Nowotwór jamy nosowo-gardłowej to rzadki typ raka, który rozwija się w górnej części gardła, za nosem. Najczęstszym objawem jest bezboleśny guz na tylnej części szyi, ale choroba może również wpływać na uszy, powodując utratę słuchu lub przewlekłe infekcje.
Czym jest nowotwór jamy nosowo-gardłowej
Nowotwór jamy nosowo-gardłowej to choroba, w której złośliwe komórki rakowe powstają w tkankach nosogardła, czyli górnej części gardła znajdującej się za nosem. Jest to rzadki typ nowotworu głowy i szyi, który ma inne właściwości niż pozostałe raki tego obszaru.
Nosogardło to przestrzeń znajdująca się tuż nad podniebieniem miękkim, u podstawy czaszki. Gdy oddychamy przez nos, powietrze przepływa przez nos, nosogardło i gardło, zanim dotrze do płuc. Ta lokalizacja sprawia, że nowotwór może być trudny do wykrycia we wczesnych stadiach.
Gardło to rurkowata struktura o długości około 13 centymetrów, która zaczyna się za nosem i kończy u góry tchawicy i przełyku. Składa się z trzech części: nosogardła (górna część za nosem), gardła środkowego (za jamą ustną) oraz gardła dolnego (najniższa część gardła).
Nosogardło
Górna część gardła
Węzły chłonne szyi
W Wielkiej Brytanii rocznie diagnozuje się około 260 przypadków nowotworu jamy nosowo-gardłowej. W Stanach Zjednoczonych choroba ta występuje u około 1 na 100 000 osób rocznie, ale jest znacznie częstsza w niektórych regionach świata, szczególnie w południowo-wschodniej Azji, północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie.
Choroba znacznie częściej dotyka mężczyzn niż kobiety – około trzy razy częściej. Średni wiek w momencie diagnozy to około 50 lat, choć nowotwór może wystąpić także u młodszych osób.
Objawy choroby
Rozpoznanie nowotworu jamy nosowo-gardłowej jest często trudne, ponieważ objawy są podobne do innych, mniej poważnych schorzeń. Wiele osób nie ma żadnych objawów, dopóki choroba nie osiągnie zaawansowanego stadium.
Najczęstszym objawem jest bezboleśny guz na tylnej części szyi, który nie ustępuje po 3 tygodniach. Guz ten pojawia się w wyniku przerzutów nowotworu do węzłów chłonnych, czyli gruczołów będących częścią układu odpornościowego.
Do innych objawów nowotworu jamy nosowo-gardłowej należą:
utrata słuchu (zwykle tylko w jednym uchu)
szumy uszne – słyszenie dźwięków pochodzących z wnętrza ciała, a nie ze źródła zewnętrznego
zatkany lub niedrożny nos (zwykle tylko z jednej strony)
krwawienie z nosa
bóle głowy
podwójne widzenie
drętwienie dolnej części twarzy
problemy z połykaniem
ochrypły głos
niezamierzona utrata wagi
Jeśli masz którykolwiek z tych objawów, szczególnie jeśli nie ustępują po 3 tygodniach, powinieneś zgłosić się do lekarza. Jest bardzo mało prawdopodobne, że będą one spowodowane nowotworem jamy nosowo-gardłowej, ale najlepiej je sprawdzić.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Dokładna przyczyna nowotworu jamy nosowo-gardłowej nie jest znana, ale istnieje kilka czynników, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju tej choroby.
Do głównych czynników ryzyka należą:
Pochodzenie etniczne – osoby pochodzenia południowochińskiego lub północnoafrykańskiego są narażone na znacznie wyższe ryzyko zachorowania. Choroba jest szczególnie częsta wśród ludności kantońskiej.
Wirus Epsteina-Barr (EBV) – kontakt z tym powszechnym wirusem, który wywołuje mononukleozę zakaźną (chorobę pocałunków), jest silnie związany z nowotworem jamy nosowo-gardłowej, szczególnie w regionach, gdzie choroba występuje endemicznie.
Dieta – spożywanie dużych ilości żywności konserwowanej w soli, zwłaszcza solonej ryby w stylu chińskim i fermentowanych warzyw, może zwiększać ryzyko zachorowania.
Narażenie zawodowe – praca związana z regularnym kontaktem z pyłem drzewnym lub chemikaliami, takimi jak formaldehyd, zwiększa ryzyko.
Historia rodzinna – posiadanie krewnego pierwszego stopnia, takiego jak rodzic, który miał tę chorobę, zwiększa ryzyko zachorowania.
Uważa się również, że wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) może być czynnikiem ryzyka rozwoju nowotworu jamy nosowo-gardłowej.
Diagnozowanie
Jeśli udasz się do lekarza z objawami podobnymi do tych występujących w nowotworze jamy nosowo-gardłowej, lekarz zwykle zapyta o objawy i przeprowadzi badanie. Może to obejmować zbadanie gardła za pomocą małego lusterka i światła.
Lekarz skieruje cię do specjalisty od nowotworów głowy i szyi (onkologa), jeśli uzna, że konieczne są dalsze badania. W szpitalu może zostać przeprowadzonych kilka różnych testów w celu sprawdzenia, czy rzeczywiście mamy do czynienia z nowotworem jamy nosowo-gardłowej.
