Zaburzenie autoimmunologiczne

Czym są choroby autoimmunologiczne

Choroby autoimmunologiczne to stany zdrowia, w których układ odpornościowy atakuje własne ciało zamiast je chronić1. Normalnie Twój układ odpornościowy działa jak wbudowany system bezpieczeństwa organizmu. Automatycznie wykrywa substancje, których nie powinno być w Twoim ciele – takie jak wirusy, bakterie czy toksyny – i wysyła białe krwinki, aby je wyeliminować, zanim zdążą uszkodzić organizm lub wywołać chorobę1.

Gdy masz chorobę autoimmunologiczną, Twój układ odpornościowy jest bardziej aktywny niż powinien. Ponieważ nie ma najeźdźców do zwalczania, zwraca się przeciwko własnemu ciału i uszkadza zdrowe tkanki1. Innymi słowy, układ odpornościowy nie potrafi odróżnić szkodliwych substancji od zdrowych komórek2.

Choroby autoimmunologiczne są stanami przewlekłymi, co oznacza, że jeśli masz chorobę autoimmunologiczną, prawdopodobnie będziesz musiał zarządzać nią i wywoływanymi przez nią objawami przez resztę życia1. Nie istnieje leczenie przyczynowe tych chorób, ale lekarz pomoże Ci znaleźć metody leczenia, które kontrolują objawy, których doświadczasz1.

Rodzaje chorób autoimmunologicznych

Istnieje ponad 100 różnych chorób autoimmunologicznych1. Według innych źródeł liczba ta wynosi ponad 80 schorzeń3. Mogą one dotknąć niemal każdą tkankę lub narząd w Twoim ciele, w zależności od tego, gdzie układ odpornościowy działa nieprawidłowo1.

Choroby autoimmunologiczne są szeroko podzielone na dwie kategorie – narządowo-swoiste oznacza, że dotknięty jest jeden narząd, podczas gdy w zaburzeniach nienarządowo-swoistych może być dotkniętych wiele narządów lub układów ciała4.

Choroby autoimmunologiczne mogą wpływać na następujące obszary organizmu1:

• Stawy
• Mięśnie
• Skóra
• Naczynia krwionośne
• Układ trawienny
• Układ hormonalny (endokrynny)
• Układ nerwowy

Przykłady chorób autoimmunologicznych według dotkniętych obszarów ciała obejmują15:

Stawy i mięśnie: reumatoidalne zapaleniestawów, toczeń, zapalenie mięśni.

Skóra i naczynia krwionośne: zespół Sjögrena, łuszczyca, łuszczycowe zapaleniestawów, zapalenie skórno-mięśniowe, twardzina.

Układ trawienny: choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, celiakia.

Układ hormonalny: choroba Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa, cukrzyca typu 1, choroba Addisona.

Układ nerwowy: stwardnienie rozsiane, miastenia.

Krew: niedokrwistość złośliwa.

Na przykład łysienie plackowate jest chorobą autoimmunologiczną skóry powodującą wypadanie włosów. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby dotyka wątrobę. W cukrzycy typu 1 układ odpornościowy atakuje trzustkę. A w reumatoidalnym zapaleniustawów układ odpornościowy może atakować wiele części ciała, w tym stawy, płuca i oczy3.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nikt nie wie na pewno, dlaczego występują choroby autoimmunologiczne3. Dokładna przyczyna zaburzeń autoimmunologicznych jest nieznana. Jedna teoria głosi, że niektóre mikroorganizmy (takie jak bakterie lub wirusy) lub leki mogą wywoływać zmiany, które wprowadzają układ odpornościowy w błąd5.

Choroby autoimmunologiczne mają tendencję do występowania w rodzinach, co oznacza, że niektóre geny mogą sprawiać, że niektóre osoby są bardziej skłonne do rozwoju problemu. Wirusy, niektóre chemikalia i inne czynniki środowiskowe mogą wywołać chorobę autoimmunologiczną, jeśli masz już ku temu predyspozycje genetyczne3.

Miliony Amerykanów w każdym wieku cierpią na choroby autoimmunologiczne. Kobiety rozwijają wiele rodzajów chorób autoimmunologicznych znacznie częściej niż mężczyźni3. Według niektórych źródeł około 80% osób z chorobami autoimmunologicznymi to kobiety6.

Jeśli masz jedną chorobę autoimmunologiczną, jest bardziej prawdopodobne, że rozwiniesz inną3. Nie możesz zarazić się chorobami autoimmunologicznymi od innych osób3.

Zaburzenie autoimmunologiczne może skutkować5:

• Zniszczeniem tkanki ciała
• Nieprawidłowym wzrostem narządu
• Zmianami w funkcji narządu

Zaburzenie autoimmunologiczne może dotknąć jeden lub więcej typów narządów lub tkanek. Obszary często dotknięte przez zaburzenia autoimmunologiczne obejmują naczynia krwionośne, tkankę łączną, gruczoły wydzielania wewnętrznego (takie jak tarczyca lub trzustka), stawy, mięśnie, czerwone krwinki i skórę5.

Objawy chorób autoimmunologicznych

Objawy choroby autoimmunologicznej zależą od części ciała, która jest dotknięta3. Objawy będą się różnić w zależności od rodzaju i lokalizacji wadliwej odpowiedzi immunologicznej5.

Wiele rodzajów chorób autoimmunologicznych powoduje zaczerwienienie, obrzęk, ciepło i ból, które są oznakami i objawami stanu zapalnego. Ale inne choroby mogą wywoływać te same objawy3.

Objawy chorób autoimmunologicznych mogą pojawiać się i znikać. Gdy objawy znikają na jakiś czas, nazywa się to remisją. Zaostrzenia to momenty, gdy objawy nasilają się3.

Częste objawy obejmują5:

• Zmęczenie
• Gorączka
• Ogólne złe samopoczucie
• Bólstawów
• Wysypka

Możesz doświadczać łagodnych objawów lub być poważnie dotkniętym chorobą7. W wielu przypadkach choroby autoimmunologiczne są dziedziczne7.

Rozpoznanie choroby

Rozpoznanie może zająć kilka lat, szczególnie gdy objawy nie są traktowane poważnie lub gdy pacjent czuje się zmuszony przez przyjaciół lub rodzinę do myślenia, że objawy są „wyimaginowane", co przyczynia się do niepewności pacjentów co do własnych objawów i kwestionowania wiedzy o własnym ciele6.

Podczas tego długiego procesu choroba nadal powoduje uszkodzenia i sieje spustoszenie w organizmie, i może powodować ból, który może być wyniszczający6.

Lekarze wykorzystują różne testy diagnostyczne, aby zidentyfikować chorobę autoimmunologiczną. Mogą to być badania krwi, które pomagają wykryć przeciwciała lub nieprawidłowości w układzie odpornościowym, badania obrazowe, które pokazują zmiany w narządach i tkankach, oraz biopsje, które polegają na pobraniu małego fragmentu tkanki do badania pod mikroskopem5.

Leczenie i kontrola objawów

Nie ma lekarstwa na choroby autoimmunologiczne, ale można kontrolować objawy4. Leczenie zwykle koncentruje się na zmniejszeniu aktywności układu odpornościowego2.

W zależności od rozpoznania, choroby autoimmunologiczne mogą wymagać szerokiego zakresu leków do łagodzenia objawów8:

Leki przeciwbólowe: Środki przeciwbólowe, takie jak aspiryna i ibuprofen, mogą pomóc przy łagodnym bólu. Lekarz może przepisać silniejsze leki przeciwbólowe, jeśli ich potrzebujesz8.

Leki zmniejszające odpowiedź immunologiczną: Niektóre leki pomagają zmniejszyć odpowiedź układu odpornościowego. Te leki mogą pomóc utrzymać chorobę autoimmunologiczną pod kontrolą i mogą zapobiec dalszym uszkodzeniom narządów i tkanek. Istnieje delikatna równowaga między opanowaniem układu odpornościowego a narażeniem na infekcje lub inne choroby, dlatego ścisła współpraca z lekarzem w celu opracowania kompleksowego planu leczenia jest niezbędna8.

Leki na zdrowie psychiczne: Lekarz może przepisać określone leki, które pomagają złagodzić objawy depresji, lęku, bezsenności lub zmęczenia, które są powszechnie związane z przewlekłą chorobą autoimmunologiczną8.

Inne rodzaje leków na receptę pomagają radzić sobie z obrzękiem lub wysypkami wywoływanymi przez konkretną chorobę autoimmunologiczną8.

