Chłoniak nie-Hodgkina oporny na leczenie

Czym jest chłoniak nie-Hodgkina oporny na leczenie

Chłoniak nie-Hodgkina to grupa nowotworów złośliwych pochodzących z tkanek limfatycznych, głównie węzłów chłonnych1. Gdy mówimy o chłoniaku opornym na leczenie, mamy na myśli dwie różne sytuacje.

Termin „oporny" (refractory) określa sytuację, gdy chłoniak nie reaguje na leczenie. Oznacza to, że komórki rakowe nadal rosną pomimo zastosowanej terapii, albo odpowiedź na leczenie jest bardzo krótkotrwała1. W praktyce może to oznaczać, że pacjent w ogóle nie osiąga remisji (stanu, w którym nie ma śladów choroby w badaniach i skanach), albo że leczenie przestaje działać1.

Z kolei termin „nawracający" (relapsed) odnosi się do choroby, która powraca lub ponownie rośnie po okresie remisji1. Niektóre typy chłoniaka nie-Hodgkina są bardziej skłonne do nawrotów niż inne1.

Większość pacjentów z agresywnym chłoniakiem nie-Hodgkina zostaje wyleczona dzięki wstępnej chemioterapii połączonej z immunoterapią. Jednak większość pacjentów z nawracającą chorobą nie zostanie wyleczona i umrze w wyniku choroby1. W takich przypadkach kontynuowanie leczenia konwencjonalną chemioterapią zazwyczaj nie przynosi korzyści i może przyczynić się do znacznej toksyczności oraz obniżenia jakości życia pacjentów1.

Jak rozpoznaje się nawrót lub oporność choroby

Po zakończeniu pierwszego cyklu leczenia pacjenci mają regularne wizyty kontrolne. Podczas tych wizyt lekarz sprawdza, jak czuje się pacjent i czy ma jakieś problemy lub obawy1.

Lekarz informuje pacjenta o objawach, na które należy zwracać uwagę po zakończeniu leczenia. Na każdej wizycie kontrolnej pyta o te objawy i przeprowadza badanie. Pacjent może skontaktować się z zespołem medycznym między wizytami kontrolnymi, jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy lub pojawią się obawy1.

Jeśli lekarz podejrzewa, że chłoniak nie-Hodgkina mógł powrócić, zleca dodatkowe badania. Mogą to być1:

• badania krwi
• badania obrazowe (skany)
• kolejna biopsja węzła chłonnego

Jeśli badania wykażą, że chłoniak nie-Hodgkina powrócił, lekarz stara się dowiedzieć jak najwięcej o charakterze choroby. Bierze również pod uwagę inne czynniki, takie jak dotychczasowe leczenie i ogólny stan zdrowia pacjenta. Na podstawie tych informacji decyduje o najlepszych dostępnych opcjach leczenia1.

Cele dalszego leczenia

Jeśli chłoniak nie-Hodgkina powraca lub nie reaguje na leczenie, zazwyczaj dostępne są dalsze opcje terapeutyczne. Zależy to od1:

• stopnia złośliwości chłoniaka (czy rozwija się wolno czy szybko)
• typu chłoniaka nie-Hodgkina
• leczenia, które pacjent już otrzymał
• ogólnego stanu zdrowia

Cel leczenia może nadal być ukierunkowany na wyleczenie, w zależności od sytuacji pacjenta. Nawet jeśli chłoniaka nie da się wyleczyć, lekarz często może zastosować leczenie kontrolujące chorobę. W ten sposób można utrzymać dobry stan zdrowia pacjenta przez długie okresy. Remisja może trwać wiele lat, co oznacza długie okresy, kiedy pacjent czuje się dobrze1.

Plan leczenia zależy od ogólnego stanu zdrowia i wieku pacjenta, ponieważ wiele terapii może obciążać organizm. Rozmowy na temat planu leczenia zwykle odbywają się z kilkoma lekarzami i innymi specjalistami medycznymi, którzy specjalizują się w różnych aspektach leczenia chłoniaka. Nazywa się to zespołem wielodyscyplinarnym1.

Dostępne opcje terapeutyczne

Na szczęście obecnie dostępnych jest lub jest badanych wiele terapii dla pacjentów z nawracającym lub opornym chłoniakiem nie-Hodgkina. Obejmują one zarówno doustne inhibitory kinaz tyrozynowych, które działają na różne szlaki w komórkach nowotworowych, jak i terapie komórkowe wykorzystujące układ odpornościowy pacjenta do walki z chorobą1.

Leczenie chłoniaka nie-Hodgkina zazwyczaj obejmuje chemioterapię lub radioterapię, chociaż niektórzy ludzie mogą nie potrzebować natychmiastowego leczenia1. Chemioterapia to powszechnie stosowana metoda leczenia chłoniaka nie-Hodgkina, która polega na użyciu leków do niszczenia komórek rakowych. Może być stosowana samodzielnie, w połączeniu z terapią biologiczną lub w połączeniu z radioterapią1.

W przypadku nawracającego lub opornego chłoniaka nie-Hodgkina dostępnych jest wiele nowych klas terapii celowanych, w tym1:

• przeciwciała monoklonalne
• koniugaty przeciwciało-lek
• radioimmuniterapia
• inhibitory małocząsteczkowe szlaków wzrostu komórek
• nowe leki chemioterapeutyczne

Wysokodawkowa chemioterapia, po której następuje przeszczepienie komórek macierzystych, może być stosowana w leczeniu pacjentów z nawracającym chłoniakiem nie-Hodgkina1.

Zespół medyczny przegląda wcześniejsze leczenie, aby ustalić, co zadziałało, co nie, i dlaczego. Ta informacja może kierować kolejnymi krokami, czy to modyfikacją istniejących terapii, czy próbą nowych opcji. Leczenie jest dostosowywane indywidualnie do sytuacji każdego pacjenta1.

Wyzwania związane z leczeniem

Zarówno dla agresywnych, jak i indolentnych (wolno rozwijających się) podtypów chłoniaka nie-Hodgkina nie ma ustalonego standardu postępowania w przypadku terapii ratunkowych, a rokowanie po nawrocie pozostaje stosunkowo słabe1.

Mimo tych wyzwań, w ciągu ostatnich kilku lat stało się dostępnych wiele nowych opcji leczenia, które mogą pomóc w przypadku agresywnych chłoniaków. Lekarz prowadzący może polecić1:

• Chemioterapię: Kombinacje leków chemioterapeutycznych mogą być skuteczne
• Terapie celowane: Leki takie jak ibrutynib lub venetoklaks skupiają się na określonych cząsteczkach lub szlakach zaangażowanych we wzrost nowotworu. Te leczenia mogą zapobiegać namnażaniu się komórek rakowych bez znacznego uszkodzenia normalnych komórek
• Immunoterapie: Inhibitory punktów kontrolnych, przeciwciała monoklonalne lub terapie bispecyficzne mogą pomóc układowi odpornościowemu w rozpoznawaniu i ataku na komórki chłoniaka

Pacjent może również zapytać zespół medyczny, czy dostępne są badania kliniczne, w których może wziąć udział1. Badania kliniczne dają dostęp do najnowszych metod leczenia, które mogą przynieść korzyści pacjentom z nawracającą lub oporną chorobą.