Do badań, które mogą być wykonane, należą:
Nazoendoskopia – cienki, elastyczny endoskop (teleskop) jest wprowadzany do nosa i przesuwany w dół gardła. Pozwala to lekarzowi zajrzeć do nosogardła i ocenić obszar, w którym może rozwijać się nowotwór.
Biopsja – jeśli lekarz zauważy podejrzany obszar podczas nazoendoskopii, może pobrać niewielką próbkę tkanki do zbadania pod mikroskopem. To badanie pozwala potwierdzić obecność komórek rakowych.
Badania obrazowe – tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) mogą być wykonane w celu określenia rozmiaru nowotworu i sprawdzenia, czy nie rozprzestrzenił się na inne części ciała. Czasami stosuje się również pozytonową tomografię emisyjną (PET).
Testy krwi mogą być również przeprowadzone w celu sprawdzenia ogólnego stanu zdrowia i poszukiwania śladów wirusa Epsteina-Barr.
Typy nowotworu
W nosogardle znajdują się różne rodzaje tkanek, a każdy rodzaj zawiera różne typy komórek. Każdy typ komórek wygląda inaczej pod mikroskopem. Podtypy nowotworu jamy nosowo-gardłowej są klasyfikowane według typu dotkniętych komórek.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nowotwór jamy nosowo-gardłowej dzieli się na trzy podtypy:
Rogowaciejący rak płaskonabłonkowy (typ WHO 1) – komórki rakowe w tkance wyściełającej nosogardło, które są pokryte keratyną. Keratyna to białko obecne w skórze i włosach.
Nierogowaciejący rak płaskonabłonkowy (typ WHO 2) – komórki rakowe, które nie mają pokrywy keratynowej. Ten typ jest bardziej powszechny niż typ 1.
Niezróżnicowany rak (typ WHO 3) – komórki rakowe, które są bardzo nieprawidłowe i trudne do zidentyfikowania. Ten typ jest również nazywany rakiem limfoepielnialnym i jest najczęstszy w regionach endemicznych.
Najczęstszym typem nowotworu jamy nosowo-gardłowej jest rak płaskonabłonkowy, który rozpoczyna się w komórkach płaskonabłonkowych wyściełających nosogardło.
Leczenie
Leczenie nowotworu jamy nosowo-gardłowej zależy od wielu czynników, w tym stadium choroby, lokalizacji nowotworu, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz od tego, czy nowotwór pojawił się po raz pierwszy, czy jest nawrotem.
Radioterapia jest główną metodą leczenia większości nowotworów jamy nosowo-gardłowej. Jest to leczenie wykorzystujące wysokoenergetyczne promienie do niszczenia komórek rakowych. Ze względu na lokalizację nowotworu w trudno dostępnym miejscu, chirurgia zwykle nie jest pierwszą opcją leczenia.
Radioterapia może być podawana sama lub w połączeniu z chemioterapią, która wykorzystuje leki przeciwnowotworowe do niszczenia komórek rakowych. Połączenie tych dwóch metod nazywa się chemioradioterapią i jest często stosowane w zaawansowanych stadiach choroby.
W niektórych przypadkach, szczególnie gdy nowotwór nie odpowiada na standardowe leczenie lub występuje nawrót, może być rozważana imunoterapia. To leczenie pomaga układowi odpornościowemu rozpoznawać i zwalczać komórki rakowe.
Chirurgia może być opcją w określonych sytuacjach, na przykład gdy nowotwór powraca po leczeniu lub gdy pozostały małe ogniska choroby po radioterapii. Może również być stosowana do usuwania powiększonych węzłów chłonnych na szyi.
Leczenie nowotworu jamy nosowo-gardłowej może powodować skutki uboczne. Radioterapia w obszarze głowy i szyi może powodować suchość w ustach, trudności w połykaniu, zmiany smaku, zmęczenie i zmiany skórne. Chemioterapia może powodować nudności, wymioty, utratę włosów i zwiększone ryzyko infekcji.
Rokowanie
Rokowanie w nowotworze jamy nosowo-gardłowej zależy od wielu czynników, w tym stadium choroby w momencie diagnozy, typu nowotworu, wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Nowotwór jamy nosowo-gardłowej wykryty we wczesnym stadium często dobrze reaguje na leczenie. W zaawansowanych stadiach, gdy nowotwór rozprzestrzenił się do węzłów chłonnych lub innych części ciała, leczenie może być bardziej skomplikowane, ale wiele osób nadal dobrze reaguje na terapię.
Po zakończeniu leczenia pacjenci wymagają regularnych badań kontrolnych. W pierwszym roku po leczeniu wizyty u lekarza mogą odbywać się co miesiąc, w drugim roku co 2-3 miesiące, w trzecim roku co 4-6 miesięcy, a w czwartym i piątym roku co 6-12 miesięcy.
Ważne jest, aby pacjenci otrzymywali wsparcie psychologiczne i emocjonalne podczas leczenia i po nim. Diagnoza nowotworowa może wywoływać różne emocje, w tym strach, niepokój i smutek. Poradnictwo może pomóc w radzeniu sobie z trudnościami i poprawić jakość życia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Włochy
