Gorączka denga

Czym jest gorączka denga

Gorączka denga to choroba wirusowa wywoływana przez wirus denga (DENV), który przenoszony jest na ludzi przez ukąszenia zakażonych komarów1. Istnieją cztery różne, ale blisko spokrewnione typy wirusa denga: denga-1, denga-2, denga-3 i denga-42. Choroba ta jest znaną również pod innymi nazwami, takimi jak „gorączka łamanych kości" lub „gorączka siedmiodniowa", co odzwierciedla zarówno nasilenie objawów, jak i czas ich trwania3.

Gorączka denga jest wiodącą przyczyną chorób wirusowych przenoszonych przez stawonogi na całym świecie, stanowiąc poważny problem zdrowia publicznego3. Szacuje się, że rocznie dochodzi do niemal 400 milionów zakażeń, z których około 80% przebiega bezobjawowo4. Mimo że większość przypadków zakażenia wirusem denga jest bezobjawowa lub wytwarza jedynie łagodną chorobę, może on czasami powodować poważne schorzenie, a nawet śmierć1.

Choroba nie jest zakaźna w kontakcie międzyludzkim, z wyjątkiem przekazywania od ciężarnej kobiety do dziecka4. Objawy są zwykle łagodne przy pierwszym zakażeniu, ale jeśli dojdzie do ponownego zakażenia innym typem wirusa DENV, ryzyko poważnych powikłań znacznie wzrasta4.

Objawy i przebieg choroby

Objawy gorączki denga zwykle pojawiają się w ciągu 4 do 10 dni po ukąszeniu przez zakażonego komara5. Najczęstszym objawem jest gorączka z następującymi dolegliwościami: bóle i dolegliwości bólowe (ból oczu, zazwyczaj za gałkami ocznymi, ból mięśni, stawów lub kości), nudności, wymioty i wysypka2.

Do typowych objawów gorączki denga należą5:

• Wysoka gorączka (może osiągnąć do 40°C)
• Ciężkie bóle głowy, często intensywne i wyniszczające
• Ból za oczami, który jest charakterystycznym objawem denga
• Bóle stawów i mięśni, za co choroba zyskała przydomek „gorączki łamanych kości"
• Nudności i wymioty, częste i czasami ciężkie
• Obrzęk węzłów chłonnych
• Wysypka skórna, która może pokrywać większość ciała

Objawy gorączki denga zazwyczaj trwają od 2 do 7 dni2. Większość ludzi wyzdrowieje po około tygodniu4. Gorączka denga zwykle trwa od 2 do 7 dni, a większość osób wyzdrowieje z zakażenia gorączką denga bez konieczności hospitalizacji6.

Przyczyny i sposób przenoszenia

Gorączka denga jest wywoływana przez wirus denga przenoszony głównie przez komary z gatunku Aedes, szczególnie Aedes aegypti i Aedes albopictus3. Wirusy denga są głównie rozprzestrzeniane wśród ludzi przez ukąszenie zakażonego komara z rodzaju Aedes2.

W obu Amerykach komar Aedes aegypti jest głównym źródłem przenoszenia gorączki denga7. Te komary bytują przede wszystkim w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, takim jak Azja Południowo-Wschodnia, wyspy Pacyfiku, a nawet obie Ameryki5.

Zakażenie jednym typem wirusa zapewnia tylko częściową odporność, pozostawiając osoby podatne na kolejne zakażenia innymi typami5. W pierwszym tygodniu choroby wirus denga można znaleźć we krwi. Wirus może być przekazywany od zakażonej osoby do komara poprzez ukąszenia komarów8.

Gdzie występuje gorączka denga

Około połowa populacji świata jest obecnie narażona na gorączkę denga, z szacowaną liczbą 100-400 milionów zakażeń występujących każdego roku1. Gorączka denga występuje w klimacie tropikalnym i subtropikalnym na całym świecie, głównie w obszarach miejskich i półmiejskich1.

Przenoszenie gorączki denga jest powszechne w tropikalnych i subtropikalnych obszarach świata2. Wirus występuje najczęściej w regionach tropikalnych i subtropikalnych, w tym w Ameryce Środkowej i Południowej, Afryce, częściach Azji i wyspach Pacyfiku4.

W Stanach Zjednoczonych gorączka denga często występuje na terytoriach takich jak Samoa Amerykańskie, Portoryko i Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, a także w swobodnie stowarzyszonych państwach, w tym Federacyjnych Stanach Mikronezji, Republice Wysp Marshalla i Republice Palau9. W kontynentalnych Stanach Zjednoczonych przypadki gorączki denga występują najczęściej u podróżnych zakażonych powracających z dotkniętych obszarów9.

Choroba ma wzorzec sezonowy: większość przypadków na półkuli południowej występuje w pierwszej połowie roku, a większość przypadków na półkuli północnej w drugiej połowie. Ten wzorzec odpowiada cieplejszym, deszczowym miesiącom7.

Rozpoznanie choroby

Rozpoznanie gorączki denga zazwyczaj wiąże się z identyfikacją antygenów wirusa przy użyciu różnorodnych technik laboratoryjnych3. Gorączka denga jest rozpoznawana za pomocą badania krwi10.

