Nowotwór prostaty to jedno z najczęstszych zachorowań na raka wśród mężczyzn – dotyczy około 13 na każdych 100 mężczyzn w ciągu ich życia. Chociaż często rozwija się powoli i może nie wymagać natychmiastowego leczenia, wczesne rozpoznanie znacząco poprawia szanse na długotrwałe przeżycie.
Czym jest nowotwór prostaty
Nowotwór prostaty to choroba, w której komórki w gruczole krokowym zaczynają niekontrolowanie rosnąć. Gruczoł krokowy, zwany też prostatą, jest częścią męskiego układu rozrodczego. Ma wielkość orzecha włoskiego i znajduje się tuż poniżej pęcherza moczowego, przed odbytnicą. Otacza część cewki moczowej – rurki, która wyprowadza mocz z pęcherza na zewnątrz.
Prostata wytwarza płyn, który stanowi część nasienia i pomaga utrzymać plemniki w zdrowiu. Wraz z wiekiem mężczyzny, prostata ma tendencję do powiększania się. Może to powodować zwężenie cewki moczowej i zmniejszenie przepływu moczu. Stan ten nazywany jest łagodnym rozrostem prostaty i nie jest tym samym co nowotwór prostaty.
Z wyjątkiem nowotworów skóry, nowotwór prostaty jest najczęstszym rakiem u amerykańskich mężczyzn. Większość nowotworów prostaty rozwija się powoli wewnątrz gruczołu krokowego. Wiele mężczyzn z tym nowotworem – szczególnie tych, u których guz nie rozprzestrzenił się poza prostatę – umiera z innych przyczyn, nigdy nie doświadczając żadnych objawów związanych z rakiem.
Jeśli zostanie zdiagnozowany nowotwór prostaty, najprawdopodobniej będzie to gruczolakorak. Gruczolakoraki powstają w komórkach gruczołów wydzielających płyny, takich jak prostata. Rzadziej nowotwór prostaty rozwija się z innych typów komórek. Mniej powszechne typy nowotworów prostaty obejmują drobnokomórkowe raki, raki z komórek przejściowych, nowotwory neuroendokrynne i mięsaki.
Objawy i przebieg choroby
We wczesnym stadium nowotwór prostaty rzadko powoduje objawy. Jednak w miarę postępu choroby mogą zacząć pojawiać się zmiany. Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią następujące objawy nowotworu prostaty:
Częste, czasem nagłe potrzeby oddawania moczu, szczególnie w nocy
Słaby strumień moczu lub przepływ, który zaczyna się i zatrzymuje
Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu (nazywane dyzurią)
Utrata kontroli nad pęcherzem (nietrzymanie moczu)
Trudności w całkowitym opróżnieniu pęcherza
Krew w moczu lub nasieniu
Ból lub sztywność w dolnej części pleców, biodrach lub górnej części ud
Te objawy mogą być spowodowane nowotworem prostaty lub innymi schorzeniami. Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w celu dokładnej diagnozy.
Gdy nowotwór jest ograniczony do prostaty, choroba jest uważana za miejscową i potencjalnie wyleczalną. Leczenie na tym etapie często eliminuje raka. Pomimo to, około 35 770 osób w Stanach Zjednoczonych umiera rocznie z powodu nowotworu prostaty. Ogólnie jednak około 96% mężczyzn, u których zdiagnozowano nowotwór prostaty, żyje jeszcze pięć lat później.
Czynniki ryzyka
Wszyscy mężczyźni są narażeni na ryzyko zachorowania na nowotwór prostaty. Spośród każdych 100 amerykańskich mężczyzn, około 13 zachoruje na nowotwór prostaty w ciągu życia, a około 2 do 3 mężczyzn umrze z powodu tego nowotworu.
Najczęstszym czynnikiem ryzyka jest wiek. Im starszy jest mężczyzna, tym większa szansa na zachorowanie na nowotwór prostaty. Nowotwór prostaty jest najczęstszy u starszych mężczyzn.
Niektórzy mężczyźni są bardziej narażeni na nowotwór prostaty. Jest się w grupie zwiększonego ryzyka, jeśli jest się Afroamerykaninem lub ma się rodzinną historię nowotworu prostaty.
