Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
120 badań klinicznych w tym schorzeniu
Badanie wpływu MH002 na nasilenie objawów u dorosłych pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego
CzechyOcena skuteczności i bezpieczeństwa LY4268989 adipic acid u dorosłych z umiarkowaną do ciężkiej postacią aktywnego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
ChorwacjaDługoterminowe bezpieczeństwo i skuteczność przeciwciał SPY001-001, SPY002 i SPY003 u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego
AustriaBadanie leku XmAb942 u dorosłych pacjentów z umiarkowanym do ciężkiego wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego
BułgariaW skrócie
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekła choroba zapalna, która dotyka wewnętrzną wyściółkę jelita grubego i powoduje tworzenie się wrzodów. Objawy mogą pojawiać się w cyklach – okresy nasilenia przeplatają się z czasem bez dolegliwości. Większość osób z tym schorzeniem może prowadzić aktywne życie dzięki odpowiedniemu leczeniu i dostosowaniu stylu życia.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekła choroba, w której układ odpornościowy wywołuje nieprawidłowe reakcje prowadzące do zapalenia – czyli obrzęku i zaczerwienienia – oraz wrzodów, czyli otwartych ran, w wewnętrznej wyściółce jelita grubego. Jest to najczęstszy typ choroby zapalnej jelit, która dotyczy miliony ludzi na całym świecie.
Choroba ta zwykle zaczyna się w odbytnicy, czyli dolnej, około 15-centymetrowej części jelita grubego, która przechowuje stolec przed wypróżnieniem. Stamtąd zapalenie rozprzestrzenia się w górę, obejmując kolejne fragmenty jelita grubego w sposób ciągły, czyli bez pomijania żadnych obszarów. W ten sposób wyróżnia się od choroby Crohna, gdzie zmiany zapalne mogą występować wybiórczo w różnych miejscach przewodu pokarmowego.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego powoduje osłabienie i zniszczenie ścian jelita w miejscach objętych stanem zapalnym. To właśnie dlatego powstają owrzodzenia – otwarte rany, które mogą krwawić. Schorzenie to dotyka wyłącznie wewnętrznej warstwy jelita, nazywanej błoną śluzową, w przeciwieństwie do choroby Crohna, która może przeniknąć przez wszystkie warstwy ściany jelita.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej pojawia się u osób między 15. a 30. rokiem życia. To właśnie młodzi dorośli są najbardziej narażeni na zdiagnozowanie tej choroby. Schorzenie to występuje w rodzinach, co wskazuje na wpływ czynników genetycznych – jeśli ktoś w rodzinie chorował na tę chorobę, ryzyko zachorowania u pozostałych członków jest wyższe.
W Stanach Zjednoczonych choroba ta jest przyczyną około ćwierć miliona wizyt u lekarzy rocznie, co pokazuje skalę problemu. Szacuje się, że w tym kraju żyje od 600 000 do 900 000 osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, w tym kobiet, mężczyzn i dzieci.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest najczęstszym typem choroby zapalnej jelit na całym świecie, choć dokładna liczba przypadków różni się w zależności od regionu. Choroba ta jest silnie związana z zachodnim stylem życia i dietą, co może tłumaczyć jej wyższą częstość występowania w krajach rozwiniętych.
Dokładna przyczyna wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie jest w pełni poznana, ale naukowcy uważają, że jest to choroba autoimmunologiczna. Oznacza to, że układ odpornościowy, który normalnie chroni organizm przed infekcjami, zaczyna mylnie atakować własne zdrowe tkanki. W przypadku tej choroby układ immunologiczny traktuje nieszkodliwe bakterie żyjące w jelicie grubym jako zagrożenie i atakuje wyściółkę jelita, powodując jej zapalenie i owrzodzenie.
Nie wiadomo dokładnie, dlaczego układ odpornościowy zaczyna zachowywać się w ten sposób. Większość ekspertów uważa, że schorzenie powstaje w wyniku kombinacji wielu czynników – zarówno genetycznych, jak i środowiskowych. Geny mogą zwiększać podatność na chorobę, ale to czynniki zewnętrzne, takie jak dieta, styl życia czy kontakt z określonymi substancjami w otoczeniu, mogą ostatecznie wywołać jej rozwój.
