Badanie porównujące profilaktyczne i selektywne podanie surfaktantu (poraktant alfa lub fosfolipidy płucne) metodą małoinwazyjną u wcześniaków z zespołem zaburzeń oddychania
Zespół niewydolności oddechowej noworodka to poważny problem z oddychaniem, który dotyka głównie dzieci urodzone przedwcześnie. Przyczyną jest brak specjalnej substancji w płucach, która pomaga im się rozprężać i normalnie funkcjonować.
Czym jest zespół niewydolności oddechowej noworodka
Zespół niewydolności oddechowej noworodka, znany również jako RDS (z angielskiego respiratory distress syndrome), to częsta przyczyna problemów z oddychaniem u nowo narodzonych dzieci. Schorzenie to występuje najczęściej u niemowląt urodzonych przedwcześnie, znacznie rzadziej u dzieci urodzonych o czasie.
niewydolność oddechowa noworodka, choroba błon szklisto-szklistych, zespół niedoboru surfaktantu
RDS to stan, w którym płuca dziecka nie są w pełni rozwinięte i nie mogą dostarczyć wystarczającej ilości tlenu, co powoduje trudności w oddychaniu. Najczęściej dotyka dzieci urodzone przed 34. tygodniem ciąży. Im wcześniej dziecko się urodzi, tym większe jest ryzyko rozwoju tego zespołu i tym cięższy może być jego przebieg.
płuca
pęcherzyki płucne
Około połowy wszystkich dzieci urodzonych między 28. a 32. tygodniem ciąży rozwija ten zespół. Częstość występowania RDS jest odwrotnie proporcjonalna do wieku ciążowego dziecka – im młodsze dziecko, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia problemu.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Główną przyczyną zespołu niewydolności oddechowej noworodka jest niedobór surfaktantu w płucach dziecka. Surfaktant to substancja składająca się z białek i tłuszczy, która pomaga utrzymać płuca w stanie rozprężonym i zapobiega ich zapadaniu się.
Dzieci zwykle zaczynają produkować surfaktant gdzieś między 24. a 28. tygodniem ciąży. Większość niemowląt wytwarza wystarczającą ilość tej substancji, aby normalnie oddychać, do 34. tygodnia. Jeśli dziecko urodzi się przedwcześnie, jego płuca mogą nie mieć wystarczającej ilości surfaktantu.
RDS może również wynikać z genetycznych problemów z rozwojem płuc. Choć rzadko, zespół ten może dotknąć również dzieci urodzone o czasie, szczególnie w następujących sytuacjach:
Gdy matka choruje na cukrzycę
Gdy dziecko ma niedowagę
Gdy płuca dziecka nie rozwinęły się prawidłowo
Inne czynniki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia RDS, to:
Rodzeństwo, które miało RDS
Cukrzyca u matki
Poród przez cesarskie cięcie lub wywołanie porodu przed terminem
Problemy podczas porodu zmniejszające przepływ krwi do dziecka
Ciąża mnoga (bliźnięta lub więcej)
Szybki poród
Objawy i rozpoznanie
Objawy zespołu niewydolności oddechowej noworodka są zazwyczaj zauważalne natychmiast po urodzeniu i pogarszają się w ciągu pierwszych kilku dni. Najczęściej objawy pojawiają się w ciągu kilku minut od narodzin, choć czasami mogą nie być widoczne przez kilka godzin.
Do charakterystycznych objawów należą:
Niebieskawe lub szarawe zabarwienie skóry, warg, palców u rąk i nóg (sinica)
Szybki, płytki oddech
Rozwieranie nozdrzy podczas oddychania
Pojękiwanie podczas oddychania
Wciąganie skóry między żebrami podczas oddychania
Krótkie zatrzymania oddechu
Zmniejszone oddawanie moczu
Jeśli rodzice nie są w szpitalu podczas porodu i zauważą u dziecka objawy RDS, powinni natychmiast zadzwonić pod numer 999 i wezwać karetkę.
Do rozpoznania zespołu niewydolności oddechowej noworodka lekarze wykorzystują kilka badań:
Badanie fizykalne dziecka
Badania krwi – pozwalają zmierzyć ilość tlenu we krwi dziecka i wykluczyć zakażenie
Pulsoksymetria – badanie mierzące ilość tlenu we krwi dziecka za pomocą czujnika przymocowanego do paluszka, ucha lub stopy
Gazometria – pokazuje niski poziom tlenu i nadmiar kwasu w płynach ustrojowych
Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej – wykazuje charakterystyczny wygląd „szkła matowego" w płucach, typowy dla tej choroby. Obraz ten często rozwija się 6 do 12 godzin po urodzeniu
Leczenie i opieka
Głównym celem leczenia zespołu niewydolności oddechowej noworodka jest pomoc dziecku w oddychaniu. Większość noworodków z problemami oddechowymi można leczyć za pomocą wsparcia oddechowego i metod nieinwazyjnych.
Leczenie przed porodem
Jeśli istnieje ryzyko porodu przed 34. tygodniem ciąży, leczenie RDS może rozpocząć się jeszcze przed urodzeniem dziecka. Matka może otrzymać zastrzyk z kortykosteroidów przed porodem. Druga dawka jest zwykle podawana 24 godziny po pierwszej. Sterydy stymulują rozwój płuc dziecka. Szacuje się, że to leczenie pomaga zapobiec RDS w jednej trzeciej przedwczesnych porodów.
W ostatnich latach liczba wcześniaków urodzonych z RDS została zmniejszona dzięki zastosowaniu zastrzyków sterydowych, które można podawać matkom podczas przedwczesnego porodu.
Leczenie po urodzeniu
Tlen może być dostarczany na różne sposoby:
Przez maskę/worek
Przez kaniulę donosową
Przez maskę tlenową
Przez nosowe ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (CPAP)
CPAP to tlen dostarczany pod niewielkim ciśnieniem, zwykle przez małe rurki, które pasują do nozdrzy nosa. Dostarczanie tlenu pod ciśnieniem pomaga utrzymać pęcherzyki płucne otwarte.
W cięższych przypadkach może być konieczne zastosowanie respiratora (wentylatora), który pomoże dziecku oddychać. W takim przypadku lekarz wprowadza miękką rurkę przez usta dziecka do tchawicy – proces ten nazywa się intubacją.
Terapia surfaktantem
Dziecko może otrzymać surfaktant – lek, który zastępuje substancję, której brakuje w płucach dziecka. Jest on podawany bezpośrednio przez rurkę oddechową. Dziecko musi być zintubowane, aby otrzymać surfaktant.
Surfaktant jest coraz częściej stosowany w leczeniu zespołu niewydolności oddechowej. Stosując technikę INSURE, noworodek jest intubowany, otrzymuje surfaktant, a następnie szybko ekstubowany do nosowego CPAP.
Dodatkowa opieka
Dziecko może mieć założony cewnik tętniczy pępkowy (UAC) i/lub cewnik żylny pępkowy (UVC). Polega to na wprowadzeniu bardzo małego kawałka rurki (cewnika) do jednego lub dwóch naczyń krwionośnych w kikucie pępowiny dziecka. Te cewniki służą do:
Podawania dziecku potrzebnych płynów dożylnie
Podawania leków
Podawania składników odżywczych
Pobierania próbek krwi od dziecka bez wielokrotnego kłucia igłą
Rokowanie
Objawy zespołu niewydolności oddechowej noworodka zazwyczaj osiągają szczyt trzeciego dnia, a następnie mogą szybko ustąpić, gdy dziecko zaczyna wydalać nadmiar wody w moczu i potrzebuje mniej tlenu oraz wsparcia mechanicznego.
Ponad 90 procent dzieci z zespołem niewydolności oddechowej przeżywa. Większość przypadków można leczyć, choć nie ułatwia to rodzicom obserwowania, jak ich dziecko przechodzi przez tę chorobę.
Po wyjściu ze szpitala ważne jest przestrzeganie wszystkich zaleceń lekarza. Jeśli dziecko zostanie wypisane do domu z tlenem, należy postępować zgodnie z zaleceniami lekarza dotyczącymi podawania tlenu. Warto również nauczyć się wykonywania oddechu ratunkowego i resuscytacji krążeniowo-oddechowej niemowląt.
Rodzice powinni:
Nie palić i nie pozwalać nikomu palić w domu
Dokładnie myć ręce przed wzięciem dziecka na ręce
Trzymać dziecko z dala od tłumów i osób chorych
Upewnić się, że dziecko otrzymuje wszystkie zalecane szczepienia
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
