Nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca nawrotowy

Czym jest nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca

Nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca to rzadki typ niedrobnokomórkowego raka płuca, który stanowi około 2-4% wszystkich nowotworów płuca1. Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ten rodzaj nowotworu składa się z dwóch różnych typów komórek rakowych – gruczolakoraka (adenocarcinoma) i raka płaskonabłonkowego (squamous cell carcinoma), przy czym każdy z tych podtypów musi stanowić co najmniej 10% guza2.

Podobnie jak w przypadku innych nowotworów płuca, średni wiek w momencie rozpoznania wynosi około 70 lat. Choroba częściej dotyka mężczyzn niż kobiety, a większość pacjentów to osoby obecnie palące lub były palacze2. Pomimo tych podobieństw do innych raków płuca, coraz więcej dowodów wskazuje, że cechy molekularne i genomowe tego nowotworu są unikalne i wciąż słabo poznane.

Co oznacza nawrót choroby

Nawrót nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego płuca oznacza ponowne pojawienie się raka po okresie remisji, kiedy wydawało się, że choroba została wyleczona3. Nawrót może wystąpić w tym samym miejscu co pierwotny guz lub w innych częściach ciała, do których komórki rakowe mogły się rozprzestrzenić.

Po operacji usunięcia nowotworu istnieje ryzyko nawrotu choroby. Badania pokazują, że istnieją różne czynniki wpływające na możliwość powrotu nowotworu. Decyzje dotyczące leczenia nawrotu zależą od kilku czynników, w tym od tego, gdzie rak powrócił, jakie leczenie zostało już zastosowane, jakie skutki uboczne wystąpiły po wcześniejszym leczeniu, czy nowotwór ma określone zmiany genetyczne oraz od ogólnego stanu zdrowia pacjenta4.

Charakterystyka i agresywność nowotworu

Ze względu na swoją unikalną budowę komórkową, nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca jest uważany za stosunkowo agresywny w porównaniu z typowymi guzami gruczolakowymi i płaskonabłonkowymi. Badania wskazują, że w momencie diagnozy guzy te charakteryzują się wyższym wskaźnikiem inwazji węzłów chłonnych, szybko przerzutują i wiążą się z ogólnie złym rokowaniem2.

W badaniu populacyjnym z 2022 roku wykazano, że 5-letnie wskaźniki przeżycia po operacji dla wczesnych stadiów choroby wynosiły 65% dla nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego w porównaniu z 69% dla raka płaskonabłonkowego i 77% dla gruczolakoraka2. Ogólny czas przeżycia pacjentów z tymi guzami jest stosunkowo krótki w porównaniu z innymi podtypami niedrobnokomórkowego raka płuca.

Chociaż jest jasne, że biologia napędzająca ten nowotwór różni się od bardziej typowych podtypów niedrobnokomórkowego raka płuca, brakuje skutecznych opcji leczenia specyficznych dla tego rodzaju guza oraz niewiele jest dostępnych badań klinicznych wspierających decyzje terapeutyczne dla pacjentów z takim rozpoznaniem2.

Możliwości leczenia nawrotu

Chemioterapia może być stosowana w leczeniu nawrotowego nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego płuca, jeśli stan zdrowia pacjenta na to pozwala. Jest to leczenie oferowane, gdy nie można zidentyfikować zmian genetycznych w komórkach nowotworowych4. Jeśli chemioterapia nie była wcześniej stosowana w leczeniu, można zastosować kombinację leków chemioterapeutycznych. Najczęściej stosowaną kombinacją leków chemioterapeutycznych w leczeniu nawrotowego niedrobnokomórkowego raka płuca jest cisplatyna lub karboplatyna z gemcytabiną.

Inne kombinacje chemioterapeutyczne, które mogą być stosowane, obejmują cisplatynę lub karboplatynę z docetakselem, karboplatynę z paklitakselem, gemcytabinę z docetakselem, gemcytabinę z winorelbinę oraz cisplatynę z pemetreksydem4.

Ważne jest, aby pacjenci z nawrotem nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego płuca byli badani pod kątem obecności określonych mutacji genetycznych. Około 30% nowotworów gruczołowo-płaskonabłonkowych ma mutacje EGFR, a w około 5% przypadków występuje rearanżacja ALK5. Jeśli obecne są takie zmiany genetyczne, pacjenci mogą być kwalifikowani do terapii celowanej – leczenia skierowanego na konkretne nieprawidłowości w komórkach rakowych.

Badania wykazały także obecność ekspresji PD-L1 w niektórych nowotworach gruczołowo-płaskonabłonkowych – w 11% w komponencie gruczolakowym i 28% w komponencie płaskonabłonkowym5. To otwiera możliwość zastosowania immunoterapii, która wykorzystuje własny układ odpornościowy organizmu do walki z rakiem.

Wybór odpowiedniej metody leczenia wymaga współpracy z zespołem onkologicznym, który oceni indywidualną sytuację pacjenta i zaproponuje najlepsze dostępne opcje terapeutyczne.