Należy podkreślić, że wrzodziejące zapalenie jelita grubego nie jest spowodowane złą dietą samą w sobie ani stresem, chociaż te czynniki mogą nasilać objawy u osób, które już chorują. Choroba nie jest też zakaźna – nie można się nią zarazić od innej osoby.
Niektóre grupy ludzi mają większe ryzyko rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Głównym czynnikiem ryzyka jest historia rodzinna – osoby, których bliscy krewni cierpią na tę chorobę, są bardziej narażone na jej wystąpienie. To sugeruje, że dziedziczne predyspozycje genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju schorzenia.
Wiek również ma znaczenie. Choć choroba może rozwinąć się w każdym wieku, najczęściej pojawia się u młodych dorosłych w przedziale wiekowym od 15 do 30 lat. Niektóre osoby mogą jednak zachorować później, nawet po 60. roku życia.
Styl życia typowy dla krajów zachodnich, w tym dieta bogata w przetworzoną żywność, cukry i tłuszcze trans, jest silnie powiązany z występowaniem tej choroby. Osoby żyjące w środowisku miejskim i krajach uprzemysłowionych mają wyższe ryzyko niż te mieszkające na obszarach wiejskich czy w krajach rozwijających się. Dokładne mechanizmy tego związku nie są do końca jasne, ale mogą obejmować zarówno czynniki dietetyczne, jak i różnice w ekspozycji na bakterie i mikroorganizmy w środowisku.
Głównym objawem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest nawracająca biegunka, która często zawiera krew, śluz lub ropę. To bezpośredni skutek wrzodów powstających w jelicie. Pacjenci często odczuwają nagłą potrzebę wypróżnienia i muszą bardzo szybko dotrzeć do toalety, co bywa stresujące i uciążliwe w życiu codziennym.
Innym częstym doświadczeniem jest ból brzucha i kurcze jelitowe, które pojawiają się zwłaszcza w czasie wypróżnienia. Osoby z tą chorobą mogą mieć wrażenie ciągłego parcia na stolec, mimo że z jelita wychodzi niewiele lub wcale – jest to objaw zwany tenesmus, wynikający z zapalenia odbytnicy, która nie potrafi już prawidłowo rozciągać się i przechowywać stolca.
Do innych objawów zalicza się skrajne zmęczenie, utratę apetytu, spadek masy ciała i ogólne osłabienie organizmu. U dzieci schorzenie może zakłócać prawidłowy wzrost i rozwój, co jest powodem do szczególnej troski.
Nasilenie objawów bywa bardzo różne – od łagodnych, które tylko nieznacznie przeszkadzają w życiu codziennym, po ciężkie, które wymagają natychmiastowej hospitalizacji. Około połowy osób z tą chorobą doświadcza jedynie łagodnych objawów.
Choroba przebiega w cyklach. Istnieją okresy zaostrzeń, kiedy objawy są silne i uciążliwe, oraz okresy remisji, kiedy pacjent czuje się dobrze i nie ma żadnych dolegliwości. Remisja może trwać tygodniami, miesiącami, a nawet latami. U wielu osób nie udaje się zidentyfikować konkretnego czynnika wywołującego zaostrzenie, choć czasami przyczyną może być infekcja jelitowa. Uważa się także, że stres może wpływać na nasilenie objawów.
Niektóre osoby z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego doświadczają również objawów poza przewodem pokarmowym. Mogą one obejmować bolesne i opuchnięte stawy (zapalenie stawów), owrzodzenia w jamie ustnej, zmiany skórne w postaci bolesnych guzków i plam pod skórą (tzw. rumień guzowaty), zapalenie i zaczerwienienie oczu, a także problemy z kośćmi, takie jak osteoporoza. Te dodatkowe objawy mogą znacząco obniżać jakość życia chorych.
Ponieważ dokładna przyczyna wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie jest znana, nie istnieją sprawdzone metody zapobiegania rozwojowi tej choroby. Nie można całkowicie zapobiec jej wystąpieniu, zwłaszcza u osób z obciążeniem genetycznym.