Mężczyźni afroamerykańscy:
Częściej chorują na nowotwór prostaty niż inni mężczyźni
Mają ponad dwukrotnie większe prawdopodobieństwo śmierci z powodu nowotworu prostaty niż inni mężczyźni
Chorują na nowotwór prostaty w młodszym wieku
Mają tendencję do bardziej zaawansowanej choroby w momencie diagnozy
Mają tendencję do cięższego typu nowotworu prostaty
Historia rodzinna (czynniki genetyczne): U niektórych mężczyzn czynniki genetyczne mogą zwiększać ryzyko nowotworu prostaty. Ryzyko może być zwiększone, jeśli:
Ma się więcej niż jednego krewnego pierwszego stopnia (ojciec, syn lub brat), który chorował na nowotwór prostaty, w tym krewnych w trzech pokoleniach ze strony matki lub ojca
Zdiagnozowano nowotwór prostaty w wieku 55 lat lub młodszym
Zdiagnozowano nowotwór prostaty, a inni członkowie rodziny zostali zdiagnozowani z rakiem piersi, jajnika lub trzustki
Warto porozmawiać z lekarzem o historii zdrowotnej rodziny.
Rozpoznanie
Rozpoznanie nowotworu prostaty opiera się głównie na badaniu poziomu antygenu specyficznego dla prostaty (PSA), badaniach rezonansu magnetycznego oraz biopsji tkanki prostaty. Badania przesiewowe PSA pozostają kontrowersyjne.
Badania stosowane do diagnozowania nowotworu prostaty obejmują:
Badanie prostaty i krwi
Biopsję w celu zdiagnozowania nowotworu prostaty i określenia stopnia zaawansowania raka (skala Gleasona)
Obecnie dostępne są nowe technologie diagnostyczne, w tym testy bioasayowe do stratyfikacji ryzyka, badania linii germinalnej oraz różne skany pozytonowej tomografii emisyjnej.
Metody leczenia
Lekarz specjalista omawia, czy potrzebne jest leczenie i jakie są opcje terapeutyczne. Nie zawsze nowotwór prostaty wymaga leczenia.
Jeśli rak nie rozprzestrzenił się, zespół medyczny może zasugerować monitorowanie nowotworu, aby zobaczyć, czy rośnie. Gdy wiadomo, jak zachowuje się rak, można zdecydować, jakie leczenie jest najlepsze.
Aktywny nadzór i czujne wyczekiwanie
Jeśli lekarz uważa, że nowotwór prostaty prawdopodobnie nie będzie szybko rosnąć, może zalecić, aby nie leczyć raka od razu. Zamiast tego można wybrać poczekanie i sprawdzanie, czy pojawiają się objawy na jeden z dwóch sposobów:
Aktywny nadzór: Ścisłe monitorowanie nowotworu prostaty poprzez regularne wykonywanie badań PSA i biopsji prostaty, oraz leczenie raka tylko wtedy, gdy rośnie lub powoduje objawy.
Czujne wyczekiwanie: Nie wykonuje się żadnych badań. Lekarz leczy objawy, gdy się pojawią. Jest to zwykle zalecane dla mężczyzn, którzy według przewidywań nie będą żyć dłużej niż 10 lat.
Operacja
Prostatektomia to operacja, podczas której lekarze usuwają prostatę. Radykalna prostatektomia usuwa prostatę oraz pęcherzyki nasienne (gruczoły wytwarzające płyny, które przekształcają się w nasienie).
Operacja usunięcia prostaty wiąże się z pewnymi ryzykami. Po operacji niektórzy mężczyźni doświadczają:
Mimowolnego oddawania moczu
Problemów z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji (zaburzenia erekcji)
Problemów z orgazmem, takich jak trudności w osiągnięciu orgazmu lub brak wytrysku podczas orgazmu
Wykonanie prostatektomii oznacza również, że nie będzie można mieć dzieci przez seks.
Radioterapia
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie wysokiej energii do zabijania komórek rakowych. Istnieją dwa rodzaje radioterapii:
Zewnętrzna radioterapia: Maszyna poza ciałem kieruje promieniowanie na komórki rakowe.
Wewnętrzna radioterapia (brachyterapia): Radioaktywne ziarna lub kapsułki są chirurgicznie umieszczane w lub w pobliżu raka, aby zniszczyć komórki rakowe.
Terapia hormonalna
Hormon testosteron powoduje wzrost nowotworu prostaty. Terapia hormonalna blokuje lub obniża ilość testosteronu w organizmie. Zastrzyki hormonalne i tabletki mogą zatrzymać produkcję testosteronu lub zablokować jego działanie.
