Rak przejściowokomórkowy pęcherza moczowego

Czym jest rak przejściowokomórkowy

Rak przejściowokomórkowy, nazywany również rakiem urotelialnym, to rodzaj nowotworu, który rozpoczyna się w urothelium – tkance wyściełającej części układu moczowego1. Komórki urotelium (komórki przejściowe) wyściełają pęcherz moczowy, część nerki zwaną miedniczką nerkową oraz moczowody. Moczowody to rurki, które transportują mocz z nerek do pęcherza moczowego1.

rak urotelialny, transitional cell carcinoma

Rak przejściowokomórkowy stanowi około 90% wszystkich przypadków raka pęcherza moczowego w Stanach Zjednoczonych1. Jest to najczęstszy rodzaj raka pęcherza moczowego i stanowi 95% przypadków tego nowotworu2. W przypadku nowotworów nerek (w tym nowotworów miedniczki nerkowej i moczowodów) rak przejściowokomórkowy występuje tylko w około 7% przypadków1. Jest jednak drugim najczęstszym typem raka nerki, chociaż stanowi jedynie od pięciu do dziesięciu procent wszystkich pierwotnych złośliwych guzów nerek2.

Specjaliści medyczni klasyfikują raka urotelialnego w pęcherzu moczowym na podstawie lokalizacji guzów w stosunku do ściany pęcherza. Guzy, które są bardziej zaawansowane w momencie diagnozy, wrosły w mięsień pęcherza1.

Objawy i przyczyny

Objawy raka przejściowokomórkowego mogą nie pojawiać się od razu. Krew w moczu (krwiomocz) jest zwykle pierwszym zauważalnym objawem1. Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli zauważysz krwawienie z moczem lub inne objawy, w tym:

• guz lub masę w okolicy nerek (po boku i z tyłu, między żebrami a biodrami)
• zmęczenie
• bolesne lub częste oddawanie moczu
• uporczywy ból w dolnej części pleców
• niewyjaśnioną utratę wagi1

Inne objawy raka pęcherza moczowego i moczowodu mogą obejmować również ból w plecach3.

Badacze medyczni nie są pewni, co dokładnie powoduje raka przejściowokomórkowego1. Jednak wiedzą, że istnieją pewne czynniki ryzyka. Osobista historia raka pęcherza moczowego oraz palenie tytoniu mogą zwiększać ryzyko wystąpienia raka przejściowokomórkowego miedniczki nerkowej i moczowodu3. Mężczyźni i osoby starsze mają wyższy wskaźnik występowania raków urotelialnych. Do innych czynników ryzyka należą palenie oraz narażenie na aminy aromatyczne2.

Według American Cancer Society uważa się, że palenie tytoniu jest przyczyną około połowy wszystkich przypadków raka pęcherza moczowego4.

Związana anatomia

• pęcherz moczowy
• miedniczka nerkowa
• moczowody
• nerki
• cewka moczowa

Diagnostyka

Do rozpoznania raka przejściowokomórkowego miedniczki nerkowej i moczowodu wykorzystuje się badania obrazujące jamy brzusznej i nerek3. Diagnostyka obejmuje również badanie moczu i obrazowanie układu moczowego poprzez cystoskopię – badanie polegające na wprowadzeniu specjalnego wziernika do pęcherza moczowego2.

Po zdiagnozowaniu raka przejściowokomórkowego miedniczki nerkowej i moczowodu wykonuje się badania, aby ustalić, czy komórki rakowe rozprzestrzeniły się w obrębie miedniczki nerkowej i moczowodu lub do innych części ciała3.

Rak przejściowokomórkowy można klasyfikować jako niskiego lub wysokiego stopnia złośliwości. Jeśli jest niskiego stopnia, jest mniej prawdopodobne, że rozprzestrzeni się na głębsze warstwy pęcherza moczowego lub do innych miejsc w organizmie5.

Leczenie

Rak przejściowokomórkowy często można leczyć6. Leczenie zależy od rodzaju nowotworu, jego wielkości, lokalizacji, stopnia rozprzestrzenienia oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta6.

Główną formą leczenia raka przejściowokomórkowego jest operacja. Chirurgia jest zazwyczaj pierwszym oferowanym pacjentom leczeniem6. Interwencja chirurgiczna jest główną formą radykalnego leczenia choroby zlokalizowanej7. Istnieje kilka rodzajów operacji, które można zastosować w leczeniu raka pęcherza. Na przykład, operacja może służyć do:

• usunięcia nowotworu z wyściółki pęcherza moczowego
• usunięcia całości lub części pęcherza moczowego i stworzenia nowego sposobu odprowadzania moczu
• udrożnienia rurek transportujących mocz z nerek do pęcherza (moczowodów) lub rurki odprowadzającej mocz z ciała (cewki moczowej)6

Oprócz operacji możesz potrzebować chemioterapii, radioterapii oraz leków celowanych6. Chemioterapię można podawać przed operacją lub radioterapią, jednocześnie z radioterapią (chemoradioterapia), po operacji w celu zapobieżenia nawrotowi choroby lub jeśli rak rozprzestrzenił się do innych części ciała6. Chemioterapię można podawać bezpośrednio do pęcherza moczowego lub dożylnie6.

Chemioterapia immunologiczna miejscowa lub chemioterapia mogą być stosowane jako niezależna metoda leczenia w przypadku raka in situ (carcinoma in situ, CIS) lub w celu zmniejszenia częstości nawrotów po endoskopowym leczeniu raka urotelialnego górnych dróg moczowych7.

Leki celowane mają na celu zatrzymanie wzrostu nowotworu. Immunoterapia pomaga układowi odpornościowemu odnajdywać i zabijać komórki rakowe. Leki celowane lub immunoterapia są czasami stosowane w leczeniu raka pęcherza moczowego, jeśli istnieje większe prawdopodobieństwo nawrotu nowotworu po operacji, jeśli wystąpią skutki uboczne chemioterapii, jeśli guz powróci podczas chemioterapii lub jeśli rak rozprzestrzenił się do innych obszarów ciała6.

Zespół specjalistów leczących będzie wyjaśniał dostępne metody leczenia, ich korzyści i skutki uboczne, opracuje z pacjentem optymalny plan leczenia oraz pomoże w radzeniu sobie z ewentualnymi skutkami ubocznymi6.

Rokowanie i życie po leczeniu

Rak przejściowokomórkowy w pęcherzu moczowym lub nerce wywołuje podobne objawy i ma podobne rokowanie. Jeśli zostanie wykryty wcześnie, nowotwory te są łatwe do leczenia. Jednak często nawracają1.

Niektóre czynniki wpływają na rokowanie (szanse na wyleczenie) i możliwości leczenia3. Po zakończeniu leczenia i osiągnięciu remisji raka pęcherza moczowego, pacjenci często muszą zmierzyć się z nową rzeczywistością. Wiele osób obawia się nawrotu choroby i zadaje sobie pytania o kroki, które można podjąć, aby zapobiec nawrotowi, jak radzić sobie ze strachem przed powrotem choroby oraz jak pozostać pozytywnym i utrzymać poziom energii4.

Dowody wskazują, że nieinwazyjne raki pęcherza moczowego (stanowiące około 70% diagnozowanych przypadków raka urotelialnego) mają wysoki wskaźnik nawrotów – do 70% w ciągu dwóch lat od leczenia4. Dlatego normalne jest odczuwanie obaw i zadawanie pytań.

Będziesz mieć regularne kontrole podczas i po zakończeniu leczenia. Możesz również przejść badania i skany. Jeśli masz jakiekolwiek objawy lub skutki uboczne, które cię niepokoją, porozmawiaj ze swoimi specjalistami. Nie musisz czekać na kolejną kontrolę6.

Po leczeniu raka pęcherza moczowego możesz podjąć kroki, aby pomóc chronić pęcherz przed nawrotem. Poniższe wskazówki pomogą zmniejszyć ryzyko:

• Rzuć palenie: Chociaż rzucenie palenia może być trudne, pomoże ci poczuć się zdrowszym i mniej zaniepokojoną nawrotem nowotworu. Jeśli potrzebujesz pomocy, porozmawiaj ze swoim lekarzem o lekach lub innych opcjach, które pomogą ci rzucić palenie4.
• Nawadniaj się: Picie dużych ilości płynów, szczególnie wody, może obniżyć ryzyko rozwoju raka pęcherza moczowego4.

Dla osób, które mają stomię (sztuczny otwór) i worek na mocz (urostomię), przyzwyczajenie się do nich wymaga czasu. Niektóre osoby muszą nauczyć się używania cewnika do opróżniania pęcherza, co jest kolejną dużą zmianą. Jeśli występuje nietrzymanie moczu lub problemy z kontrolowaniem pęcherza, może to być frustrujące. Należy wiedzieć, że nie jesteś sam w swoich odczuciach. Przyzwyczajenie się do tych zmian może być trudne, ale z biegiem czasu wiele osób jest w stanie robić wiele z tego, co robiły przed operacją. Wsparcie członków rodziny i zespołu medycznego może pomóc w przyzwyczajeniu się do życia po operacji urostomii8.

Zmiany w ciele mogą wpłynąć na poczucie własnej wartości i życie seksualne po leczeniu. Niektóre metody leczenia raka pęcherza moczowego, w tym chemioterapia, radioterapia, chirurgia lub niektóre leki, mogą powodować krótkotrwałe lub długotrwałe problemy z życiem seksualnym8. Ważne jest, aby omawiać wszelkie problemy i obawy z zespołem medycznym.