Gruczolakorak odbytnicy

Czym jest gruczolakorak odbytnicy?

Gruczolakorak odbytnicy to rodzaj nowotworu złośliwego, który rozwija się w tkankach odbytnicy. Jest to zazwyczaj powoli rozwijający się rak, który tworzy się w wewnętrznej wyściółce odbytnicy1. Większość przypadków gruczolakoraka odbytnicy rozpoczyna się jako grudki nieprawidłowych komórek zwane polipami, określane także jako gruczolaki. Polip to nieprawidłowy narośl na wewnętrznej wyściółce jelita1.

Przekształcenie się polipa w nowotworowy guz w odbytnicy może zająć od 10 do 15 lat12. Ten długi okres rozwoju jest ważny, ponieważ oznacza, że regularne badania przesiewowe mogą wykryć i usunąć polipy, zanim staną się rakiem. Wykrywanie i usuwanie polipów podczas badań, takich jak kolonoskopia, zmniejsza ryzyko rozwoju gruczolakoraka odbytnicy1.

Gruczolakoraki stanowią zdecydowaną większość - około 98% - wszystkich nowotworów odbytnicy3. Gruczolakorak odbytnicy jest trzecim najczęstszym nowotworem w układzie trawiennym, po raku jelita grubego i raku trzustki. Eksperci szacują, że w 2024 roku u 46 200 osób zostanie postawiona diagnoza raka odbytnicy1.

• Odbytnica
• Jelito grube
• Dolna część układu pokarmowego

Anatomia układu trawiennego

Odbytnica jest częścią układu trawiennego organizmu. Układ trawienny pobiera składniki odżywcze (witaminy, minerały, węglowodany, tłuszcze, białka i wodę) z pożywienia i pomaga usuwać z organizmu materiały odpadowe4.

Układ trawienny składa się z przełyku, żołądka oraz jelit cienkiego i grubego. Okrężnica, zwana także jelitem grubym, stanowi główną część jelita grubego i ma około 5 stóp długości. Odbytnica i kanał odbytu razem tworzą ostatnią część jelita grubego i mają od 6 do 8 cali długości45. Kanał odbytu kończy się w odbycie, czyli otworze jelita grubego na zewnątrz ciała4.

Objawy choroby

Gruczolakorak odbytnicy może rozwijać się przez lata bez zauważalnych zmian w organizmie. W wielu przypadkach raki odbytnicy w ogóle nie powodują objawów. Jednak niektóre osoby mogą zauważyć pewne oznaki ostrzegawcze1.

Objawy gruczolakoraka odbytnicy mogą obejmować1:

• Krwawienie z odbytnicy
• Biegunkę
• Zaparcia
• Nagłą zmianę w sposobie i częstotliwości wypróżnień
• Stolec, który wygląda jak ciągły sznurek lub cienki jak ołówek
• Zmęczenie
• Osłabienie
• Ból brzucha
• Niewyjaśnioną utratę wagi

Do objawów należą także krew w stolcu lub zmiana nawyków jelitowych45.

Czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna gruczolakoraka odbytnicy jest nieznana1. Jednak czynnik ryzyka to wszystko, co zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania. Posiadanie czynnika ryzyka nie oznacza, że na pewno zachorujemy na raka; brak czynników ryzyka nie oznacza, że nie zachorujemy5.

Czynniki ryzyka rozwoju raka jelita grubego i odbytnicy obejmują5:

• Posiadanie historii rodzinnej raka jelita grubego lub odbytnicy u krewnego pierwszego stopnia (rodzic, rodzeństwo lub dziecko)
• Dziedziczne zaburzenia genetyczne, które zwiększają ryzyko nowotworów jelita
• Historia osobista raka jelita grubego lub odbytnicy
• Historia osobista polipów jelitowych

Nowotwory jelita grubego i odbytnicy są spowodowane pewnymi zmianami w sposobie działania komórek4. Transformacja normalnego nabłonka odbytniczego w dysplastyczną zmianę, a ostatecznie w inwazyjnego gruczolakoraka, wymaga nagromadzenia mutacji genetycznych - zarówno somatycznych (nabytych), jak i germinalnych (dziedzicznych) - w okresie około 10-15 lat2.

Badania diagnostyczne

Do diagnozowania gruczolakoraka odbytnicy stosuje się badania, które badają odbytnicę i jelito grube. Po postawieniu diagnozy wykonuje się badania obrazowe w celu ustalenia, czy komórki rakowe rozprzestrzeniły się w obrębie odbytnicy lub do innych części ciała4.

Badania przesiewowe, takie jak kolonoskopia, często wykrywają polipy, które mogą stać się rakiem. Kolonoskopia to procedura, podczas której rurka jest wprowadzana do odbytu, aby obejrzeć wnętrze jelita grubego i pomóc zdiagnozować lub leczyć niektóre schorzenia medyczne1.

Regularne badania w celu wykrywania i usuwania polipów zmniejszają ryzyko rozwoju gruczolakoraka odbytnicy1. Jeśli mamy gruczolakoraka odbytnicy, operacja w celu usunięcia małych nowotworowych guzów może wyleczyć chorobę1.

Metody leczenia

Leczenie gruczolakoraka odbytnicy może obejmować różne metody w zależności od zaawansowania choroby. Główne metody leczenia to operacja w celu usunięcia nowotworowych guzów, chemioterapia, radioterapia i terapia celowana1.

Leczenie raka odbytnicy może obejmować operację, chemioterapię i radioterapię. Choroba i jej leczenie mogą powodować ból i inne przykre objawy, takie jak niedrożność jelit, zaparcia, biegunkę, nudności, ból nerwowy i zmęczenie6.

Chemioradioterapia to leczenie z wykorzystaniem chemioterapii i radioterapii jednocześnie. Możemy otrzymać to leczenie w przypadku raka odbytnicy7. Radioterapia wykorzystuje fale o wysokiej energii podobne do promieni rentgenowskich do zabijania komórek rakowych. Jest to leczenie raka odbytnicy7.

Wszystkie nowo zdiagnozowane przypadki gruczolakoraka odbytnicy powinny być powszechnie badane pod kątem statusu naprawy niedopasowania DNA i mikrosatelitarnego2. Stopień regresji guza po terapii przedoperacyjnej oraz stadium patologiczne to najważniejsze wskaźniki prognostyczne gruczolakoraka odbytnicy2.

Rokowanie i czynniki prognostyczne

Niektóre czynniki wpływają na rokowanie, czyli szanse na wyzdrowienie, oraz opcje leczenia45. Twoja drużyna lekarzy i innych specjalistów omawia najlepsze leczenie i opiekę w zależności od indywidualnej sytuacji7.

Po zakończeniu leczenia dla wielu osób będzie to ważny etap. Chociaż przynosi ulgę, może także przynieść niepewność co do przyszłości i obawy o możliwość nawrotu choroby. Inne osoby mogą stwierdzić, że zarządzają rakiem jako przewlekłą chorobą wymagającą ciągłego leczenia4.

Zespół opieki paliatywnej może pomóc w zarządzaniu bólem i innymi objawami, a także pracować z tobą i innymi lekarzami, aby upewnić się, że plan leczenia odpowiada twoim celom. Główna organizacja reprezentująca onkologów, Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO), zaleca, że powinieneś otrzymać opiekę paliatywną wcześnie w przebiegu choroby, równolegle z leczeniem samego raka6.