W skrócie
Acetylcysteine jest substancją badaną w licznych badaniach klinicznych obejmujących różnorodne schorzenia. Aktualne badania oceniają skuteczność i bezpieczeństwo acetylcysteine w leczeniu ciężkiego ostrego zapalenia wątroby alkoholowego, zwyrodnienia barwnikowego siatkówki, stwardnienia zanikowego bocznego (ALS) oraz uzależnienia od konopi. Badania te prowadzone są w różnych fazach, od fazy 1 do fazy 3, i obejmują zarówno ambulatoryjnych pacjentów, jak i osoby wymagające intensywnej opieki medycznej.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne z acetylcysteine obejmują szeroki zakres schorzeń, od chorób wątroby przez schorzenia neurologiczne po uzależnienia. Największe badania fazy 3 koncentrują się na ciężkim ostrym zapaleniu wątroby alkoholowym oraz zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki, z udziałem odpowiednio 180-477 i 498 pacjentów. W stwardnieniu zanikowym bocznym acetylcysteine jest badany w kombinacji z innymi lekami w badaniu fazy 1 obejmującym 90 uczestników ambulatoryjnych. Badania oceniają skuteczność substancji w redukcji śmiertelności, utrzymaniu funkcji wzrokowych, spowolnieniu progresji choroby oraz mechanizmów działania w uzależnieniu od konopi. Większość aktualnych badań ma status autoryzowany i jest prowadzona jako badania wieloośrodkowe, randomizowane i kontrolowane placebo.
Badania w ciężkim ostrym zapaleniu wątroby alkoholowym
Ciężkie ostre zapalenie wątroby alkoholowe jest poważnym schorzeniem wymagającym intensywnego leczenia, a acetylcysteine jest badany jako potencjalne uzupełnienie standardowej terapii. Badania koncentrują się na pacjentach z wskaźnikiem Maddrey większym lub równym 32, co wskazuje na ciężką postać choroby zagrażającą życiu.
W badaniu o numerze identyfikacyjnym 2023-510163-35-00 oceniana jest skuteczność kombinacji metylprednizolonu z acetylcysteine w porównaniu ze standardowym leczeniem. Badanie to jest prowadzone jako badanie fazy 3 i obejmuje 180 pacjentów. Głównym punktem końcowym jest śmiertelność miesięczna, czyli odsetek pacjentów, którzy przeżyją pierwszy miesiąc po rozpoczęciu leczenia.
Drugie duże badanie dotyczące tego schorzenia, oznaczone jako NCT06956482 i nazwane PROCORNAC, ma jeszcze bardziej złożony projekt. To badanie wieloośrodkowe fazy 3 obejmuje 477 pacjentów i porównuje trzy różne strategie terapeutyczne. Pierwsza grupa otrzymuje acetylcysteine przez 5 dni w połączeniu ze standardowym leczeniem prednizolonem przez 30 dni, druga grupa otrzymuje przedłużone leczenie prednizolonem przez 60 dni, a trzecia grupa (kontrolna) otrzymuje standardowe leczenie prednizolonem przez 30 dni. Celem badania jest ocena, która strategia najlepiej poprawia odsetek pacjentów żywych z wyrównaną chorobą wątroby po 90 dniach.
Kryteria uczestnictwa w badaniach zapalenia wątroby
Uczestnikami badań dotyczących ciężkiego ostrego zapalenia wątroby alkoholowego są pacjenci, którzy spełniają określone kryteria kliniczne. Kluczowym kryterium jest wskaźnik Maddrey wynoszący 32 lub więcej, który obliczany jest na podstawie poziomu bilirubiny i czasu protrombinowego. Wskaźnik ten pomaga lekarzom zidentyfikować pacjentów z najcięższą postacią choroby, którzy mogą odnieść największe korzyści z intensywnego leczenia.
Badania w schorzeniach neurologicznych
Stwardnienie zanikowe boczne (ALS)
Stwardnienie zanikowe boczne, znane również jako ALS, jest postępującą chorobą neurologiczną atakującą komórki nerwowe odpowiedzialne za kontrolę ruchów mięśni. Badanie 2024-519857-13-00 ocenia skuteczność terapii skojarzonej acetylcysteine z substancją oznaczoną jako EH-301 oraz riluzol u pacjentów ambulatoryjnych z ALS.
