Chłoniak to nowotwór układu limfatycznego, który rozpoczyna się od nieprawidłowego rozrostu białych krwinek. Istnieją dwa główne rodzaje chłoniaka – chłoniak Hodgkina i chłoniak nieziarniczy – oraz ponad 70 podtypów tej choroby. Dzięki postępom w medycynie wiele przypadków chłoniaka można skutecznie leczyć, a nawet wyleczyć.
Czym jest chłoniak
Chłoniak to ogólne określenie nowotworu złośliwego, który rozwija się w układzie limfatycznym – sieci tkanek, naczyń i narządów, które pomagają organizmowi walczyć z infekcjami. Jest uważany za nowotwór krwi, ponieważ choroba zaczyna się w białych krwinkach zwanych limfocytami, które są częścią układu limfatycznego.
Chłoniaki to niejednorodna grupa nowotworów złośliwych, które powstają w wyniku niekontrolowanego namnażania się limfocytów typu B, T oraz komórek naturalnych zabójców (NK) na różnych etapach ich dojrzewania. Chłoniak stanowi około 5% wszystkich nowotworów złośliwych.
Istnieją dwie główne kategorie chłoniaka – chłoniak Hodgkina i chłoniak nieziarniczy – oraz ponad 70 podtypów chłoniaka. Chłoniaki mogą być agresywne (szybko rozwijające się) lub indolentne (wolno rozwijające się).
Częstość występowania
Chłoniak nie jest powszechną chorobą. Amerykańskie Towarzystwo Walki z Rakiem szacuje, że w 2023 roku u około 89 000 osób w Stanach Zjednoczonych zostanie zdiagnozowany chłoniak. Dla porównania, w tym samym roku 236 740 osób otrzyma diagnozę raka płuc.
Około połowy wszystkich nowotworów krwi, które występują każdego roku, to chłoniaki. Około 12 procent osób z chłoniakiem ma chłoniaka Hodgkina.
Kto jest narażony na chłoniaka
Chłoniak nieziarniczy zazwyczaj dotyka osoby w wieku od 60 do 80 lat. Jest częstszy u mężczyzn niż u kobiet.
Chłoniak Hodgkina może wystąpić u osób w wieku od 20 do 39 lat oraz w wieku 65 lat lub starszych. Mężczyźni są nieco bardziej narażeni na rozwój chłoniaka Hodgkina niż kobiety.
Chłoniaki mogą rozwijać się u dzieci, młodzieży i dorosłych.
Objawy chłoniaka
Wiele objawów chłoniaka jest podobnych do objawów innych, mniej poważnych chorób. Występowanie tych objawów nie oznacza, że masz chłoniaka.
Objawy chłoniaka mogą obejmować:
Powiększone węzły chłonne w szyi, pachach lub pachwinie
Gorączkę
Obfite nocne poty
Niezamierzoną utratę masy ciała
Swędzenie skóry
Stałe uczucie zmęczenia
Powiększony węzeł chłonny może być oznaką chłoniaka w tym węźle chłonnym. Powiększone węzły chłonne są zazwyczaj bezbolesne.
Inne możliwe objawy to:
Utrata apetytu
Uporczywe zmęczenie
Duszność
Przyczyny i czynniki ryzyka
Dokładne przyczyny chłoniaka pozostają nieznane. Zidentyfikowano jednak różne czynniki środowiskowe, infekcyjne i genetyczne, które zwiększają ryzyko zachorowania na chłoniaka.
Następujące czynniki zwiększają ryzyko rozwoju choroby:
Starszy wiek
Płeć męska
Rasa kaukaska
Choroby autoimmunologiczne
HIV/AIDS
Dieta bogata w mięso i tłuszcze
Ekspozycja na niektóre pestycydy
Narażenie zawodowe na herbicydy i pestycydy może zwiększać ryzyko. Niektóre organizmy zakaźne również są powiązane z chłoniakiem, w tym Helicobacter pylori (chłoniak MALT), Borrelia burgdorferi, Chlamydia psittaci, Campylobacter jejuni oraz wirus limfotropowy T-komórkowy człowieka (białaczka T-komórkowa dorosłych).
Diagnoza
Lekarz wykona biopsję węzła chłonnego w celu zdiagnozowania chłoniaka. Biopsja to badanie, które pomaga lekarzowi rozpoznać schorzenie medyczne.
Następnie przeprowadza się dodatkowe badania w celu określenia stadium (zaawansowania) chłoniaka, w tym badania krwi, biopsje szpiku kostnego oraz badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT) lub pozytonowa emisyjna tomografia (PET). Badania obrazowe pokazują, czy chłoniak rozprzestrzenił się na inne części ciała, takie jak śledziona i płuca.
