Badanie wpływu siponimodu na pacjentów z wtórnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Włochy
To badanie kliniczne koncentruje się na ocenie skuteczności siponimodu (Mayzent) w leczeniu wtórnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego. Głównym celem badania jest zbadanie, jak lek wpływa na przewlekły stan zapalny w mózgu i rdzeniu kręgowym, który jest kluczowym elementem tej formy choroby.
Kryteria włączenia: Do badania mogą przystąpić osoby w wieku 18-65 lat z aktywną postępującą postacią choroby, co oznacza pogorszenie w skali EDSS o przynajmniej 1 punkt, historię nawrotów lub nowe zmiany w badaniu MRI w ciągu ostatnich 2 lat. Wymagane jest posiadanie badania MRI 3T wykonanego w ciągu ostatnich 2 lat oraz szczegółowej dokumentacji medycznej. Wynik w skali EDSS musi mieścić się w zakresie 3,0-6,0, a faza postępująca choroby musi trwać krócej niż 5 lat. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję.
Kryteria wykluczenia: Z badania wykluczeni są pacjenci, którzy nie mają wtórnie postępującej postaci choroby lub nie spełniają określonych kryteriów wiekowych.
Lek badany: Siponimod podawany jest doustnie w postaci tabletek powlekanych. Dawkowanie rozpoczyna się od tabletek 0,25 mg i stopniowo zwiększa do 2 mg. Lek działa poprzez selektywną modulację receptorów sfingozyny-1-fosforanu, co zmniejsza migrację komórek odpornościowych i stan zapalny w ośrodkowym układzie nerwowym.
Główny cel badania: Badanie trwa 2 lata, podczas których regularnie pobierane są próbki krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego w celu oceny markerów stanu zapalnego i uszkodzenia nerwów. Przeprowadzane są również badania MRI mózgu i rdzenia kręgowego oraz oceny funkcji poznawczych i sprawności fizycznej.
Badanie wpływu siponimodu na markery obrazowe i immunologiczne u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Włochy
To badanie ocenia, jak siponimod (BAF312) wpływa na konkretne zmiany w mózgu widoczne w badaniu MRI u pacjentów z wtórnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego. Szczególną uwagę poświęca się tak zwanym zmianom z obwódką paramagnetyczną, które są wskaźnikami aktywnego procesu zapalnego.
Kryteria włączenia: Podobnie jak w poprzednim badaniu, uczestnikami mogą być osoby w wieku 18-65 lat z aktywną postępującą postacią choroby, wynikiem EDSS 3,0-6,0 oraz badaniem MRI 3T wykonanym w ciągu ostatnich 2 lat. Faza postępująca musi trwać krócej niż 5 lat.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci z aktywną postępującą postacią choroby po początkowym nawrocie klinicznym.
Lek badany: Siponimod w postaci tabletek powlekanych podawanych doustnie. Lek moduluje układ odpornościowy poprzez oddziaływanie na receptory sfingozyny-1-fosforanu na białych krwinkach, zmniejszając stan zapalny i zapobiegając dalszym uszkodzeniom nerwów.
Główny cel badania: Badanie trwa do 2 lat i koncentruje się na ocenie zmian w charakterze zmian mózgowych przed i po leczeniu. Regularne wizyty kontrolne obejmują badania MRI oraz testy krwi oceniające specyficzne markery w płynie mózgowo-rdzeniowym i surowicy krwi.
Badanie wpływu widofludimusu wapnia (IMU-838) u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Polska, Bułgaria, Niemcy, Holandia, Czechy, Rumunia
To badanie sprawdza skuteczność i bezpieczeństwo leku IMU-838 w porównaniu z placebo w spowalnianiu zaniku mózgu, który jest częstym problemem w postępującej postaci stwardnienia rozsianego.
Kryteria włączenia: Dorośli w wieku 18-65 lat bez oznak nawrotu w ciągu ostatnich 24 miesięcy. Pacjenci muszą mieć diagnozę wtórnie postępującej lub pierwotnie postępującej postaci choroby. Wynik EDSS powinien mieścić się w zakresie 3,0-6,5. Wymagane jest wykazanie pogorszenia niepowiązanego z nawrotem w ciągu ostatnich 24 miesięcy. Kobiety w wieku rozrodczym muszą mieć negatywny test ciążowy i stosować skuteczną antykoncepcję.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci z innymi postaciami stwardnienia rozsianego niż postępujące oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego.
Lek badany: IMU-838 to lek immunomodulujący podawany doustnie w postaci tabletek w dawkach 22,5 mg lub 45 mg. Działa poprzez hamowanie enzymu zaangażowanego w syntezę pirymidyn, które są niezbędne dla namnażania się komórek odpornościowych, zmniejszając w ten sposób stan zapalny.
