ilości płynu podsiatkówkowego, CSC może nie wykazywać żadnych objawów, szczególnie jeśli dotknięte obszary znajdują się poza plamką – częścią siatkówki używaną do rozróżniania drobnych szczegółów podczas czynności takich jak czytanie czy rozpoznawanie twarzy2.

Warto podkreślić, że centralna surowicza chorioretinopatia nie zawsze powoduje objawy. Osoba może mieć tę chorobę, ale nie doświadczać problemów z widzeniem1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny CSC nie są w pełni poznane. Uważa się, że każde ogólnoustrojowe narażenie na leki kortykosteroidowe może wywołać lub pogorszyć CSC. Kortykosteroidy znajdują się w aerozolach do nosa stosowanych w alergii i kremach przeciwzapalnych dostępnych bez recepty, a także są często przepisywane do leczenia różnych schorzeń medycznych2.

Stres wydaje się odgrywać kluczową rolę. Związek został również zaobserwowany między CSC a pacjentami przeżywającymi emocjonalny stres i/lub posiadającymi osobowość typu A. Możliwe jest, że organizm produkuje naturalne kortykosteroidy w czasach stresu, które mogą wywołać CSC u osoby podatnej na tę chorobę23.

Około połowa pacjentów z rozpoznaną CSC ma co najmniej jednego krewnego ze zmianami chorobowymi wykrytymi podczas badania siatkówki. Wskazuje to na możliwą tendencję genetyczną, jednak nie zidentyfikowano konkretnego wzorca dziedziczenia2.

Pacjenci z wysokim ciśnieniem krwi lub chorobami serca oraz ci z obecną lub niedawną ciążą wykazują wyższe ryzyko rozwoju CSC. Poza kortykosteroidami, istnieją dowody, że inne leki, w tym środki pobudzające, leki przeciwzastoinowe, leki na zaburzenia erekcji i niektóre leki przeciwnowotworowe, mogą wywołać CSC2.

Ostatnio odnotowano przypadki występowania choroby po szczepieniu przeciwko COVID-19, chociaż nie można było udowodnić związku przyczynowo-skutkowego3.

Badania diagnostyczne

Lekarz może najczęściej zdiagnozować centralną surowiczą chorioretinopatię poprzez poszerzenie źrenicy i wykonanie badania oka. Angiografia fluoresceinowa potwierdza diagnozę3.

Tę chorobę można również zdiagnozować za pomocą nieinwazyjnego badania zwanego optyczną tomografią koherencyjną (OCT). Jest to badanie obrazowe, które pozwala na szczegółowe zobrazowanie warstw siatkówki3.

Leczenie

Utrata wzroku jest zwykle tymczasowa, ale czasami może stać się przewlekła lub nawracać. Większość przypadków ustępuje bez leczenia w ciągu 1-2 miesięcy. Schorzenie jest często samoograniczające się w około 60% przypadków234.

Ponieważ CSC tak często ustępuje samoistnie, leczenie jest zarezerwowane dla przypadków przewlekłych – czyli przypadków, w których stan utrzymuje się przez 6 miesięcy lub dłużej, lub gdy długotrwałe gromadzenie się płynu i oddzielenie siatkówki przez długi okres są związane ze zmianami w nabłonku barwnikowym siatkówki (RPE)4.

Leczenie laserowe lub terapia fotodynamiczna w celu uszczelnienia wycieku może pomóc przywrócić wzrok u osób z bardziej nasilonym wyciekiem i utratą wzroku lub u tych, którzy chorowali przez długi czas. Obecnie podstawowym sposobem leczenia CSC jest terapia fotodynamiczna z verteporfiną w zmniejszonej dawce lub zmniejszonej fluencji345.

Osoby stosujące leki steroidowe (na przykład w leczeniu chorób autoimmunologicznych) powinny zaprzestać ich używania, jeśli to możliwe. Nie należy jednak przerywać przyjmowania tych leków bez uprzedniej konsultacji z lekarzem3.

Leczenie niesteroidowymi przeciwzapalnymi (NLPZ) kroplami do oczu może również pomóc3.

Podzbiór pacjentów z przewlekłą CSC może rozwinąć neowaskularyzację naczyniówki (nowe, nieprawidłowe naczynia krwionośne), a ci pacjenci powinni być leczeni wewnątrzgałkowymi lekami anty-VEGF (czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego)5.

Rokowanie i przebieg choroby

Większość osób odzyskuje dobre widzenie bez leczenia. Jednak wzrok często nie jest tak dobry, jak przed wystąpieniem choroby. Choroba może nawracać – u połowy osób, które miały ją raz, wystąpi ona ponownie36.

W niektórych przypadkach odwarstwienie siatkówki utrzymuje się, prowadząc do uszkodzenia RPE i fotoreceptorów, co skutkuje utratą wzroku. Takie przewlekłe przypadki, jeśli nie są leczone, doprowadzą do trwałej utraty wzroku74.

CSC może mieć znaczący wpływ na jakość życia, ponieważ zazwyczaj dotyka pacjentów w wieku produkcyjnym, między 30 a 50 rokiem życia8.

Problemy ze wzrokiem spowodowane przez CSC są zwykle rozwiązywane w ciągu kilku miesięcy. Ważne jest jednak, aby zgłosić się na badanie, ponieważ objawy CSC są podobne do innych schorzeń siatkówki9.