Badanie skuteczności leczenia nawrotowego raka płaskonabłonkowego głowy i szyi za pomocą pembrolizumabu i kombinacji leków u pacjentów z dodatnim PD-L1
Tolerancja i skuteczność neoadjuwantowej immunoterapii ipilimumab i nivolumab u pacjentów z lokalnie zaawansowanym, resektywnym rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej
Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej to groźna choroba nowotworowa, która dotyka ponad 90% wszystkich złośliwych nowotworów jamy ustnej. Wczesne wykrycie może uratować życie, a znajomość objawów i czynników ryzyka jest kluczowa dla skutecznej profilaktyki.
Czym jest rak płaskonabłonkowy jamy ustnej
Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej to choroba nowotworowa, która rozwija się w nabłonku płaskim wyścielającym usta. Nabłonek płaski to rodzaj tkanki, która tworzy wewnętrzną wyściółkę ust i warg. Ta forma raka stanowi ponad 90% wszystkich nowotworów złośliwych występujących w jamie ustnej.
Choroba rozpoczyna się między czerwienią wargową (granicą między wargami a skórą twarzy) a połączeniem podniebienia twardego i miękkiego lub tylną jedną trzecią języka. Jest to najbardziej powszechny typ raka w obrębie jamy ustnej i gardła, podobnie jak w przypadku większości nowotworów głowy i szyi.
Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej dramatycznie wpływa na jakość życia pacjentów, powodując wysoki wskaźnik zachorowalności i śmiertelności. Ponieważ wczesne zmiany chorobowe, które można wyleczyć, rzadko dają objawy, zapobieganie śmiertelnym skutkom choroby wymaga wczesnego wykrycia poprzez badania przesiewowe.
Anatomia jamy ustnej
Zrozumienie anatomii jamy ustnej jest ważne dla rozpoznania miejsc, w których może rozwinąć się rak. Jama ustna obejmuje wiele różnych struktur.
Do jamy ustnej należą wargi, które pokrywa specjalistyczna tkanka zwana czerwienią wargową. Po wewnętrznej stronie warg cała przestrzeń jamy ustnej jest pokryta wyściółką, która zapewnia nawilżenie. W jamie ustnej znajdują się również kości - żuchwa (dolna szczęka) oraz podniebienie twarde (górna część jamy ustnej).
Bezpośrednio za dolnymi zębami znajduje się gładka przestrzeń znana jako dno jamy ustnej. To właśnie tutaj gruczoły ślinowe opróżniają ślinę przez specjalne przewody, znajdujące się tuż pod czubkiem języka. Przednie dwie trzecie języka również należą do jamy ustnej. Język składa się z grubej wyściółki na górze i bokach, która zawiera kubki smakowe.
Najczęstszymi miejscami występowania raka płaskonabłonkowego jamy ustnej są język i dno jamy ustnej. Raki wewnątrzustne mogą rozpoczynać się na dnie jamy ustnej lub na bocznych i brzusznych powierzchniach języka.
Częstość występowania
Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej dotyka około 35 000 osób w Stanach Zjednoczonych każdego roku. W Stanach Zjednoczonych stanowi on 3% nowotworów u mężczyzn i 2% u kobiet, przy czym większość przypadków występuje po 50. roku życia.
W 2020 roku na całym świecie odnotowano 377 713 przypadków raka płaskonabłonkowego jamy ustnej. Według Światowego Obserwatorium Chorób Nowotworowych, częstość występowania tego raka wzrośnie o około 40% do 2040 roku, co wiąże się również ze wzrostem śmiertelności.
Mężczyźni są bardziej narażeni na rozwój raka jamy ustnej niż kobiety. Osoby rasy białej częściej rozwijają tę chorobę w porównaniu z osobami rasy czarnej. Ogólnie rzecz biorąc, około 11 osób na 100 000 rozwinie raka jamy ustnej w ciągu swojego życia.
Czynniki ryzyka
Ponad 95% osób z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej pali tytoń, pije alkohol lub robi jedno i drugie. Główne czynniki ryzyka rozwoju tej choroby to palenie tytoniu (szczególnie ponad 2 paczki dziennie) oraz spożywanie alkoholu.
Ryzyko dramatycznie wzrasta, gdy spożycie alkoholu przekracza 177 ml (6 uncji) destylatów, 148 ml (5 uncji) wina lub 1065 ml (36 uncji) piwa dziennie. Szacuje się, że połączenie intensywnego palenia i intensywnego picia alkoholu zwiększa ryzyko 100-krotnie u kobiet i 38-krotnie u mężczyzn.
Do innych potencjalnych czynników ryzyka należą:
Przewlekłe urazy dentystyczne
Zaburzenia mikrobiologiczne
Spożywanie marihuany
Zaburzenia genetyczne
Rak płaskonabłonkowy języka może również wynikać z przewlekłego podrażnienia, takiego jak próchnica zębów, nadużywanie płukanki do ust, żucie tytoniu lub używanie betelu.
Ludzki wirus brodawczaka (HPV), typowo nabywany poprzez kontakt ustno-genitalny, może odgrywać rolę w etiologii niektórych raków jamy ustnej. Jednak HPV jest identyfikowany w raku jamy ustnej znacznie rzadziej niż w raku gardła, a jego obecność w usuniętej tkance niekoniecznie oznacza, że był przyczyną choroby.
Warto zauważyć, że rak płaskonabłonkowy jamy ustnej może występować inaczej u osób niepalących i niepijących alkoholu oraz w młodszym wieku. Rokowanie w takich przypadkach jest nadal przedmiotem badań naukowych, chociaż niektóre badania sugerują, że mogą one mieć wyższe ryzyko nawrotu i gorsze przeżycie bez choroby w ciągu 5 lat niż starsi pacjenci.
Objawy i symptomy
Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej objawia się różnymi cechami klinicznymi. Wczesne wykrycie jest niezwykle ważne, ponieważ wczesne zmiany chorobowe, które można wyleczyć, rzadko powodują objawy.
Objawy, które powinny skłonić do zbadania pacjenta pod kątem tego raka, obejmują:
Przewlekły ból gardła
Przewlekły bolesny język
Niegojące się owrzodzenia lub czerwone/białe plamy w jamie ustnej
Uporczywa chrypka
Bolesne lub trudne połykanie
Guzki na szyi
W niektórych przypadkach rak płaskonabłonkowy jamy ustnej może powodować widoczne objawy, takie jak:
Owrzodzenie na wardze lub w jamie ustnej, które się nie goi
Guzek lub zgrubienie w wargach, jamie ustnej lub na policzku
Biała lub czerwona plama na dziąsłach, języku, migdałkach lub wyściółce jamy ustnej
Masa lub guzek z tyłu gardła lub na szyi
Inne możliwe objawy to ból jamy ustnej, który nie ustępuje, ból gardła, który nie ustępuje, uczucie czegoś uwięzionego w gardle, problemy z żuciem lub połykaniem.
Raki jamy ustnej mogą objawiać się jako owrzodzenia lub masy. Zmiany we wczesnym stadium pojawiają się jako płaskie, odbarwione obszary znane jako leukoplakia (białe plamy) lub erytoplakia (czerwone plamy). W miarę postępu choroby może ona naciekać otaczające struktury, prowadząc do niepokojących objawów, takich jak ruchomość zębów, trismus (ograniczenie otwarcia ust), zmiany czuciowe oraz obecność mas w okolicy szyi.
Diagnostyka
Dentyści i patolodzy jamy ustnej odgrywają zasadniczą rolę we wczesnym wykrywaniu i diagnostyce raka płaskonabłonkowego jamy ustnej. Dentyści często jako pierwsi wykrywają zmiany w jamie ustnej podczas rutynowego badania fizycznego jamy ustnej.
Do diagnozowania raka płaskonabłonkowego jamy ustnej wykorzystuje się badania, które obejmują badanie jamy ustnej i gardła. Biopsja jest kluczowym narzędziem diagnostycznym - patolodzy jamy ustnej diagnozują chorobę poprzez badanie próbek biopsyjnych pod kątem histopatologicznych cech złośliwości.
Mogą być również stosowane zaawansowane techniki diagnostyczne, takie jak biologia molekularna i cytologia, w celu identyfikacji złośliwych lub przednowotworowych zmian w jamie ustnej.
Metody leczenia
Leczenie raka płaskonabłonkowego jamy ustnej obejmuje chirurgię, radioterapię lub obie te metody, chociaż chirurgia odgrywa większą rolę w leczeniu większości raków jamy ustnej.
Terapia chirurgiczna, po której następuje leczenie uzupełniające, jest preferowanym sposobem postępowania we wszystkich przypadkach raka płaskonabłonkowego policzka, który można usunąć chirurgicznie. Jednak radioterapia została również opisana jako leczenie pierwszego rzutu w wybranych przypadkach.
Terapię raka płaskonabłonkowego policzka można w dużej mierze podzielić na leczenie wczesnego i zaawansowanego stadium choroby. Opcje dostępne dla pacjenta z małym guzem pierwotnym bez powiększenia węzłów chłonnych szyi znacznie różnią się od tych dostępnych dla osoby z dużą zmianą pierwotną.
We wczesnym stadium choroby zmiany powinny być wycinane z szerokim marginesem (1,0-1,5 cm) wokół i w głąb tkanek. Jest to szczególnie trudne w błonie śluzowej policzka, ponieważ jedyną barierą dla rozprzestrzeniania się guza w przestrzeń policzka jest mięsień policzkowy.
Rokowanie
Rokowanie dla pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej zależy od wielu czynników, w tym od stadium choroby w momencie diagnozy. Około 63% osób z rakiem jamy ustnej żyje pięć lat po diagnozie.
Wczesne wykrycie jest kluczowe dla poprawy rokowania. Dlatego tak ważne są regularne badania dentystyczne i świadomość objawów, które mogą wskazywać na obecność choroby. Pacjenci, którzy rzucą palenie tytoniu i picie alkoholu, mogą znacznie poprawić swoje szanse na przeżycie i zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Włochy