To badanie fazy 1, jednoośrodkowe, randomizowane, podwójnie zaślepione i kontrolowane placebo obejmuje 90 uczestników. Głównym celem jest ocena skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa kombinacji acetylcysteine i EH-301 w porównaniu z placebo poprzez pomiar progresji choroby za pomocą Zrewidowanej Skali Oceny Funkcjonalnej ALS (ALSFRS-R). Skala ALSFRS-R jest standardowym narzędziem używanym do oceny zdolności funkcjonalnych pacjentów z ALS w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak mówienie, połykanie, chodzenie i ubieranie się.
Wczesna psychoza
Acetylcysteine jest również badany jako część spersonalizowanej opieki złożonej w leczeniu wczesnej psychozy. Badanie NCT05796401 to duże badanie fazy 3 obejmujące 500 pacjentów. Celem jest ocena skuteczności spersonalizowanej opieki opartej na testach biologicznych i profilu klinicznym, która może obejmować dostosowanie leków uzupełniających (w tym potencjalnie acetylcysteine), wzmocnienie poznawcze za pomocą aplikacji cyfrowych lub kombinację obu podejść.
Badanie porównuje tę spersonalizowaną opiekę z leczeniem standardowym (TAU) i mierzy funkcjonowanie globalne za pomocą Skali Funkcjonowania Osobistego i Społecznego (PSP) od momentu rozpoczęcia badania do 3 miesięcy. Skala PSP ocenia zdolność pacjenta do pracy, utrzymywania relacji społecznych, samoopieki i zachowań zakłócających.
Badania w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki
Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki to grupa dziedzicznych schorzeń oczu prowadzących do stopniowej utraty wzroku. Badanie NCT05537220, nazwane NAC Attack, jest jednym z największych aktualnych badań z acetylcysteine.
To wieloośrodkowe, randomizowane, równoległe, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie fazy 3 obejmuje 498 pacjentów z zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki. Uczestnicy otrzymują doustnie acetylcysteine w dawce 1800 mg dwa razy dziennie przez okres 45 miesięcy. Głównym celem badania jest ocena skuteczności acetylcysteine w utrzymaniu funkcji wzrokowych, tym samym zmniejszając niepełnosprawność wzrokową u pacjentów z tym schorzeniem.
Badanie ocenia również długoterminowe bezpieczeństwo i tolerancję Acetylcysteine w tej stosunkowo wysokiej dawce przez przedłużony okres czasu. Czas trwania badania wynoszący 45 miesięcy pozwala na dokładną ocenę, czy acetylcysteine może spowolnić postęp utraty wzroku charakterystycznej dla zwyrodnienia barwnikowego siatkówki.
Badania w uzależnieniu od konopi
Uzależnienie od konopi jest rosnącym problemem zdrowia publicznego, a acetylcysteine jest badany jako potencjalne leczenie tego schorzenia. Badanie 2024-519855-27-00 to badanie fazy 3 obejmujące 50 uczestników.
Głównym celem tego badania jest ocena mechanizmów działania Acetylcysteine w leczeniu uzależnienia od konopi. Badanie to koncentruje się nie tylko na tym, czy acetylcysteine jest skuteczny, ale także na zrozumieniu, w jaki sposób działa na poziomie biologicznym i neurologicznym, aby pomóc osobom uzależnionym od marihuany. Zrozumienie mechanizmów działania może pomóc w optymalizacji dawkowania i identyfikacji pacjentów, którzy prawdopodobnie odniosą największe korzyści z tego leczenia.
Badania w infekcjach dróg oddechowych
Acetylcysteine ma długą historię stosowania w leczeniu schorzeń układu oddechowego ze względu na jego właściwości mukolityczne, czyli zdolność do rozrzedzania śluzu. Badanie 2023-505809-17-00, nazwane COMBO, planowało ocenić skuteczność stałej kombinacji dawek ibuprofenu i acetylcysteine w porównaniu z każdym z tych leków stosowanych osobno.
