Badania kliniczne oxaliplatin: Przegląd aktualnych prób klinicznych

mFOLFOX6

Schemat mFOLFOX6 jest jednym z najczęściej stosowanych protokołów chemioterapii zawierających oxaliplatin23. Składa się on z następujących leków:

• Fluorouracyl (5-FU) - lek antimetaboliczny, który zakłóca syntezę DNA w komórkach nowotworowych
• Leukoworyna (kwas folinowy) - substancja wzmacniająca działanie fluorouracylu
• Oxaliplatin - lek oparty na platynie, który uszkadza DNA komórek nowotworowych

Schemat mFOLFOX6 jest stosowany w badaniu 2024-519773-19-00, które ocenia skuteczność zolbetuximabu w połączeniu z pembrolizumabem i chemioterapią (CAPOX lub mFOLFOX6) w leczeniu raka żołądka3. Jest to badanie interwencyjne, które zostało zakończone3.

CAPOX

Schemat CAPOX (znany również jako XELOX) łączy dwa leki23:

• Kapecytabina - doustna forma fluorouracylu, która jest przekształcana w aktywny lek w organizmie
• Oxaliplatin - podawany dożylnie

Schemat CAPOX jest wykorzystywany jako alternatywa dla mFOLFOX6 w kilku badaniach, w tym w badaniu ZANGEA (2025-522718-22-00), które ocenia skuteczność zanidatamabu w połączeniu z pembrolizumabem i chemioterapią u pacjentów z przerzutowym gruczolakorakiem żołądkowo-przełykowym dodatnim pod względem HER2 i PD-L12.

mFOLFIRINOX

Schemat mFOLFIRINOX jest bardziej intensywnym protokołem chemioterapii, który zawiera cztery leki1:

• Fluorouracyl (5-FU)
• Leukoworyna
• Irynotekan - inhibitor topoizomerazy I, który zakłóca replikację DNA
• Oxaliplatin

Ten schemat jest stosowany w badaniu nad nowotworowymi rakami neuroendokrynnymi, gdzie oxaliplatin jest podawany w dawce 170 mg1. Fluorouracyl w tym schemacie jest podawany w dawce 1000 mg, a irynotekan w dawce 360 mg1.

Badanie ZANGEA

Badanie ZANGEA (2025-522718-22-00) jest badaniem fazy II, które ocenia skuteczność zanidatamabu w połączeniu z pembrolizumabem i chemioterapią u pacjentów z wcześniej nieleczonym przerzutowym gruczolakorakiem żołądkowo-przełykowym (GEA) dodatnim pod względem HER2 i PD-L12. Badanie to jest interwencyjne i zostało zakończone2. Głównym celem badania jest ocena skuteczności tego połączenia terapeutycznego2.

W tym badaniu chemioterapia oparta na oxaliplatin stanowi część standardowego leczenia pierwszej linii, co podkreśla znaczenie tego leku w terapii zaawansowanych nowotworów żołądkowo-przełykowych2.

Badanie z zolbetuximabem

Badanie 2024-519773-19-00 ocenia skuteczność zolbetuximabu w połączeniu z pembrolizumabem i chemioterapią (CAPOX lub mFOLFOX6) w porównaniu z placebo plus pembrolizumab i chemioterapia jako leczenie pierwszej linii u dorosłych pacjentów z rakiem żołądka3. Jest to badanie interwencyjne, które zostało zakończone3.

Badanie to jest szczególnie istotne, ponieważ ocenia dodanie nowego leku biologicznego do standardowej chemioterapii opartej na oxaliplatin, co może potencjalnie poprawić wyniki leczenia u pacjentów z rakiem żołądka3.

Badanie z ivonescimabem

Badanie NCT06846346 testuje ivonescimab w połączeniu ze standardową chemioterapią u pacjentów z zaawansowanym lub przerzutowym gruczolakorakiem żołądka i połączenia przełykowo-żołądkowego4. Celem badania jest ocena skuteczności ivonescimab w połączeniu z chemioterapią u pacjentów z i bez biomarkerów aktywnych (HER2/PD-L1/claudin18.2) pod względem obiektywnej odpowiedzi guza (ORR) ocenianej przez centralną komisję zgodnie z kryteriami RECIST v1.14. Badanie to jest interwencyjne i zostało zakończone4.

Badanie TNT-OES-2

Badanie NCT06161818 (TNT-OES-2) ocenia całkowitą terapię neoadjuwantową u pacjentów z gruczolakorakiem przełyku i połączenia przełykowo-żołądkowego z dodatnimi węzłami chłonnymi5. Głównym celem jest określenie przeżycia wolnego od progresji w 2 lata po całkowitej terapii neoadjuwantowej (TNT), która obejmuje kombinacje FLOT-CROSS i CROSS-FLOT5. Badanie to jest interwencyjne i zostało zakończone5.

Schemat FLOT zawiera oxaliplatin w połączeniu z fluorouracylem, leukoworyną i docetakselem, co stanowi intensywny protokół chemioterapii stosowany przed zabiegiem chirurgicznym w celu zmniejszenia rozmiaru guza5.

