Badanie wpływu leniolisibu na farmakokinetykę kofeiny, midazolamu, rosuwastatyny, furosemidu i metforminy u zdrowych ochotników z zespołem aktywowanej kinazy PI3K‑delta
Zespół aktywowanej kinazy PI3 delta (APDS) to rzadka choroba układu odpornościowego, która często jest błędnie diagnozowana jako inne niedobory odporności. Osoby z tym schorzeniem mają osłabioną zdolność organizmu do walki z infekcjami, co prowadzi do nawracających zakażeń, zwłaszcza płuc, zatok i uszu.
PASLI, Choroba PASLI, Zespół niedoboru odporności z aktywującą mutacją p110delta, Choroba PI3K
Czym jest zespół aktywowanej kinazy PI3 delta
Zespół aktywowanej kinazy PI3 delta (APDS) to rzadka pierwotna choroba niedoboru odporności, która została po raz pierwszy odkryta w 2013 roku. Jest to schorzenie, w którym układ odpornościowy organizmu nie działa prawidłowo, co sprawia, że pacjenci są bardziej narażeni na różnego rodzaju infekcje.
Choroba ta często bywa błędnie rozpoznawana jako CVID (wspólny zmienny niedobór odporności) lub inny typ niedoboru przeciwciał. Z powodu szerokiej gamy objawów, które mogą się pojawiać u pacjentów, odróżnienie APDS od innych chorób układu odpornościowego może być trudne. Dlatego tak ważne jest, aby dokładnie notować swoje objawy i ich częstotliwość oraz dzielić się tymi informacjami z lekarzem.
APDS charakteryzuje się szerokim spektrum objawów klinicznych związanych z układem odpornościowym. Prowadzi to do zwiększonej podatności na zakażenia, problemów z nadmiernym rozrostem tkanki limfatycznej oraz zwiększonego ryzyka rozwoju chorób autoimmunologicznych.
Objawy i przebieg choroby
Nasilenie objawów zespołu aktywowanej kinazy PI3 delta może być bardzo różne. Niektóre osoby mogą mieć liczne, ciężkie infekcje, podczas gdy inne wykazują łagodne objawy lub w ogóle ich nie mają.
Najczęściej osoby z APDS rozwijają nawracające infekcje, które rozpoczynają się w dzieciństwie, szczególnie w płucach, zatokach i uszach. Z czasem powtarzające się infekcje dróg oddechowych mogą prowadzić do stanu zwanego rozstrzeniami oskrzeli, który uszkadza przewody prowadzące z tchawicy do płuc i może powodować problemy z oddychaniem.
Osoby z tym zespołem mogą również mieć przewlekłe, aktywne infekcje wirusowe, takie jak zakażenia wirusem Epsteina-Barra, wirusem opryszczki pospolitej lub cytomegalowirusem. Te wirusy mogą pozostawać w organizmie przez długi czas i powodować nawracające problemy zdrowotne.
Kolejną możliwą cechą APDS jest nieprawidłowe gromadzenie się białych krwinek. Te skupiska mogą prowadzić do powiększenia węzłów chłonnych (limfadenopatia) lub powiększenia śledziony (splenomegalia). Białe krwinki mogą również gromadzić się, tworząc lite masy zwane guzkowatym rozrostem tkanki limfoidalnej, zwykle w wilgotnej wyściółce dróg oddechowych lub jelit. Chociaż guzkowaty rozrost tkanki limfoidalnej nie jest rakiem (jest łagodny), APDS zwiększa ryzyko rozwoju postaci raka krwi, takich jak chłoniak Hodgkina i chłoniak nieziarniczy.
Niektóre osoby z APDS rozwijają autoimmunizację, która występuje, gdy organizm przez pomyłkę atakuje własne tkanki i narządy. Objawy autoimmunologiczne mogą obejmować małopłytkowość autoimmunologiczną (niski poziom płytek krwi), niedokrwistość hemolityczną (niszczenie czerwonych krwinek) oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe przypominające chorobę Leśniowskiego-Crohna.
Zgłaszane są również niski wzrost, opóźnienia wzrostu i opóźnienia neurorozwojowe. Dzieci z APDS mogą również wykazywać trudności w przyroście masy ciała i wzroście, co jest określane jako brak prawidłowego rozwoju.
Przyczyny genetyczne
Zespół aktywowanej kinazy PI3 delta jest spowodowany zmianami genetycznymi w jednym z dwóch zidentyfikowanych genów: PIK3CD lub PIK3R1, które są kluczowe dla rozwoju i funkcjonowania komórek odpornościowych w organizmie.