To randomizowane, wieloośrodkowe, podwójnie zaślepione badanie fazy 3 miało obejmować 483 pacjentów z objawowymi niepowikłanymi infekcjami górnych dróg oddechowych z mokrym kaszlem. Celem było wykazanie wyższości 7-dniowego leczenia kombinacją ibuprofen/acetylcysteine w porównaniu z monoterapią ibuprofenem lub acetylcysteine pod względem czasu do klinicznie istotnej poprawy objawów infekcji górnych dróg oddechowych z mokrym kaszlem. Badanie miało również oceniać bezpieczeństwo produktów leczniczych stosowanych w badaniu. Jednak to badanie zostało wycofane i nie zostało przeprowadzone.
Inne zastosowania kliniczne
Depresja oddechowa wywołana opioidami
Badanie 2023-503912-34-00 zbadało zdolność acetylcysteine do przeciwdziałania depresji oddechowej wywołanej opioidami. To małe badanie o niskiej interwencji obejmowało 18 uczestników i zostało już zakończone. Badacze oceniali wpływ dożylnego wlewu L-NAC (forma acetylcysteine) na depresję oddechową wywołaną fentanylem, silnym lekiem przeciwbólowym z grupy opioidów. Depresja oddechowa jest poważnym i potencjalnie śmiertelnym powikłaniem stosowania opioidów, dlatego znalezienie skutecznych środków zaradczych jest ważnym celem medycznym.
Przeszczepienie nerki od żywego dawcy
Badanie 2024-519757-11-00 to badanie fazy 3 obejmujące 60 uczestników, które ocenia ewolucję funkcji nerek po przeszczepieniu u dawców i biorców w programie przeszczepiania nerek od żywych dawców. Chociaż szczegóły dotyczące roli acetylcysteine w tym badaniu nie są w pełni określone w dostępnych informacjach, badanie koncentruje się na ocenie rezerwy nerkowej przed donacją i jej wpływu na funkcję nerek po transplantacji.
Chondrosarcoma konwencjonalny
Badanie NCT04950075 to badanie fazy 2 obejmujące 201 dorosłych pacjentów z nieresekcyjnym lub przerzutowym chondrosarcoma konwencjonalnym, typem złośliwego nowotworu kości. Chociaż głównym przedmiotem tego badania jest lek INBRX-109, Acetylcysteine może być stosowany jako lek wspomagający lub w kontekście zarządzania działaniami niepożądanymi. Głównym celem badania jest ocena skuteczności przeciwnowotworowej INBRX-109 mierzonej przez przeżycie wolne od progresji (PFS) zgodnie z Kryteriami Oceny Odpowiedzi w Guzach Litych wersja 1.1 (RECIST v1.1).
Ciężkie ostre infekcje
Badanie 2025-522215-42-00, nazwane IMPACT, planowało być badaniem fazy 3 obejmującym 300 pacjentów z ciężkimi ostrymi infekcjami. Głównym celem było określenie, czy zindywidualizowana strategia leczenia dla pacjentów z ciężkimi ostrymi infekcjami może zmniejszyć śmiertelność i skrócić czas hospitalizacji. Jednak to badanie zostało wycofane i nie zostało przeprowadzone.
Fazy badań i metodologia
Badania fazy 1
Badania fazy 1 są najwcześniejszym etapem testowania nowych terapii u ludzi. W kontekście badań z acetylcysteine, badanie 2024-519857-13-00 dotyczące stwardnienia zanikowego bocznego jest klasyfikowane jako faza 1, chociaż obejmuje stosunkowo dużą grupę 90 uczestników. W tej fazie badacze koncentrują się głównie na ocenie bezpieczeństwa terapii skojarzonej oraz na określeniu, czy kombinacja leków jest dobrze tolerowana przez pacjentów ambulatoryjnych z ALS.