Jeśli u pacjenta pojawi się gorączka lub wystąpią objawy gorączki denga, powinien zgłosić się do świadczeniodawcy opieki zdrowotnej i poinformować go o wszelkich niedawnych podróżach8. Osoby mieszkające lub odwiedzające obszar, gdzie gorączka denga jest powszechna, powinny niezwłocznie szukać pomocy medycznej, jeśli mają objawy ostrzegawcze ciężkiej gorączki denga4.

Leczenie i postępowanie

Nie ma specyficznego leku do leczenia gorączki denga2. Chociaż gorączka denga na ogół sama się ogranicza, środki wspomagające, w tym leki przeciwbólowe, uzupełnianie płynów i odpoczynek w łóżku zazwyczaj są wystarczające do wyzdrowienia11.

Leczenie gorączki denga obejmuje następujące zalecenia8:

• Jak najwięcej odpoczywać
• Przyjmować paracetamol (znany również jako acetaminofen) w celu kontrolowania gorączki i łagodzenia bólu
• Nie przyjmować aspiryny ani ibuprofenu
• Pić dużo płynów, aby utrzymać nawodnienie – wodę lub napoje z dodanymi elektrolitami

Pacjenci są zachęcani do utrzymania dobrego nawodnienia i powinni unikać leków takich jak aspiryna, produkty zawierające aspirynę i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) ze względu na ich właściwości przeciwzakrzepowe. Gorączkę można skutecznie kontrolować za pomocą paracetamolu i kąpieli gąbkowych11.

W przypadku łagodnych objawów można opiekować się chorym niemowlęciem, dzieckiem lub członkiem rodziny w domu8. Leczenie jest ukierunkowane na łagodzenie objawów, ponieważ nie ma specyficznych leków ani leków przeciwwirusowych do leczenia gorączki denga6.

Powikłania i ciężka postać choroby

Około 1 na 20 osób zakażonych wirusem denga rozwija ciężką gorączkę denga, która jest zagrożeniem dla życia stanem nagłym wymagającym natychmiastowej opieki medycznej12. Objawy gorączki denga mogą stać się ciężkie w ciągu kilku godzin. Ciężka gorączka denga jest stanem nagłym medycznym8.

Objawy ostrzegawcze ciężkiej gorączki denga zwykle zaczynają się w ciągu 24-48 godzin po ustąpieniu gorączki8. Należy natychmiast udać się do lokalnej kliniki lub izby przyjęć, jeśli u pacjenta lub członka rodziny wystąpią którekolwiek z następujących objawów i oznak8:

• Ból brzucha, tkliwość
• Wymioty (co najmniej 3 razy w ciągu 24 godzin)
• Krwawienie z nosa lub dziąseł
• Wymioty krwią lub krew w stolcu
• Uczucie zmęczenia, niepokoju lub drażliwości

Ciężkie formy gorączki denga są znane jako gorączka krwotoczna denga (DHF)9. Choroba może ewoluować do ciężkiej gorączki denga, charakteryzującej się wstrząsem, zaburzeniami oddychania, ciężkim krwawieniem i/lub poważnym uszkodzeniem narządów7.

Dzieci i osoby starsze są narażone na wyższe ryzyko poważnej choroby4. W przypadkach ciężkiej gorączki denga, staranne zarządzanie płynami i szybkie leczenie powikłań krwotocznych są kluczowe11.

Jak zapobiegać gorączce denga

Najlepszym sposobem zapobiegania gorączce denga jest unikanie ukąszeń komarów2. Kilka wskazówek dotyczących unikania ukąszeń komarów to stosowanie repelentów przeciw owadom, opróżnianie stojącej wody, noszenie odzieży ochronnej i ograniczanie czasu spędzanego na zewnątrz o zmierzchu i świcie9.

Komary z gatunku Aedes, które przenoszą gorączkę denga, przenoszą również inne wirusy, takie jak Zika i chikungunya9. Aby zminimalizować ryzyko dalszego przenoszenia, osoby z gorączką powinny podjąć środki ostrożności, aby uniknąć ukąszeń komarów11.

W Stanach Zjednoczonych istnieje szczepionka przeciwko gorączce denga zatwierdzona przez FDA, zalecana do stosowania u dzieci w wieku od 9 do 16 lat z laboratoryjnym potwierdzeniem poprzedniego zakażenia gorączką denga, mieszkających w obszarach, gdzie gorączka denga jest powszechna2. Jednak producent zaprzestaje produkcji z powodu braku popytu, chociaż dawki będą dostępne w Portoryko do 2026 roku9.

Odporność i powtórne zakażenia

Tak, można uzyskać odporność na wersję wirusa denga po zakażeniu nim4. Po zakażeniu jednym z czterech typów wirusa denga osoba uzyskuje trwałą odporność na ten konkretny typ, ale tylko częściową i przejściową ochronę przed pozostałymi trzema typami5.

Objawy są zazwyczaj łagodne przy pierwszym zakażeniu, ale jeśli dojdzie do kolejnego zakażenia inną wersją DENV, ryzyko ciężkich powikłań wzrasta4. Ponowne zakażenie zwiększa ryzyko poważnych objawów4.