Zakażenie układu moczowego wywołane przez Escherichia

Czym jest Escherichia coli?

Escherichia coli (w skrócie E. coli) to grupa bakterii, które naturalnie występują w jelitach zdrowych ludzi i zwierząt1. Większość szczepów E. coli jest nieszkodliwa i stanowi część zdrowej flory jelitowej. Te bakterie pomagają nawet w trawieniu pokarmu, produkcji witamin i ochronie przed szkodliwymi zarazkami2.

Bakterie E. coli można znaleźć w wielu miejscach - w środowisku, żywności, wodzie oraz jelitach ludzi i zwierząt2. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy bakterie E. coli, które zwykle żyją w jelitach, dostaną się w miejsca, gdzie nie powinny się znajdować, na przykład do układu moczowego1.

Większość zakażeń dróg moczowych jest spowodowana właśnie przez bakterię E. coli3. Bakteria ta jest odpowiedzialna za około 90 procent przypadków zakażeń układu moczowego4. Bakteria E. coli normalnie bytuje w ludzkich jelitach bez szkody dla organizmu, ale jeśli dostanie się do dróg moczowych, może wywołać poważne zakażenie4.

Układ moczowy i jego funkcje

Układ moczowy składa się z kilku ważnych elementów, które wspólnie odpowiadają za produkcję i wydalanie moczu5.

Nerki to małe, przypominające kształtem fasolę narządy znajdujące się na plecach, powyżej bioder. Większość ludzi ma dwie nerki. Filtrują one wodę i produkty przemiany materii z krwi, tworząc mocz5. Nerki kontrolują ilość wody we krwi i odfiltrowują produkty odpadowe3.

Moczowody to cienkie rurki, które przenoszą mocz z nerek do pęcherza moczowego. Każda nerka ma rurkowaty przewód zwany moczowodem, który łączy nerkę z pęcherzem3.

Pęcherz moczowy jest narządem przypominającym balon, który magazynuje mocz zanim opuści on organizm. Pęcherz „sygnalizuje" potrzebę oddania moczu3.

Cewka moczowa to rurka, przez którą mocz opuszcza pęcherz i wydostaje się na zewnątrz ciała5.

Układ moczowy jest zaprojektowany w sposób minimalizujący ryzyko poważnych zakażeń3. Mocz zawiera płyny, sole i produkty odpadowe, ale jest sterylny - wolny od bakterii, wirusów i innych mikroorganizmów wywołujących choroby4.

Przyczyny zakażenia układu moczowego przez E. coli

Zakażenie dróg moczowych występuje, gdy bakterie z innego źródła, takiego jak pobliski odbyt, dostaną się do cewki moczowej4. Bakteria E. coli zwykle bytuje nieszkodliwie w ludzkich jelitach, jednak może wywołać poważne zakażenie, jeśli dostanie się do układu moczowego4.

Zakażenia układu moczowego powstają, gdy bakterie, często pochodzące ze skóry lub odbytu, przedostają się do cewki moczowej i zakażają drogi moczowe6. U kobiet podróż bakterii z odbytu do cewki moczowej jest krótka. To jest powód, dla którego „podcieranie się od przodu do tyłu" po skorzystaniu z toalety pomaga w zapobieganiu zakażeniom układu moczowego4.

Bakteria E. coli to rodzaj bakterii, która żyje w jelitach bez powodowania problemów. Może jednak czasami dostać się do układu moczowego, gdy styka się z cewką moczową. Może się to zdarzyć, gdy ktoś podciera się od tyłu do przodu7.

Nieleczone zakażenie układu moczowego może przenieść się do nerek i wywołać jeszcze poważniejsze zakażenie, dlatego szybkie rozpoznanie i leczenie jest ważne4.

Objawy zakażenia

Objawy zakażenia pęcherza moczowego mogą obejmować6:

• Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu
• Częste oddawanie moczu
• Uczucie potrzeby oddania moczu mimo pustego pęcherza
• Krew w moczu
• Ucisk lub kurcze w okolicy pachwiny lub dolnej części brzucha

Objawy zakażenia nerek mogą być poważniejsze i obejmują6:

• Gorączka
• Dreszcze
• Ból dolnej części pleców lub ból z boku pleców
• Nudności lub wymioty

Młodsze dzieci mogą nie być w stanie powiedzieć o objawach zakażenia układu moczowego, które odczuwają. Podczas gdy gorączka jest najczęstszym objawem zakażenia układu moczowego u niemowląt i małych dzieci, większość dzieci z gorączką nie ma zakażenia układu moczowego6.

Czynniki ryzyka

Zakażenia układu moczowego są bardzo częste, szczególnie u kobiet. Około jedna na dwie kobiety i jeden na 20 mężczyzn doświadczy zakażenia układu moczowego w ciągu życia3. Zakażenia te są znacznie bardziej powszechne u kobiet - około połowa kobiet w ciągu życia będzie miała zakażenie układu moczowego5.

Zakażenia układu moczowego są częstsze u kobiet, ponieważ ich cewki moczowe są krótsze i znajdują się bliżej odbytu. To ułatwia bakteriom dostanie się do układu moczowego6.

Inne czynniki ryzyka obejmują6:

• Przebyte wcześniej zakażenie układu moczowego
• Niedawna aktywność seksualna
• Zmiany w bakteriach żyjących wewnątrz pochwy (flory bakteryjnej). Na przykład menopauza lub stosowanie środków plemnikobójczych może powodować te zmiany bakteryjne
• Ciąża
• Wiek (starsze osoby dorosłe i małe dzieci są bardziej narażone na zakażenia układu moczowego)
• Problemy strukturalne w układzie moczowym, takie jak powiększona prostata
• Słaba higiena, na przykład u dzieci uczących się korzystania z toalety

Kobiety aktywne seksualnie, kobiety w ciąży i starsze kobiety mogą być bardziej narażone na zakażenie układu moczowego4.

Rozpoznanie zakażenia

Rozpoznanie zakażenia układu moczowego wymaga obecności objawów charakterystycznych dla tego zakażenia. Te objawy mogą obejmować trudności w oddawaniu moczu, ból w okolicy nadłonowej, ból w okolicy lędźwiowej lub tkliwość8.

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie medycznym, badaniu moczu oraz posiewie moczu, przy czym prawidłowe pobranie próbki jest niezwykle ważne9. Badanie moczu (analiza moczu) pomaga wykryć obecność bakterii i innych nieprawidłowości w moczu.

Jeśli nie występują objawy charakterystyczne dla zakażenia układu moczowego, można wykluczyć jego rozpoznanie i pacjent nie powinien przechodzić diagnostyki w kierunku zakażenia układu moczowego8.

Leczenie

Antybiotyki są pierwszą linią leczenia, gdy E. coli powoduje zakażenie układu moczowego. Mogą one zabić bakterie i zapobiec rozprzestrzenianiu się zakażenia7. Większość zakażeń układu moczowego jest spowodowanych przez bakterię E. coli, a zakażenia te leczone są antybiotykami10.

W przypadku prostego zakażenia pęcherza moczowego zalecane są teraz nitrofurantoina i sulfametoksazol z trimetoprimem jako preferowane opcje leczenia8. Te leki mają szerokie działanie przeciwko najczęstszym patogenom wywołującym zakażenia układu moczowego, są poparte licznymi badaniami klinicznymi i mają korzystniejszy profil działań niepożądanych8.

Leczenie może również obejmować leki, które pomagają w opanowaniu bólu. Należy do nich fenazopirydyna (Pyridium), która może pomóc zmniejszyć ból pęcherza7.

Chociaż niektóre przypadki mogą ustąpić samoistnie, wielu pacjentów szuka terapii w celu złagodzenia objawów i zapobieżenia potencjalnym powikłaniom9. Nawet jeśli zakażenia układu moczowego są bardzo częste, leczenie antybiotykami może być konieczne, dlatego należy zasięgnąć porady lekarza3.

Jak zapobiegać zakażeniom?

Istnieje kilka sposobów, które mogą pomóc w zapobieganiu zakażeniom układu moczowego. Dobrą wiadomością jest to, że można podjąć kroki, aby pomóc chronić siebie i swoją rodzinę2.

Podstawowe zasady profilaktyki obejmują:

• Podcieranie się od przodu do tyłu po skorzystaniu z toalety
• Utrzymywanie dobrej higieny osobistej
• Picie odpowiedniej ilości płynów
• Oddawanie moczu regularnie, nie wstrzymywanie się
• Oddawanie moczu po współżyciu seksualnym

Strategie zapobiegawcze mające na celu zmniejszenie liczby zakażeń układu moczowego są kluczowe dla zmniejszenia obciążenia zasobów opieki zdrowotnej9.