Pod względem genetycznym APDS jest dziedziczony w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że wystarczy jedna zmutowana kopia genu, aby choroba się ujawniła. Mutacja dotyczy genu znajdującego się na chromosomie 1p36.
Istnieją dwa typy zespołu aktywowanej kinazy PI3 delta, każdy z różnymi przyczynami genetycznymi. APDS typu 1 (APDS1) jest spowodowany heterozygotycznym patogennym wariantem z zyskiem funkcji w genie PIK3CD, a APDS typu 2 (APDS2) jest spowodowany zmianami w genie PIK3R1.
Normalnie białko P110δ (PI3K) jest zaangażowane w regulację układu odpornościowego. Nadmierna aktywność PI3K-delta wpływa na różnicowanie komórek B i T - proces, w którym komórki stopniowo stają się różne od siebie. W konsekwencji powstaje niezdolność do skutecznego zwalczania infekcji.
Jak często występuje ta choroba
Zespół aktywowanej kinazy PI3 delta jest uważany za rzadkie schorzenie, ale jego dokładna częstość występowania nie jest znana. Ze względu na to, że choroba została odkryta stosunkowo niedawno, w 2013 roku, wiele przypadków może pozostawać niezdiagnozowanych lub błędnie zdiagnozowanych jako inne choroby układu odpornościowego.
Rozpoznanie choroby
Pierwszym krokiem w leczeniu zespołu aktywowanej kinazy PI3 delta jest jego rozpoznanie. Ponieważ objawy mogą być postępujące i prowadzić do uszkodzenia narządów, wczesne rozpoznanie jest kluczowe.
Rozpoznanie APDS opiera się na badaniach genetycznych, które mogą potwierdzić obecność mutacji w genach PIK3CD lub PIK3R1. To jest najdokładniejszy sposób potwierdzenia diagnozy.
Ważne jest również przeprowadzenie badań immunologicznych. U pacjentów z APDS można zaobserwować różny stopień zmniejszenia poziomów immunoglobulin (przeciwciał) przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu IgM, zwiększoną liczbę przejściowych komórek B we krwi oraz zmniejszoną liczbę naiwnych komórek CD4 i CD8 T przy zwiększonych komórkach efektorowych/pamięci CD8.
Droga do diagnozy może być długa. W jednym z opisanych przypadków pacjentka przez 16 lat przechodziła różne badania, zanim otrzymała ostateczną diagnozę APDS2. Początkowo była diagnozowana pod szerokim terminem pierwotnego niedoboru odporności, ponieważ badania wykazały bardzo niski poziom immunoglobulin.
Możliwości leczenia
Leczenie zespołu aktywowanej kinazy PI3 delta wymaga kompleksowego podejścia i może obejmować różne strategie terapeutyczne.
Jednym z głównych elementów leczenia jest terapia przeciwzakaźna. Pacjenci mogą wymagać regularnego stosowania antybiotyków w celu zapobiegania i leczenia bakteryjnych infekcji dróg oddechowych. W przypadku przewlekłych infekcji wirusowych może być konieczne stosowanie terapii przeciwwirusowej.
Dla pacjentów z niskimi poziomami przeciwciał może być zalecana terapia zastępcza immunoglobulin. Polega ona na regularnym podawaniu immunoglobulin, które pomagają uzupełnić brakujące przeciwciała i wzmocnić zdolność organizmu do walki z infekcjami.
W 2025 roku nastąpiło przełomowe wydarzenie - pierwsza pacjentka w Wielkiej Brytanii i Europie otrzymała ukierunkowane leczenie APDS. Dziewiętnastoletnia Mary Catchpole otrzymała nowo zatwierdzoną terapię zwaną leniolisib (lub Joenja) w szpitalu Addenbrooke's w Cambridge. Jest to pierwszy lek specyficznie opracowany dla pacjentów z APDS.
W niektórych ciężkich przypadkach może być rozważana transplantacja macierzystych komórek krwiotwórczych (przeszczep szpiku kostnego). Jest to procedura, która ma na celu zastąpienie uszkodzonego układu odpornościowego pacjenta zdrowym układem od dawcy.
Ważne jest również regularne monitorowanie pacjentów pod kątem możliwych powikłań, takich jak rozwój chłoniaków lub innych nowotworów. Pacjenci z APDS powinni pozostawać pod opieką specjalistów immunologii klinicznej, którzy mogą dostosować leczenie do indywidualnych potrzeb.
Wsparcie dla pacjentów i ich rodzin jest również kluczowym elementem kompleksowej opieki. Istnieją międzynarodowe grupy wsparcia online, gdzie pacjenci z APDS z całego świata mogą dzielić się swoimi doświadczeniami i wspierać się nawzajem.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy
