Hipochondroplazja

Czym jest hipochondroplazja?

Hipochondroplazja to rodzaj dysplazji szkieletowej – schorzenia wpływającego na prawidłowy wzrost chrząstki i kości. Chrząstka to tkanka łączna, która chroni kości i w normalnych warunkach przekształca się w kość w procesie zwanym kostnieniem1.

W przypadku hipochondroplazji genetyczna zmiana uniemożliwia prawidłowe przekształcanie się chrząstki w kość, szczególnie w długich kościach ramion i nóg. To prowadzi do tak zwanego karłowatości krótkokończynowej, czyli stanu, w którym kończyny są wyraźnie skrócone w porównaniu do tułowia2.

Hipochondroplazja jest łagodniejszą formą innego schorzenia zwanego achondroplazją. Cechy charakterystyczne hipochondroplazji są zazwyczaj mniej wyraźne i mogą być trudne do zauważenia we wczesnym dzieciństwie3.

Częstość występowania hipochondroplazji nie jest dokładnie znana. Szacuje się, że może występować z podobną częstością jak achondroplazja, czyli u około 1 na 15 000 do 40 000 noworodków na całym świecie42.

Objawy i cechy charakterystyczne

Osoby z hipochondroplazją mają niski wzrost – są niższe od innych osób w tym samym wieku. Średni wzrost dorosłych osób z tym schorzeniem wynosi od 128 do 151 cm, w zależności od płci i wzrostu rodziców oraz innych członków rodziny34.

Fizyczne cechy hipochondroplazji mogą obejmować15:

• większą głowę w stosunku do ciała
• krzepą budowę ciała
• ramiona i nogi krótkie w porównaniu z tułowiem
• krótkie, szerokie dłonie i stopy
• krótkie palce
• łukowate nogi (kolana wygięte na zewnątrz)
• wygięty kręgosłup w dolnym odcinku (lordoza lędźwiowa)
• ograniczoną ruchomość w łokciach, przy jednoczesnej zwiększonej ruchomości w innychstawach

Istotną cechą hipochondroplazji jest to, że objawy często nie są zauważalne zaraz po urodzeniu. Cechy charakterystyczne mogą stać się wyraźne dopiero w wieku przedszkolnym lub wczesnym wieku szkolnym, gdy wzrost dziecka zaczyna spowalniać w porównaniu z rówieśnikami32.

Przyczyny genetyczne

Około 70 procent osób z hipochondroplazją ma zmianę w genie zwanym FGFR3 (receptorem czynnika wzrostu fibroblastów 3), który znajduje się na chromosomie 445.

Gen FGFR3 produkuje białko receptorowe, które odgrywa ważną rolę w procesie regulacji wzrostu. Jego zadaniem jest spowalnianie wzrostu kości. Uważa się, że mutacje w genie FGFR3 powodują nadmierną aktywność tego receptora, co skutkuje zbyt silnym spowolnieniem wzrostu3.

Naukowcy odkryli przyczynę achondroplazji i hipochondroplazji w 1994 roku. Dowiedzieli się, że zmiany w genie FGFR3 prowadzą do nadmiernej aktywności receptora FGFR3, co może zaburzać rozwój i wzrost szkieletu6.

Hipochondroplazja może być dziedziczona lub wystąpić przypadkowo. Większość dzieci urodzonych z hipochondroplazją ma nową zmianę genetyczną, co oznacza, że żadne z rodziców nie ma tego schorzenia. W rodzinach, gdzie jedno z rodziców ma hipochondroplazję, istnieje 50-procentowe prawdopodobieństwo przekazania tej zmiany genetycznej dziecku57.

Rozpoznanie i diagnostyka

Hipochondroplazję tradycyjnie diagnozuje się na podstawie cech fizycznych i wyników badań rentgenowskich. Czasami trudno jest postawić diagnozę u dzieci poniżej trzeciego roku życia, ponieważ niski wzrost może być łagodny i trudny do rozpoznania3.

Badania obrazowe, takie jak zdjęcia rentgenowskie, mogą wykazać charakterystyczne cechy, w tym skrócenie długich kości z łagodnym rozszerzeniem części kości zwanych metafizami. Mogą również ujawnić zmiany w odległościach między wyrostkami kręgów w dolnym odcinku kręgosłupa5.

Dostępne są genetyczne testy laboratoryjne, które często wykorzystuje się do potwierdzenia klinicznej diagnozy hipochondroplazji. Badanie to polega na analizie genu FGFR3 w poszukiwaniu znanych mutacji powodujących to schorzenie3.

Wyzwaniem diagnostycznym w hipochondroplazji jest to, że czasami wyniki badań genetycznych wykrywają wariant genu FGFR3, który nigdy wcześniej nie był obserwowany. Takie warianty nazywane są wariantami o niepewnym znaczeniu i mogą utrudniać postawienie ostatecznej diagnozy. Badacze i firmy farmaceutyczne pracują nad reklasyfikacją tych wariantów, aby umożliwić pewniejszą diagnozę i szerszy dostęp do specjalistycznej opieki6.