Inne terapie
W zależności od tego, czy nowotwór prostaty się rozprzestrzenił, mogą być stosowane inne terapie:
Krioterapia: Umieszczenie specjalnej sondy wewnątrz lub w pobliżu nowotworu prostaty w celu zamrożenia i zniszczenia komórek rakowych. Jest to mniej powszechne leczenie.
Chemioterapia: Stosowanie specjalnych leków do zmniejszenia lub zabicia raka po tym, jak rozprzestrzenił się na inne części ciała. Leki mogą być w postaci tabletek lub leków podawanych dożylnie, lub czasem w obu postaciach.
Terapia biologiczna: Współpracuje z układem odpornościowym organizmu w walce z rakiem.
Gdy rak rozprzestrzenił się, można stosować bisfosfoniany, inhibitory ligandu rank, leczenie hormonalne, chemioterapię, radiofarmaceutyki, immunoterapię, ukierunkowaną radioterapię i inne terapie celowane.
Życie z nowotworem prostaty
Życie toczy się dalej po diagnozie nowotworu prostaty, i często przez bardzo długi czas. Jeśli choroba jest jeszcze we wczesnym stadium i zdecydowano się nie leczyć jej, może mieć niewielki lub nawet żaden wpływ na życie. Jednak podczas leczenia może być konieczne wprowadzenie pewnych zmian w życiu.
Wsparcie emocjonalne
Wiadomość o nowotwórze prostaty może być szokiem. Można czuć się odrętwienie, przestraszenie, zagubienie lub zły. Można nie wierzyć lub nawet nie słyszeć tego, co mówił lekarz. Można czuć się bardzo samotnym, nawet jeśli rodzina lub przyjaciele byli w pokoju. Te uczucia są normalne.
Pierwsze dni i tygodnie po diagnozie są często szczególnie trudne. Mogą wystąpić problemy z myśleniem, jedzeniem lub spaniem. Emocje mogą się często zmieniać bez ostrzeżenia. Można oscylować między poczuciem bezradnej rozpaczy a impulsem do podjęcia natychmiastowego działania przeciwko rakowi.
Najważniejszym krokiem jest szukanie pomocy, gdy tylko się zdaje sobie sprawę, że mogłaby być potrzebna. Nie należy przechodzić przez to doświadczenie w samotności. Należy poinformować rodzinę, zaufanych przyjaciół oraz lekarzy i ich personel o swoich trudnościach i wszelkich zmianach nastroju.
Problemy z pęcherzem
Po operacji lub radioterapii mogą wystąpić problemy z pęcherzem. Mogą to być wycieki moczu, zapalenie pęcherza i trudności z oddawaniem moczu. U większości mężczyzn kontrola pęcherza powraca po leczeniu nowotworu prostaty, ale nie zawsze dzieje się to od razu. Może to potrwać od kilku tygodni do 18 miesięcy, aby uzyskać pełną kontrolę. Ważne jest, aby być cierpliwym, gdy organizm się goi.
Życie seksualne
Seks będzie trochę inny po operacji usunięcia gruczołu krokowego. Oznacza to, że nie będzie wytrysku, chociaż nadal można mieć orgazm. Problemy z uzyskaniem erekcji lub osiągnięciem orgazmu są również ryzykiem po operacji lub po radioterapii.
Można współpracować z lekarzem, aby zmniejszyć te ryzyka. Należy zacząć od pytania o operację "oszczędzającą nerwy" i bardziej precyzyjną radioterapię. Jeśli pojawią się problemy po leczeniu, nie wszystko stracone. Należy pamiętać, że dla wielu mężczyzn problemy ustępują same po tym, jak organizm ma czas na wyleczenie. Leki, urządzenia, implanty prącia i poradnictwo dla par mogą również sprawić, że życie seksualne będzie satysfakcjonujące.
Zdrowe nawyki
Bycie aktywnym i utrzymywanie zdrowej wagi może pomóc czuć się lepiej podczas i po leczeniu nowotworu prostaty. Nie ma mocnych dowodów na to, że należy jeść lub unikać konkretnych pokarmów, gdy ma się nowotwór prostaty. Jednak należy starać się mieć zdrową dietę i pozostać w granicach rządowych wytycznych dotyczących picia alkoholu.
Istnieją organizacje, grupy wsparcia, filmy i inne zasoby, które mogą pomóc radzić sobie z nowotworem prostaty i jego leczeniem.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