Badanie ARIEL-ENGIC

Badanie ARIEL-ENGIC (2025-521209-42-00) jest badaniem wzbogaconym biomarkerami, które ocenia leki anty-EGFR u pacjentów z zaawansowanym rakiem jelita grubego z dzikim typem RAS i prawostronną lokalizacją guza pierwotnego (right-PTL)6. Badanie to jest interwencyjne i trwające6.

Główne cele badania obejmują6:

• Określenie, czy chemioterapia pierwszej linii (dublet) z cetuksymabem jest bardziej skuteczna niż chemioterapia (dublet lub tryplet) z bewacyzumabem lub bez niego w osiąganiu wczesnego skurczu guza (ETS) po 8 tygodniach leczenia u pacjentów randomizowanych
• Ocenę, czy skuteczność chemioterapii pierwszej linii (dublet) z cetuksymabem jest większa niż chemioterapia (dublet lub tryplet) z bewacyzumabem lub bez niego pod względem przeżycia całkowitego (OS)

W tym badaniu oxaliplatin jest stosowany jako część chemioterapii dublet lub tryplet, co podkreśla jego rolę jako podstawowego leku w leczeniu raka jelita grubego6.

Nowotworowe raki neuroendokrynne

Badanie 2024-515948-23-00 ocenia skuteczność tarlatamab w porównaniu ze standardową chemioterapią u pacjentów z wcześniej leczonym zaawansowanym nowotworowym rakiem neuroendokrynnym (NEC) płuc lub przewodu pokarmowego1. Jest to badanie interwencyjne, które zostało zakończone1.

W ramach tego badania oxaliplatin jest stosowany jako część standardowej chemioterapii w dawce 170 mg w postaci roztworu do infuzji1. Głównym punktem końcowym badania jest przeżycie całkowite (OS) u pacjentów, którzy otrzymali co najmniej jedną dawkę leczenia1.

Inne leki stosowane w tym badaniu obejmują1:

• Tarlatamab - 10 mg, infuzja dożylna
• Dakarbazyna - 1600 mg, infuzja dożylna
• Atezolizumab (Tecentriq) - 1680 mg, infuzja dożylna
• Docetaksel - 150 mg, roztwór do infuzji
• Temozolomid - 400 mg, doustnie
• Niwolumab (Opdivo) - 240 mg, infuzja dożylna
• Pembrolizumab (Keytruda) - 200 mg, infuzja dożylna
• Topotekan - 3 mg, roztwór do infuzji
• Irynotekan - 360 mg, roztwór do infuzji
• Fluorouracyl - 1000 mg, roztwór do infuzji

Pacjenci w tym badaniu wcześniej otrzymali chemioterapię opartą na platynie, co wskazuje, że badanie ocenia opcje leczenia drugiej linii u pacjentów z tym rzadkim typem nowotworu1.

Połączenia z lekami immunologicznymi

Jednym z najważniejszych trendów w badaniach klinicznych jest łączenie chemioterapii opartej na oxaliplatin z lekami immunologicznymi, takimi jak pembrolizumab23. Pembrolizumab jest inhibitorem punktu kontrolnego immunologicznej, który blokuje białko PD-1, umożliwiając układowi odpornościowemu skuteczniejsze atakowanie komórek nowotworowych23.

W badaniu ZANGEA pembrolizumab jest łączony z zanidatamabem (lekiem celowanym anty-HER2) i chemioterapią opartą na oxaliplatin2. Podobnie, w badaniu z zolbetuximabem pembrolizumab jest łączony z chemioterapią CAPOX lub mFOLFOX63.

Połączenia z terapiami celowanymi

Badania kliniczne oceniają również połączenia oxaliplatin z terapiami celowanymi, które są zaprojektowane do atakowania specyficznych białek lub szlaków molekularnych w komórkach nowotworowych23.

Przykładami terapii celowanych badanych w połączeniu z oxaliplatin są23:

• Zanidatamab - lek celowany anty-HER2, badany w leczeniu gruczolakoraka żołądkowo-przełykowego dodatniego pod względem HER2
• Zolbetuximab - przeciwciało monoklonalne, które celuje w specyficzne białko na powierzchni komórek nowotworowych
• Cetuksymab - lek anty-EGFR, badany w leczeniu raka jelita grubego

Połączenia z innymi lekami chemioterapeutycznymi

Oprócz połączeń z lekami immunologicznymi i terapiami celowanymi, oxaliplatin jest również łączony z innymi lekami chemioterapeutycznymi w ramach standardowych schematów leczenia15.

W schemacie FLOT, stosowanym w badaniu TNT-OES-2, Oxaliplatin jest łączony z5:

• Fluorouracylem (5-FU)
• Leukoworyną
• Docetakselem - lek z grupy taksoidów, który zakłóca podział komórkowy

HER2

HER2 (receptor ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu 2) jest białkiem receptorowym, którego nadmierna ekspresja może stymulować wzrost niektórych nowotworów24. W badaniu ZANGEA pacjenci są kwalifikowani na podstawie dodatniego statusu HER2, co oznacza, że ich nowotwory wykazują nadmierną ekspresję tego białka2.