Diagnoza prenatalna jest dostępna dla par, w których jedno lub oboje rodziców ma hipochondroplazję. Jednak hipochondroplazji zazwyczaj nie wykrywa się za pomocą badania ultrasonograficznego w czasie ciąży3.

Możliwe problemy zdrowotne

Większość osób z hipochondroplazją nie ma poważnych powikłań medycznych związanych z tym schorzeniem. Jednak niektóre problemy zdrowotne mogą wystąpić i wymagają monitorowania3.

Możliwe problemy zdrowotne związane z hipochondroplazją obejmują15:

• bezdechy sennych – przerwy w oddychaniu podczas snu
• otyłość
• napady padaczkowe (zwłaszcza padaczka płata skroniowego)
• nawracające infekcje ucha
• zwężenie kanału kręgowego – zawężenie przestrzeni w kręgosłupie, przez którą przechodzi rdzeń kręgowy
• zbyt ruchome stawy
• bóle stawów związane z nieprawidłowym ułożeniem kości istawów
• łagodne trudności w uczeniu się – wydaje się, że jest to cecha u części osób z hipochondroplazją

Nie wszystkie dzieci z hipochondroplazją doświadczą tych konkretnych problemów, a niektóre mogą napotkać inne wyzwania, których tutaj nie wymieniono. Każde dziecko z hipochondroplazją ma unikalne doświadczenie ze schorzeniem5.

Badania wykazały, że dzieci z hipochondroplazją mogą mieć niższe wyniki jakości życia zgłaszane przez rodziców. Starszy wiek i niższy wzrost mogą dodatkowo pogorszyć wpływ na jakość życia8.

Leczenie i opieka medyczna

Nie ma lekarstwa na hipochondroplazję, ale dostępne jest leczenie w przypadku potrzeby. Opieka nad osobami z hipochondroplazją jest najlepiej zapewniana przez wielodyscyplinarny zespół, w skład którego wchodzą specjaliści z zakresu genetyki, ortopedii, neurologii i neurochirurgii, laryngologii, a także terapeuci zajęciowi, fizyczni i logopedzi3.

Ponieważ niektóre cechy fizyczne hipochondroplazji są podobne do tych u osób z achondroplazją – cięższą formą niskiego wzrostu – wytyczne dotyczące nadzoru zdrowotnego dla achondroplazji mogą być również stosowane w przypadku hipochondroplazji3.

Nowym i obiecującym kierunkiem leczenia jest zastosowanie leku zwanego wozorytyd. Dzieci z hipochondroplazją wcześniej nie miały opcji skutecznego długoterminowego leczenia. Badania prowadzone w Children's National Hospital w Waszyngtonie pokazują obiecujące wyniki stosowania wozorytydu u dzieci z hipochondroplazją9.

Lek ten został wcześniej zatwierdzony do leczenia dzieci z achondroplazją, najczęstszą formą karłowatości. Leczenie hipochondroplazji wykazało podobne, a często nawet lepsze rezultaty. Badanie wykazało znaczący wzrost tempa wzrostu u dzieci z hipochondroplazją, które były leczone wozorytydem przez rok. Uczestnicy badania dobrze tolerowali leczenie i ogólnie byli bardzo zadowoleni z wyników910.

Children's National Hospital jest jedynym ośrodkiem na świecie oferującym to leczenie pacjentom z hipochondroplazją. Badanie obejmuje ponad 50 dzieci z różnych grup – zarówno dzieci z hipochondroplazją, jak i dzieci z innymi genetycznymi zaburzeniami niskiego wzrostu9.

Życie z hipochondroplazją

Dzieci wychowujące się z hipochondroplazją mogą żyć długim i produktywnym życiem. Leczenie może pomóc w rozwiązaniu związanych z tym problemów, a nowe badania dają nadzieję na jeszcze lepsze metody leczenia1.

Wiele osób z hipochondroplazją nie jest świadomych, że ma to schorzenie, ponieważ skrócenie kończyn może być łagodne i mogą nie występować żadne inne cechy. Niektóre osoby żyją normalne życie, nie wiedząc o swojej diagnozie4.

Dla rodzin otrzymujących diagnozę hipochondroplazji u dziecka może to być trudny czas pełen niepewności. Niektórzy rodzice opisują początkowy szok i strach po usłyszeniu diagnozy oraz wyzwania związane z społecznymi reakcjami i akceptacją11.

Wsparcie ze strony profesjonalistów medycznych, organizacji pacjenckich i społeczności osób żyjących z hipochondroplazją może pomóc rodzinom w radzeniu sobie z wyzwaniami i cieszeniu się życiem z dzieckiem. Zrozumienie jakości życia dzieci z hipochondroplazją pomaga lekarzom zapewniać lepszą opiekę i wsparcie8.

Postępy w badaniach genetycznych i rozwój nowych terapii oferują coraz większą nadzieję dla rodzin dotkniętych hipochondroplazją. Badacze kontynuują pracę nad identyfikacją dodatkowych wariantów genetycznych i lepszym zrozumieniem tego schorzenia, aby umożliwić lekarzom zapewnienie najlepszej możliwej opieki6.