Można jednak podejmować działania, które pomagają zmniejszyć częstość zaostrzeń i utrzymać chorobę w fazie remisji przez dłuższy czas. Jednym z ważnych elementów jest zdrowa dieta. Chociaż konkretna dieta nie wywołuje choroby, odpowiednie nawyki żywieniowe mogą złagodzić objawy. Osobom z chorobą zaleca się jedzenie zrównoważonych posiłków, picie dużych ilości płynów, by uniknąć odwodnienia, oraz unikanie pokarmów, które indywidualnie nasilają objawy.
Prowadzenie dzienniczka żywieniowego może okazać się bardzo pomocne. Zapisywanie, co się jadło i kiedy, pozwala zauważyć, które produkty powodują pogorszenie i wyeliminować je z diety. Nie należy jednak samodzielnie usuwać całych grup produktów spożywczych, na przykład nabiału, bez konsultacji z lekarzem lub dietetykiem, ponieważ może to prowadzić do niedoborów ważnych witamin i minerałów.
Redukcja stresu również może pomóc. Chociaż stres sam w sobie nie wywołuje choroby, może nasilać jej objawy. Regularna aktywność fizyczna, ćwiczenia oddechowe, medytacja i joga to sprawdzone sposoby na obniżenie poziomu stresu. Utrzymywanie kontaktów z innymi ludźmi, rozmowy z bliskimi o swoich trudnościach i uczestnictwo w grupach wsparcia również mogą poprawić samopoczucie psychiczne.
Ważne jest, by osoby z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego regularnie odwiedzały lekarza, stosowały się do zaleceń terapeutycznych i przyjmowały przepisane leki nawet w okresach remisji, jeśli lekarz tak zalecił. Nagłe przerwanie leczenia może zwiększyć ryzyko ponownego zaostrzenia objawów.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to schorzenie, które narusza normalne funkcjonowanie jelita grubego na wielu poziomach. Jelito grube składa się z okrężnicy i odbytnicy. Odbytnicy przypada szczególna rola – powinna się ona rozciągać, żeby przechowywać stolec, a następnie kurczyć, by go wypróżnić. Zdrowa odbytnica pozwala też odczuć, co się w niej znajduje – czy to gaz, płyn czy stolec. Gdy jest zapalona, wszystkie te funkcje są zaburzone.
Choroba zwykle rozpoczyna się od zapalenia odbytnicy i rozprzestrzenia się w górę, obejmując kolejne odcinki okrężnicy w sposób ciągły, bez pomijania fragmentów. Około 30% dorosłych w momencie diagnozy ma zajęte całe jelito grube, a kolejne 30% ma zapalenie tylko odbytnicy. U niektórych osób zakres zajęcia jelita może się zwiększać z czasem.
Zapalenie dotyka wyłącznie wewnętrznej wyściółki jelita – błony śluzowej i leżącej pod nią warstwy podśluzowej. To powierzchowne zajęcie odróżnia wrzodziejące zapalenie jelita grubego od choroby Crohna, która może przenikać głębiej, przez wszystkie warstwy ściany jelita.
Stałe zapalenie osłabia ściany jelita, tworząc w nich płytkie owrzodzenia, czyli otwarte rany. Te wrzody krwawią i wydzielają śluz oraz ropę, które następnie pojawiają się w stolcu. Uszkodzona błona śluzowa nie jest w stanie prawidłowo wchłaniać wody, co prowadzi do biegunki. Zapalona odbytnica traci zdolność magazynowania stolca, dlatego chorzy czują ciągłe, natarczywe parcie na wypróżnienie, nawet gdy w jelicie niewiele się znajduje.
Zapalenie jelita to nie tylko problem lokalny – cały organizm reaguje na trwający proces zapalny. Dlatego osoby z tą chorobą mogą odczuwać skrajne zmęczenie, tracić na wadze i cierpieć na niedokrwistość wynikającą z przewlekłej utraty krwi przez uszkodzone jelito.
W rzadkich przypadkach może rozwinąć się bardzo ciężka postać choroby, zwana piorunującym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Wywołuje ona skrajnie nasilone objawy i może prowadzić do poważnych powikłań zagrażających życiu, wymagających pilnej pomocy medycznej.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
