Uporczywe swędzenie w okolicy łopatki, które nie ustępuje mimo drapania, może być objawem notalgia paresthetica – neurologicznego schorzenia, które choć nie jest niebezpieczne dla zdrowia, potrafi znacznie obniżyć komfort życia.
G60.8 EC90.3
Czym jest notalgia paresthetica
Notalgia paresthetica to przewlekłe schorzenie neurologiczne, które objawia się intensywnym swędzeniem, pieczeniem lub mrowienieniem skóry w okolicy wewnętrznej części łopatki na plecach. Nazwa choroby pochodzi z języka łacińskiego – „notalgia" oznacza ból w plecach, a „paresthetica" odnosi się do pieczącego bólu, mrowienia lub swędzenia.
Schorzenie to zostało po raz pierwszy opisane w 1934 roku przez rosyjskiego neurologa Michaiła Astwazaturowa. Jest to łagodna, choć często uciążliwa dolegliwość związana z neuropatią czuciową (uszkodzeniem nerwów odpowiedzialnych za czucie). Chociaż stan ten nie zagraża życiu ani zdrowiu, może znacznie obniżać jakość życia pacjentów.
Z powodu stałego drapania i pocierania dotkniętego obszaru, u większości osób pojawia się przebarwiona plama na skórze w tym miejscu. Schorzenie może utrzymywać się od kilku miesięcy do wielu lat.
Przyczyny schorzenia
Dokładna przyczyna notalgia paresthetica nie jest w pełni poznana, ale większość ekspertów zgadza się, że jest to zaburzenie nerwowe. Główną przyczyną objawów jest podrażnienie lub uszkodzenie określonych nerwów w okolicy górnych pleców.
Nerwy zaopatrujące w czucie górną część pleców wychodzą z rdzenia kręgowego (na poziomie 2. do 6. segmentu piersiowego) i przebiegają długą drogę przez grube mięśnie pleców. Wykonują one skręt pod kątem prostym, zanim dotrą do skóry. Wydaje się, że nerwy są szczególnie podatne na ucisk lub rozciągnięcie w tym miejscu. Częściowy ucisk lub uszkodzenie nerwów prowadzi do pojawienia się charakterystycznych objawów.
Wśród czynników, które mogą przyczynić się do powstania notalgia paresthetica, wymienia się:
Uraz pleców
Przepuklinę lub wysunięcie dysku międzykręgowego
Półpasiec (choroba wirusowa wywoływana przez wirus opryszczki)
Oparzenie słoneczne
Mielopatię (uszkodzenie rdzenia kręgowego)
Neuropatię włókien małego kalibru (uszkodzenie małych włókien nerwowych)
Najczęściej wymienianymi przyczynami uszkodzenia nerwów są zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa związane z wiekiem oraz wysunięte dyski międzykręgowe. W badaniach stwierdzono znacząco wyższą liczbę przepuklin krążka międzykręgowego na poziomie C6-7 oraz zmian zwyrodnieniowych szyjnych u pacjentów z notalgia paresthetica.
Schorzenie często rozpoczyna się po okresie intensywnego wysiłku fizycznego prowadzącego do sztywności mięśni lub po okresie braku aktywności. Pacjent może pamiętać konkretne urazy lub zdarzenia poprzedzające pojawienie się objawów.
Kto najczęściej choruje
Notalgia paresthetica dotyka głównie osoby dorosłe, szczególnie powyżej 50. roku życia. Schorzenie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Kobiety stanowią od 62 do 87% wszystkich przypadków.
Jest to stosunkowo częste schorzenie, choć dokładna częstość jego występowania nie jest znana. Przewlekły świąd skóry dotyka ponad 20% populacji. Notalgia paresthetica jest jednym z rodzajów przewlekłego świądu i stanowi około 8% wszystkich przypadków przewlekłego swędzenia skóry.
Warto zaznaczyć, że jeśli notalgia paresthetica występuje u małych dzieci, może to być oznaką rzadkiego schorzenia dziedzicznego zwanego mnogą gruczolakowatością wewnątrzwydzielniczą typu 2A.
Schorzenie częściej dotyka osoby pracujące przy biurkach i innych stanowiskach wymagających długotrwałego utrzymywania pozycji pochylonej do przodu. Stan ten częściej pojawia się po stronie niedominującej ciała.
Objawy i charakterystyka
Głównym objawem notalgia paresthetica jest swędząca skóra w obszarze między wewnętrzną częścią łopatki a kręgosłupem na plecach. Zazwyczaj dotyka to tylko jednej strony pleców.
Charakterystycznymi objawami są:
Intensywny świąd na przyśrodkowej krawędzi jednej lub obu łopatek (między łopatkami)
Mrowienie, drętwienie lub uczucie „mrowienia i kłucia"
Pieczenie lub ból w dotkniętym obszarze
Zmienione czucie w obszarze skóry
Zmniejszone lub nieobecne pocenie się w dotkniętym obszarze
Świąd może być przerywany lub ciągły. Nie ustępuje po drapaniu, choć samo drapanie i pocieranie może być przyjemne dla pacjenta. Dotknięty obszar może rozszerzyć się na obie łopatki oraz szerzej na plecy i ramiona.