Leczenie często obejmuje codzienne doustne przyjmowanie prednizonu, steroidu, który zmniejsza funkcję układu odpornościowego2.

Życie z chorobą autoimmunologiczną

Kiedy zostaje postawiona diagnoza choroby autoimmunologicznej, może pojawić się powódź emocji. Choć może to przynieść ulgę, że jest coś rzeczywistego do leczenia, mogą również pojawić się uczucia ogromnej straty dawnej tożsamości osoby6. Może to być trudne doświadczenie, które wymaga radzenia sobie zarówno z fizycznymi, jak i emocjonalnymi wyzwaniami.

Życie z chorobą autoimmunologiczną może wiązać się z uczuciami dezorientacji, lęku, niepewności i innymi9. Nie jesteś sam w tych uczuciach ani w tej podróży9.

Wyzwania zdrowia psychicznego: Wyzwania związane ze zdrowiem psychicznym są powszechnym doświadczeniem wśród osób z chorobą autoimmunologiczną i innymi przewlekłymi chorobami. W 2013 roku grupa duńskich naukowców doszła do wniosku, że uczestnicy ich badania mieli o 45% większe prawdopodobieństwo rozwinięcia lęku lub depresji, jeśli mieli chorobę autoimmunologiczną10. Ponadto Cleveland Clinic podaje, że depresja kliniczna występuje u 40% osób ze stwardnieniem rozsianym10.

Ponieważ choroby autoimmunologiczne mogą obejmować wszystkie aspekty życia, utrzymanie zdrowego stylu życia może pomóc w kontrolowaniu zaostrzeń objawów. Razem z lekarzem możesz wyizolować i zidentyfikować konkretne czynniki wyzwalające lub stresory8.

Zarządzanie stresem: Stres może nasilać objawy chorób autoimmunologicznych, wyzwalając reakcje zapalne. Włącz do codziennej rutyny działania redukujące stres, takie jak joga, medytacja, ćwiczenia głębokiego oddychania lub hobby, które lubisz11. Powinieneś również zapewnić sobie odpowiedni sen i utrzymać zdrową równowagę między pracą a życiem prywatnym. Zarówno odpoczynek, jak i sen są niezbędne w procesie regeneracyjnym organizmu8.

Dieta przeciwzapalna: Niektóre pokarmy mogą albo nasilać stan zapalny, albo pomagać go zmniejszyć. Zacznij skupiać się na diecie bogatej w owoce, warzywa, pełne ziarna, chude białka i zdrowe tłuszcze, takie jak ryby, orzechy i nasiona. Powinieneś również ograniczyć przetwarzane pokarmy, rafinowane cukry i nasycone tłuszcze, które mogą przyczyniać się do stanu zapalnego11.

Aktywność fizyczna: Regularne ćwiczenia są korzystne w zarządzaniu chorobami autoimmunologicznymi, ponieważ pomagają zmniejszyć stan zapalny, poprawiają nastrój i promują ogólne samopoczucie. Wybieraj aktywności o niskim wpływie, takie jak spacery, pływanie lub jazda na rowerze, i dąż do co najmniej 30 minut umiarkowanych ćwiczeń przez większość dni w tygodniu11.

Witamina D: Witamina D odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, a niedobory były powiązane z chorobami autoimmunologicznymi. Spędzaj czas na świeżym powietrzu, aby wchłonąć naturalne światło słoneczne, które jest głównym źródłem witaminy D. W razie potrzeby rozważ przyjmowanie suplementu witaminy D, szczególnie w miesiącach zimowych11.

Unikanie przeciążenia: Unikaj nadmiernego wysiłku i zapewnij sobie wystarczającą ilość snu. Zarówno odpoczynek, jak i sen są niezbędne w procesie naprawczym organizmu8.

Współpraca z lekarzem: Niezbędne jest współdziałanie w ścisłym partnerstwie z lekarzem i innymi świadczeniodawcami opieki zdrowotnej w celu opracowania i przestrzegania planu leczenia w celu zapobiegania chorobom, promowania zdrowia i zapewnienia pełnego, aktywnego życia8.

Zarządzanie chorobą autoimmunologiczną to podróż trwająca całe życie, ale dzięki odpowiedniemu wsparciu, leczeniu i zmianom w stylu życia możliwe jest prowadzenie pełnego i aktywnego życia9.