Dodatni status HER2 wskazuje na możliwość zastosowania terapii celowanych anty-HER2, takich jak zanidatamab, w połączeniu z chemioterapią opartą na oxaliplatin2.

PD-L1

PD-L1 (ligand programowanej śmierci 1) jest białkiem znajdującym się na powierzchni niektórych komórek nowotworowych, które pomaga im unikać ataku układu odpornościowego24. Obecność PD-L1 może wskazywać na możliwość zastosowania immunoterapii, takiej jak pembrolizumab2.

W badaniu ZANGEA pacjenci są kwalifikowani na podstawie dodatniego statusu zarówno HER2, jak i PD-L1, co sugeruje, że mogą oni odnieść korzyść zarówno z terapii celowanej anty-HER2, jak i immunoterapii, w połączeniu z chemioterapią opartą na oxaliplatin2.

Claudin 18.2

Claudin 18.2 jest białkiem, które może być nadmiernie wyrażane w niektórych nowotworach żołądka4. W badaniu z ivonescimabem pacjenci są oceniani pod względem obecności tego biomarkera, co może pomóc w identyfikacji tych, którzy najprawdopodobniej odniosą korzyść z leczenia4.

Status RAS

W badaniu ARIEL-ENGIC pacjenci są kwalifikowani na podstawie dzikiego typu RAS, co oznacza brak mutacji w genach RAS6. Status RAS jest ważnym biomarkerem w raku jelita grubego, ponieważ mutacje w genach RAS mogą wpływać na odpowiedź na terapie celowane anty-EGFR6.

Pacjenci z dzikim typem RAS mogą odnieść większe korzyści z leków anty-EGFR, takich jak cetuksymab, w połączeniu z chemioterapią opartą na oxaliplatin6.

Lokalizacja guza pierwotnego

Badanie ARIEL-ENGIC koncentruje się również na pacjentach z prawostronną lokalizacją guza pierwotnego (right-PTL) w raku jelita grubego6. Lokalizacja guza może wpływać na rokowanie i odpowiedź na leczenie, co czyni ją ważnym czynnikiem w projektowaniu badań klinicznych6.

Przeżycie całkowite (OS)

Przeżycie całkowite (OS) jest jednym z najważniejszych punktów końcowych w badaniach onkologicznych16. Mierzy ono czas od rozpoczęcia leczenia do zgonu z jakiejkolwiek przyczyny16.

W badaniu 2024-515948-23-00 głównym punktem końcowym jest przeżycie całkowite u pacjentów z nowotworowymi rakami neuroendokrynnymi, którzy otrzymali co najmniej jedną dawkę leczenia1. Podobnie, w badaniu ARIEL-ENGIC jednym z głównych celów jest ocena przeżycia całkowitego u pacjentów z rakiem jelita grubego leczonych chemioterapią z cetuksymabem w porównaniu z chemioterapią z bewacyzumabem lub bez niego6.

Przeżycie wolne od progresji (PFS)

Przeżycie wolne od progresji (PFS) mierzy czas od rozpoczęcia leczenia do momentu, gdy nowotwór zaczyna rosnąć lub rozprzestrzeniać się, lub do zgonu pacjenta5. Jest to ważny punkt końcowy, który pomaga ocenić, jak długo leczenie może kontrolować wzrost nowotworu5.

W badaniu TNT-OES-2 głównym celem jest określenie przeżycia wolnego od progresji w 2 lata po całkowitej terapii neoadjuwantowej u pacjentów z gruczolakorakiem przełyku i połączenia przełykowo-żołądkowego5.

Obiektywna odpowiedź guza (ORR)

Obiektywna odpowiedź guza (ORR) jest miarą odsetka pacjentów, u których zaobserwowano zmniejszenie rozmiaru guza o określoną wartość w odpowiedzi na leczenie4. Jest to ważny punkt końcowy w badaniach fazy II, który pomaga ocenić wstępną skuteczność nowego leczenia4.

W badaniu z ivonescimabem głównym celem jest ocena obiektywnej odpowiedzi guza u pacjentów z zaawansowanym lub przerzutowym gruczolakorakiem żołądka i połączenia przełykowo-żołądkowego, z i bez biomarkerów aktywnych (HER2/PD-L1/claudin18.2), zgodnie z kryteriami RECIST v1.14.

Wczesny skurcz guza (ETS)

Wczesny skurcz guza (ETS) jest punktem końcowym, który mierzy zmniejszenie rozmiaru guza we wczesnym okresie leczenia, zazwyczaj po 8 tygodniach6. Jest to ważny wskaźnik wczesnej odpowiedzi na leczenie, który może pomóc w przewidywaniu długoterminowych wyników6.

W badaniu ARIEL-ENGIC jednym z głównych celów jest określenie, czy chemioterapia pierwszej linii z cetuksymabem jest bardziej skuteczna niż chemioterapia z bewacyzumabem lub bez niego w osiąganiu wczesnego skurczu guza po 8 tygodniach leczenia u pacjentów z rakiem jelita grubego6.