U wielu pacjentów nie ma widocznych zmian na skórze. Widoczne zmiany często powstają w wyniku pocierania i drapania dotkniętego obszaru. Mogą to być:
Ślady zadrapań
Hiperpigmentacja (brązowe przebarwienia)
Hipopigmentacja (białe przebarwienia)
Liszaj prosty (rodzaj wyprysku)
Blizny
Czasami pacjenci wykazują odpowiadającą hiperpigmentowaną plamę w wyniku powtarzającego się drapania. Stan ten może powodować pogrubienie i pociemnienie skóry, tworząc bardziej swędzącą skórę – dokładnie tak jak powstaje naskórek na stopie z powodu źle dopasowanego obuwia.
Rozpoznanie
Rozpoznanie notalgia paresthetica opiera się głównie na wywiadzie medycznym i badaniu fizykalnym. Lekarz musi wykluczyć inne możliwe diagnozy, szczególnie radiculopatię szyjną (uszkodzenie korzeni nerwowych w odcinku szyjnym kręgosłupa).
Podczas badania lekarz może sprawdzić czucie w dotkniętym obszarze skóry, testując ją za pomocą szpilki, wacika lub bodźców cieplnych i zimnych. W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie bardziej szczegółowych badań obrazowych.
W ramach oceny stanu pacjenta lekarze mogą zlecić wykonanie radiografii i rezonansu magnetycznego kręgosłupa. Obrazowanie może ujawnić zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lub przepukliny krążków międzykręgowych, które mogą przyczyniać się do objawów.
Kluczowe dla skutecznego późniejszego leczenia jest zidentyfikowanie dysfunkcji stawów kręgosłupa w odcinku piersiowym i szyjnym, nadmiernego napięcia mięśni przyostnych oraz czynników stresowych związanych z postawą ciała.
Możliwości leczenia
Notalgia paresthetica często nie reaguje na standardowe metody leczenia dermatologicznego. Wcześniej nie było jasno opisanej przyczyny ani jednolicie skutecznej metody leczenia tego schorzenia.
Nastąpiła zmiana paradygmatu w leczeniu notalgia paresthetica, zgodnie z którą coraz większy nacisk kładzie się na terapie skierowane na kręgosłup, a nie na skórę, jako leczenie pierwszego rzutu.
Dostępne opcje leczenia obejmują:
Leki miejscowe: Krem z kapsaicyną (dostępny jako Zostrix i odpowiedniki generyczne) jest często stosowanym preparatem. Jest to lek na zapalenie stawów, który działa poprzez powodowanie uwolnienia wszystkich „pakietów" wywołujących świąd, ból i pieczenie w danym obszarze, aż do ustąpienia uczucia. Krem należy wcierać całkowicie w skórę wielkością grochu, używając rękawiczek. Wystąpi pieczenie lub kłucie, co oznacza, że działa. Uczucie to ustąpi w ciągu mniej niż 10 minut. Inne preparaty miejscowe obejmują kremy ze sterydami, pramoksyną, okłady chłodzące lub lód.
Iniekcje: Jeśli kremy nie przynoszą efektu, można zastosować iniekcje leków przeciwzapalnych bezpośrednio w skórę. W badaniach wykazano skuteczność śródskórnych iniekcji lidokainy rozcieńczonej solą fizjologiczną. Iniekcje wykonuje się miejscowo w odstępach 1-centymetrowych wokół hiperpigmentowanej plamy oraz segmentowo wzdłuż wyrostków kolczystych C2-T6.
Leki doustne: Gdy wszystkie inne metody zawodzą, można zastosować leki doustne, takie jak gabapentyna (Neurontin) czy amitryptylina (Elavil). Doustne regulatory nerwów, takie jak gabapentyna, uznano za najbardziej skuteczną terapię.
Terapie manualne: Manipulacje kręgosłupem w celu poprawy ruchomości stawów kręgosłupa, masaż tkanek miękkich i ćwiczenia korekcyjne mogą przynieść ulgę poprzez zmniejszenie ucisku na nerwy.
Leczenie powinno być skierowane na leżące u podstaw problemy mięśniowo-szkieletowe zamiast jedynie objawowego leczenia swędzenia skóry. U wielu pacjentów samo proste wyjaśnienie przyczyny uporczywego swędzenia jest satysfakcjonujące.
Rokowanie i przebieg
Notalgia paresthetica jest schorzeniem przewlekłym, które może utrzymywać się od kilku miesięcy do wielu lat. Choć stan ten jest łagodny i nie zagraża życiu, przewlekły świąd może znacząco wpływać na jakość życia.
Pacjenci zgłaszają, że uporczywy świąd może utrudniać sen, skupienie oraz codzienne czynności. Przewlekły świąd może wpływać na jakość życia w takim samym stopniu jak ból.
Opcje leczenia mają różny stopień skuteczności. U niektórych pacjentów objawy mogą ustąpić samoistnie, u innych mogą utrzymywać się pomimo stosowanego leczenia. Bardzo ważne jest odpowiednie podejście terapeutyczne skierowane na przyczynę, a nie tylko na objawy.
Choroba nie jest niebezpieczna dla zdrowia i nie prowadzi do poważnych powikłań. Głównym problemem pozostaje dyskomfort związany z uporczywym świądem oraz ewentualne zmiany kosmetyczne na skórze wynikające z przewlekłego drapania.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy
