W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z udziałem Lutetium (177Lu) Vipivotide Tetraxetan. Próby oceniają głównie skuteczność, bezpieczeństwo, tolerancję i czasem obrazowanie lub dawkę promieniowania u osób z rakiem prostaty, a także w kilku innych nowotworach. Badane są różne grupy pacjentów, w tym z chorobą przerzutową, oporną na kastrację, we wczesnych i zaawansowanych stadiach.
Najważniejsze informacje
- Lutetium (177Lu) Vipivotide Tetraxetan is being studied mainly in prostate cancer, especially PSMA-positive disease and metastatic castration-resistant prostate cancer. The trial data include phase 1, 2, 3, and 4 studies, so the research ranges from early safety and dosimetry work to larger studies of survival and progression. Some trials test it alone, while others combine it with androgen receptor pathway inhibitors or compare it with observation or standard care. A few studies look at earlier disease settings, such as high-risk localized cancer, oligometastatic disease, and hormone-sensitive metastatic disease. There are also trials that measure long-term safety, kidney function, imaging response, and the chance of completing planned surgery or treatment.
Zakres badań i najważniejsze grupy pacjentów
W dostarczonych danych Lutetium (177Lu) Vipivotide Tetraxetan jest badany głównie u osób z rakiem prostaty, zwłaszcza w postaci PSMA-dodatniej, przerzutowej i opornej na kastrację. W części prób uczestniczą także pacjenci z chorobą hormonowrażliwą, oligo-przerzutową, bardzo wysokiego ryzyka lub po leczeniu radykalnym.
W danych pojawia się również badanie w raku jasnokomórkowym nerki oraz w gruczolakoraku śluzowo-torbielowatym pochodzącym z gruczołów ślinowych. To pokazuje, że większość badań dotyczy prostaty, ale nie wszystkie.
Badania fazy 1: bezpieczeństwo, wykonalność i dawka promieniowania
Badania fazy 1 skupiają się na tym, czy leczenie można bezpiecznie podać i czy plan badania jest wykonalny. W badaniu LUPUS oceniano podanie dotętnicze przed operacją u chorych z wysokim ryzykiem raka prostaty lokalnego lub miejscowo zaawansowanego, a głównymi punktami końcowymi były działania niepożądane i opóźnienie planowanej operacji.
W badaniu NEPI sprawdzano leczenie przedoperacyjne u mężczyzn z bardzo wysokim ryzykiem raka prostaty, a główne cele obejmowały wykonalność i bezpieczeństwo. W innym badaniu fazy 1 oceniano także dosymetrię, czyli ile promieniowania trafia do guza i nerek, oraz porównywano lek z innym radiofarmaceutykiem u pacjentów z przerzutowym rakiem prostaty bez możliwości leczenia radykalnego.
Jedno z badań fazy 1 obejmuje też osoby z zaawansowanym rakiem prostaty leczone nawet do 12 cykli, aby ocenić dawkę promieniowania w narządach, bezpieczeństwo i tolerancję u chorych bez wcześniejszej chemioterapii lub z niewielkim uszkodzeniem nerek.
Badania fazy 2: wczesna skuteczność i odpowiedź PSA
Badania fazy 2 sprawdzają, czy leczenie daje obiecujące wyniki u wybranych grup pacjentów. W kilku próbach oceniano odpowiedź PSA, czyli spadek markera raka prostaty we krwi, oraz odpowiedź obrazową lub przeżycie wolne od progresji.
W badaniu z udziałem chorych z PSMA-dodatnim rakiem prostaty opornym na kastrację porównywano Lutetium (177Lu) Vipivotide Tetraxetan podawany samodzielnie lub z inhibitorami szlaku receptora androgenowego, a głównym wynikiem była odpowiedź PSA. Inne badanie oceniało ponowne leczenie u osób, które wcześniej otrzymały już pierwszy kurs terapii i później ponownie rozwinęły progresję choroby.
W badaniu dotyczącym wczesnego, oligo-przerzutowego raka prostaty hormonowrażliwego porównywano leczenie radiofarmaceutykiem ze standardową opieką, a ważne były czas do progresji i odsetek chorych z nawrotem choroby w ciągu 6 miesięcy. W innym badaniu fazy 2 oceniano także chorobę po leczeniu radykalnym, mierząc biochemiczną porażkę leczenia, czyli wzrost PSA po terapii.
W danych znajduje się też badanie u pacjentów z rakiem nerki, gdzie mierzono odpowiedź obiektywną według kryteriów RECIST 1.1, oraz badanie w raku gruczołów ślinowych, gdzie głównym celem było bezpieczeństwo i tolerancja.
Badania fazy 3: porównania z obserwacją lub standardem leczenia
Badania fazy 3 są większe i często porównują nowe leczenie z obserwacją albo ze standardową terapią. W badaniu PSMAfore porównywano Lutetium (177Lu) Vipivotide Tetraxetan z inną terapią ukierunkowaną na receptor androgenowy u mężczyzn z PSMA-dodatnim, przerzutowym, opornym na kastrację rakiem prostaty, którzy nie otrzymali wcześniej taksanów.
W badaniu PSMACare oceniano leczenie samodzielne oraz w skojarzeniu z inhibitorami szlaku receptora androgenowego u pacjentów z PSMA-dodatnim CRPC, a głównym punktem końcowym była odpowiedź PSA. W innym dużym badaniu porównywano leczenie z obserwacją u dorosłych mężczyzn z oligo-przerzutowym rakiem prostaty, aby ocenić czas do przerzutów i przeżycie wolne od przerzutów.
W badaniu STAMPEDE2 radiofarmaceutyk był częścią szerokiego, wieloośrodkowego programu u chorych z przerzutowym rakiem prostaty hormonowrażliwym, a głównym wynikiem było całkowite przeżycie. Inne badanie fazy 3 sprawdzało dodanie leczenia do standardowej terapii u pacjentów z de novo mHSPC, którzy mieli słabą odpowiedź po 6–8 miesiącach leczenia, i oceniało całkowite przeżycie oraz przeżycie wolne od progresji radiologicznej.
Badanie fazy 4: długoterminowe bezpieczeństwo
Badanie fazy 4 dotyczy bezpieczeństwa po dopuszczeniu leczenia do użycia i obserwuje pacjentów przez długi czas. W jednym z badań oceniano długoterminowe bezpieczeństwo u dorosłych z rakiem prostaty, w tym częstość wybranych działań niepożądanych i zmian laboratoryjnych.
W opisie tego badania podkreślono także obserwację bardzo odległych następstw, nawet do 10 lat po pierwszej dawce, w tym potencjalnych problemów z krwią, nerkami, suchością w ustach i oczach oraz rzadkich nowotworów wtórnych.
Jakie punkty końcowe są mierzone?
W tych próbach najczęściej mierzy się bezpieczeństwo, czyli liczbę i nasilenie działań niepożądanych oraz wyniki badań laboratoryjnych, ciśnienie i EKG. Często oceniana jest też tolerancja leczenia, na przykład przerwy w leczeniu, zmniejszenie dawki, zakończenie terapii lub czas ekspozycji na badany lek.
Ważne są także punkty skuteczności, takie jak PSA50, odpowiedź PSA, odpowiedź obiektywna w badaniach obrazowych, przeżycie wolne od progresji, całkowite przeżycie i czas do nawrotu lub przerzutów. W niektórych badaniach mierzy się również dawkę promieniowania w nerkach i innych narządach, a czasem możliwość wykonania planowanej operacji bez dużego opóźnienia.
Najważniejsze pojęcia
PSMA-dodatni oznacza, że nowotwór wykazuje marker PSMA w badaniu obrazowym, co pomaga wybrać pacjentów do badania. Oporny na kastrację znaczy, że rak nadal rośnie mimo leczenia obniżającego hormony męskie.
Neoadjuwantowe leczenie podaje się przed planowaną operacją, aby sprawdzić, czy można je bezpiecznie zastosować i czy może ułatwić zabieg. Adjuwantowe leczenie podaje się po leczeniu głównym, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby.
Randomizacja oznacza losowy przydział do grup badania, aby porównanie było uczciwe. Otwarte badanie znaczy, że uczestnicy i lekarze wiedzą, jakie leczenie jest podawane.
RECIST 1.1 to zasady oceny zmian w guzach widocznych w badaniach obrazowych, a PCWG3 to zasady używane specjalnie w badaniach raka prostaty. CTCAE to skala do opisywania działań niepożądanych w badaniach klinicznych.