Leczenie chłoniaka
Decyzje dotyczące leczenia są następnie podejmowane przez lekarza, który uwzględni wiek pacjenta, ogólny stan zdrowia oraz stadium i typ chłoniaka.
Podejście „czekaj i obserwuj"
Jeśli chłoniak nieziarniczy jest niskiego stopnia złośliwości (wolno rozwijający się) i czujesz się dobrze, często zaleca się okres „czekaj i obserwuj". Dzieje się tak, ponieważ niektóre osoby potrzebują wielu lat, aby rozwinąć dokuczliwe objawy, a natychmiastowe rozpoczęcie leczenia jest często uważane za niepotrzebne.
Opcje leczenia
Leczenie zależy od typu i stadium chłoniaka. Standardowe opcje obejmują:
Chemioterapia to główne leczenie chłoniaka. Można ją otrzymywać dożylnie lub w postaci tabletek. Lekarz może zastosować ją samodzielnie lub w połączeniu z radioterapią. Chemioterapia wykorzystuje leki do zabijania komórek nowotworowych.
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie o wysokiej energii do zmniejszania guzów i zabijania komórek nowotworowych. Lekarz może zastosować ją samodzielnie lub w połączeniu z chemioterapią.
Terapia celowana to leki, które celują w konkretne zmiany w komórkach chłoniaka, które powodują ich niekontrolowany wzrost. Wiele z nich to leki doustne, które można przyjmować w domu.
Immunoterapia – wiele metod leczenia chłoniaka wykorzystuje własny układ odpornościowy organizmu do atakowania nowotworu. Obejmuje to przeciwciała monoklonalne, które działają jak naturalne przeciwciała, rozpoznając i wiążąc się z powierzchnią komórek rakowych.
Przeszczep komórek macierzystych, znany również jako przeszczep szpiku kostnego, może być czasami wykonywany w szczególnych okolicznościach.
Leczenie chłoniaka Hodgkina
Chłoniak Hodgkina jest jednym z najbardziej uleczalnych typów nowotworów. Zazwyczaj stosuje się jakąś formę chemioterapii, radioterapii, immunoterapii lub ich kombinację. Większość pacjentów z chłoniakiem Hodgkina żyje długo i zdrowo po pomyślnym leczeniu.
Rokowanie
Leczenie często może doprowadzić do remisji chłoniaka lub go wyleczyć. Ogólne przeżycie szacuje się na 72%. Dzięki przełomowym badaniom, chłoniak Hodgkina – niegdyś śmiertelna diagnoza – został przekształcony w chorobę uleczalną.
Rokowanie w chłoniaku nieziarniczym zależy od konkretnego typu. Wiele osób leczonych z powodu chłoniaka nieziarniczego jest w stanie prowadzić aktywne życie podczas otrzymywania leczenia objawów i monitorowania przez lekarzy.
Życie z chłoniakiem
Dni po otrzymaniu diagnozy chłoniaka są zazwyczaj najbardziej stresującym okresem. Przygotowanie się może pomóc pacjentowi i jego sieci wsparcia radzić sobie ze wzlotami i upadkami związanymi z leczeniem.
Wsparcie emocjonalne
Doświadczenie każdej osoby z nowotworem jest inne, a radzenie sobie z fizycznym i emocjonalnym wpływem chłoniaka jest unikalne dla osobowości i sytuacji pacjenta.
Sugestie dotyczące radzenia sobie z problemami, z którymi mogą się borykać pacjenci, obejmują:
Utrzymywanie silnego systemu wsparcia
Komunikowanie swoich obaw i lęków z rodziną, przyjaciółmi, lekarzami i doradcami
Zapisywanie obaw w dzienniku
Znalezienie grupy wsparcia lub innych osób, które również radzą sobie z nowotworem
Szukanie pomocy w przypadku depresji lub lęku
Zespół opieki medycznej
Znajdź zespół medyczny, z którym czujesz się komfortowo i który Twoim zdaniem o Ciebie dba. Zawsze powinieneś czuć się komfortowo, zadając pytania lub nawet szukając drugiej opinii.
Opieka nad sobą dla opiekunów
Bycie opiekunem może być wymagające i wymaga wytrzymałości emocjonalnej i fizycznej, szczególnie jeśli masz inne obowiązki, takie jak praca lub wychowywanie dzieci. Opiekunowie często lekceważą własne samopoczucie. Z czasem może to prowadzić do „wypalenia" – stanu charakteryzującego się drażliwością, zmęczeniem, zaburzeniami snu, wahaniami wagi, uczuciem bezradności.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