Badania fazy 2
Badania fazy 2 rozszerzają ocenę bezpieczeństwa na większe grupy pacjentów i zaczynają bardziej szczegółowo badać skuteczność leczenia. Badanie NCT04950075 dotyczące chondrosarcoma jest przykładem badania fazy 2, które obejmuje 201 uczestników. W tej fazie badacze zbierają więcej danych na temat tego, jak dobrze leczenie działa w określonej populacji pacjentów oraz jakie są optymalne dawki i schematy podawania.
Badania fazy 3
Badania fazy 3 są największymi i najbardziej zaawansowanymi badaniami klinicznymi przed potencjalnym zatwierdzeniem leku do stosowania klinicznego. Większość aktualnych badań z acetylcysteine znajduje się w tej fazie, w tym badania dotyczące ciężkiego ostrego zapalenia wątroby alkoholowego (180-477 uczestników), zwyrodnienia barwnikowego siatkówki (498 uczestników), uzależnienia od konopi (50 uczestników) oraz wczesnej psychozy (500 uczestników).
Badania fazy 3 zazwyczaj porównują nowe leczenie ze standardową opieką lub placebo i są prowadzone w wielu ośrodkach medycznych, aby zapewnić, że wyniki są reprezentatywne dla szerokiej populacji pacjentów.
Metodologia badań
Większość badań z acetylcysteine wykorzystuje randomizację, co oznacza, że uczestnicy są losowo przydzielani do różnych grup leczenia. To zapewnia, że grupy są porównywalne i zmniejsza ryzyko stronniczości w wynikach.
Wiele badań jest również podwójnie zaślepionych, co oznacza, że ani pacjenci, ani lekarze prowadzący badanie nie wiedzą, kto otrzymuje aktywne leczenie, a kto placebo. To zapobiega stronniczości w ocenie wyników i zapewnia bardziej obiektywną ocenę skuteczności leczenia.
Kontrola placebo jest również powszechnie stosowana, gdzie jedna grupa pacjentów otrzymuje nieaktywną substancję (placebo) zamiast badanego leku. Pozwala to na określenie, czy obserwowane efekty są rzeczywiście spowodowane przez acetylcysteine, a nie przez efekt placebo lub naturalny przebieg choroby.
Bezpieczeństwo i tolerancja
Ocena bezpieczeństwa i tolerancji jest kluczowym elementem wszystkich badań klinicznych z acetylcysteine. Badania oceniają zarówno krótkoterminowe, jak i długoterminowe bezpieczeństwo substancji w różnych dawkach i schematach podawania.
W badaniu NCT05537220 dotyczącym zwyrodnienia barwnikowego siatkówki, gdzie pacjenci otrzymują acetylcysteine przez 45 miesięcy, szczególny nacisk kładziony jest na ocenę długoterminowej tolerancji stosunkowo wysokiej dawki 1800 mg dwa razy dziennie. Taki długi okres obserwacji pozwala na wykrycie wszelkich działań niepożądanych, które mogą pojawić się dopiero po przedłużonym stosowaniu leku.
W badaniu 2024-519857-13-00 dotyczącym stwardnienia zanikowego bocznego, ocena bezpieczeństwa jest szczególnie ważna, ponieważ acetylcysteine jest stosowany w kombinacji z innymi lekami (EH-301 i riluzol). Badacze muszą upewnić się, że kombinacja tych leków jest bezpieczna i że nie występują niepożądane interakcje między nimi.
Badania dotyczące ciężkiego ostrego zapalenia wątroby alkoholowego również uważnie monitorują bezpieczeństwo, szczególnie w kontekście stosowania acetylcysteine w połączeniu z kortykosteroidami takimi jak metylprednizolon lub prednizolon. Pacjenci z ciężką chorobą wątroby są szczególnie podatni na działania niepożądane leków, dlatego ścisłe monitorowanie bezpieczeństwa jest niezbędne.
W badaniu 2023-503912-34-00, które już zostało zakończone, oceniano bezpieczeństwo dożylnego podawania L-NAC w kontekście przeciwdziałania depresji oddechowej wywołanej fentanylem. Wyniki tego badania mogą dostarczyć ważnych informacji na temat profilu bezpieczeństwa acetylcysteine w sytuacjach nagłych wymagających szybkiej interwencji.