Główny cel badania: Badanie jest prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, co oznacza, że ani pacjenci, ani badacze nie wiedzą, kto otrzymuje lek, a kto placebo. Głównym punktem końcowym jest zmiana objętości mózgu mierzona za pomocą badań MRI. Badanie obejmuje również okres przedłużenia, podczas którego wszyscy pacjenci otrzymają lek badany.
Badanie komórek prekursorowych nerwowych pochodzenia płodowego i takrolimusu u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Włochy
To innowacyjne badanie ocenia skuteczność terapii komórkowej z wykorzystaniem ludzkich płodowych komórek prekursorowych nerwowych. Komórki te mogą rozwijać się w różne typy komórek mózgowych i są podawane bezpośrednio do płynu otaczającego rdzeń kręgowy.
Kryteria włączenia: Dorośli w wieku 18-65 lat z diagnozą postępującej postaci stwardnienia rozsianego zgodnie z kryteriami McDonald z 2017 roku. Wynik EDSS powinien mieścić się w zakresie 3,0-8,0. Pacjenci muszą wykazać niepowodzenie, nietolerancję lub brak kwalifikacji do zatwierdzonych terapii. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez co najmniej miesiąc przed badaniem i w jego trakcie. Mężczyźni muszą stosować prezerwatywy.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci bez postępującej postaci choroby oraz osoby niezdolne do otrzymania dwóch zabiegów w odstępie sześciu miesięcy.
Terapia badana: Komórki prekursorowe nerwowe podawane są dooponowo w dawce 200 milionów komórek, z powtórzeniem zabiegu po 6 miesiącach. Dodatkowo pacjenci otrzymują takrolimus doustnie - lek immunosupresyjny, który pomaga w akceptacji przeszczepionych komórek.
Główny cel badania: Badanie trwa 96 tygodni i obejmuje regularne badania MRI do oceny objętości mózgu oraz oceny sprawności fizycznej i funkcji poznawczych. Celem jest sprawdzenie, czy komórki mogą pomóc w naprawie lub regeneracji uszkodzonych tkanek nerwowych.
Badanie istradefyliny w redukcji stanu zapalnego mózgu u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Finlandia
To badanie sprawdza, czy istradefylina może zmniejszyć aktywację mikrogleju - komórek mózgowych zaangażowanych w proces zapalny w stwardnieniu rozsianym.
Kryteria włączenia: Osoby w wieku 18-67 lat z diagnozą pierwotnie postępującej lub nieaktywnej wtórnie postępującej postaci choroby (bez nawrotów w ciągu ostatnich 2 lat). Wynik EDSS powinien mieścić się w zakresie 3,5-7,5. Wymagane są oznaki pogorszenia choroby w ciągu ostatnich 2 lat. Uczestnicy muszą biegle władać językiem fińskim i mieć ukończone co najmniej 8 klas szkoły podstawowej.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci bez postępującej postaci choroby oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego.
Lek badany: Istradefylina podawana doustnie w postaci tabletek w dawce 40 mg raz dziennie. Lek działa poprzez blokowanie receptorów adenozyny A2A, co może pomóc w zmniejszeniu stanu zapalnego i neurodegeneracji.
Główny cel badania: Badanie trwa do 6 miesięcy i wykorzystuje zaawansowane techniki obrazowania, w tym badania PET-TSPO, do monitorowania zmian w aktywności mózgu i stanu zapalnego. Oceniane są również zmiany w funkcjach poznawczych, szybkości chodzenia i jakości życia.
Badanie metforminy w opóźnianiu progresji u pacjentów z nieaktywną postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Belgia
To badanie sprawdza, czy metformina - lek powszechnie stosowany w leczeniu cukrzycy - może pomóc spowolnić postęp choroby u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego.
Kryteria włączenia: Osoby w wieku 18-70 lat z diagnozą nieaktywnej postępującej postaci choroby (brak nowych ataków lub nowych zmian w mózgu w ciągu ostatnich 1-2 lat). Wynik EDSS powinien mieścić się w zakresie 2,0-6,5. Uczestnicy muszą biegle władać językiem niderlandzkim/flamandzkim lub francuskim. Wymagane jest stosowanie stabilnej terapii modyfikującej przebieg choroby lub jej brak przez co najmniej rok. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować odpowiednią antykoncepcję.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci z innymi postaciami stwardnienia rozsianego niż nieaktywna postępująca postać oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego.
Lek badany: Metformina STADA 850 mg w postaci tabletek powlekanych podawanych doustnie. Lek działa poprzez aktywację białka w organizmie, które pomaga regulować zużycie energii i wzrost komórek, co może pomóc chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniem.
Główny cel badania: Badanie trwa 96 tygodni i jest prowadzone metodą potrójnie ślepej próby. Głównym celem jest ocena, czy metformina może poprawić szybkość chodzenia oraz inne wskaźniki zdrowia, takie jak funkcje poznawcze, sprawność rąk i jakość życia. Regularne wizyty kontrolne obejmują badania MRI do oceny zmian w objętości mózgu.
Badanie skuteczności i bezpieczeństwa okrelizumabu u pacjentów z postępującą postacią stwardnienia rozsianego
Badanie prowadzone w: Czechy, Włochy, Niemcy, Polska, Dania, Francja, Holandia
To badanie ocenia długoterminową skuteczność i bezpieczeństwo okrelizumabu - leku podawanego w postaci infuzji dożylnej - w leczeniu postępującej postaci stwardnienia rozsianego.
Kryteria włączenia: Pacjenci z potwierdzoną diagnozą postępującej postaci choroby i wynikiem EDSS nieprzekraczającym 6,5. Wymagane są udokumentowane dowody pogorszenia niepełnosprawności w ciągu ostatnich 2 lat, niezwiązanego z nawrotami. Uczestnicy muszą mieć doświadczenie w korzystaniu ze smartfona i łączenia go z Wi-Fi. Kobiety w wieku rozrodczym muszą zgodzić się na stosowanie antykoncepcji podczas badania i przez co najmniej 6 miesięcy po ostatniej dawce leku.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci bez postępującej postaci choroby oraz osoby spoza określonego przedziału wiekowego.
Lek badany: Okrelizumab to przeciwciało monoklonalne podawane w formie infuzji dożylnej w dawce 300 mg. Działa poprzez celowane niszczenie komórek B dodatnich dla CD20, które odgrywają rolę w nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej uszkadzającej układ nerwowy. Dodatkowo stosowane są leki pomocnicze: difenhydramina (50 mg), paracetamol (1000 mg) i metyloprednizolon (500 mg) w celu zmniejszenia ryzyka reakcji związanych z infuzją.
Główny cel badania: Badanie trwa 4 lata i obejmuje regularne oceny skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. Monitorowane są zmiany w funkcjach poznawczych, stanie niepełnosprawności oraz przeprowadzane są badania MRI do oceny zmian w objętości mózgu i charakterze zmian chorobowych. Celem jest określenie odsetka pacjentów bez dowodów progresji i aktywnej choroby utrzymujących się przez co najmniej 24 tygodnie.
Podsumowanie
Przedstawione badania kliniczne dotyczące postępującej postaci stwardnienia rozsianego pokazują różnorodność podejść terapeutycznych obecnie testowanych w Europie. Wśród 7 badań wyróżniają się cztery główne kierunki terapeutyczne: leki immunomodulujące (siponimod, widofludimus wapnia), przeciwciała monoklonalne (okrelizumab), innowacyjna terapia komórkowa oraz repozycjonowanie leków znanych z innych wskazań (metformina, istradefylina).
Znacząca koncentracja badań występuje we Włoszech, gdzie prowadzone są 4 z 7 badań, co może wskazywać na silne zaplecze naukowe i kliniczne w tym kraju w zakresie leczenia stwardnienia rozsianego. Badania wieloośrodkowe, takie jak te dotyczące widofludimusu wapnia i okrelizumabu, obejmują szeroką sieć krajów europejskich, co pozwala na rekrutację większej liczby pacjentów i uzyskanie bardziej wiarygodnych wyników.
Wszystkie badania stosują zaawansowane metody oceny, w tym regularne badania MRI do monitorowania objętości mózgu i charakteru zmian chorobowych, a także standaryzowane skale oceny niepełnosprawności, takie jak EDSS. Większość badań ma charakter długoterminowy, trwając od 6 miesięcy do 4 lat, co pozwala na rzetelną ocenę skuteczności terapii w przewlekłej chorobie postępującej.
Szczególnie interesujące jest badanie z wykorzystaniem komórek prekursorowych nerwowych, które reprezentuje całkowicie nowe podejście terapeutyczne w leczeniu stwardnienia rozsianego, oparte na medycynie regeneracyjnej. Równie innowacyjne jest zastosowanie metforminy i istradefyliny - leków znanych z innych wskazań - co pokazuje rosnące zainteresowanie repozycjonowaniem leków jako potencjalnie szybszą i tańszą ścieżką do nowych terapii.
Holandia
