Bakteriemia gronkowcowa

Czym jest bakteriemia gronkowcowa

Bakteriemia gronkowcowa to obecność bakterii Staphylococcus aureus we krwi. Jest to poważna przyczyna zakażenia krwioobiegu związana ze znaczną chorobowością i śmiertelnością1. Bakterie te normalnie mogą występować na skórze i w nosie około 30% ludzi, ale zazwyczaj nie powodują żadnych problemów2.

Problem powstaje, gdy bakterie przedostaną się do wnętrza organizmu i dostaną się do krwioobiegu. Krew jest zwykle sterylna, co oznacza, że nie zawiera żadnych bakterii ani innych zarazków3. Gdy bakterie Staphylococcus aureus dostają się do krwi, mogą wywołać poważną infekcję, która często rozprzestrzenia się na inne narządy i tkanki w organizmie, takie jak serce, płuca czy mózg4.

Chociaż dokładną częstość występowania trudno określić, dane z USA pokazują, że bakteriemia gronkowcowa występuje u 20 do 50 osób na 100 000 mieszkańców1. Śmiertelność w ciągu 30 dni wynosi około 20%, co czyni tę infekcję bardzo poważnym stanem medycznym1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Niektórzy ludzie są nosicielami bakterii gronkowcowych na skórze lub w nosie, ale nie chorują. Jednak gdy dostaną skaleczenie lub ranę, bakterie mogą dostać się do organizmu i wywołać infekcję5. Bakterie gronkowcowe mogą przedostać się do krwi na różne sposoby, w tym przez rany skórne, takie jak skaleczenia, zadrapania lub oparzenia3.

Bakterie gronkowcowe mogą przenosić się z osoby na osobę. Mogą się również rozprzestrzeniać przez przedmioty, takie jak ręczniki, odzież, klamki drzwi, sprzęt sportowy i piloty5.

Niektóre osoby są bardziej narażone na zakażenie gronkowcowe. Do grup podwyższonego ryzyka należą osoby, które5:

• Mają przewlekłe schorzenia, takie jak cukrzyca, nowotwór, choroby naczyniowe, egzema i choroby płuc
• Mają osłabiony układ odpornościowy, na przykład z powodu HIV, leków zapobiegających odrzuceniu przeszczepu lub chemioterapii
• Przeszły operację
• Przebywają w szpitalu
• Używają cewnika, rurki oddechowej lub rurki do karmienia
• Mają wszczepione urządzenie, takie jak rozrusznik serca lub sztuczny staw lub zastawkę serca
• Mają oparzenia, zwłaszcza jeśli są głębokie lub obejmują duży obszar ciała
• Są dializowane
• Wstrzykują nielegalne narkotyki
• Uprawiają sporty kontaktowe, ponieważ mogą mieć kontakt skóra do skóry z innymi

W placówkach medycznych ryzyko poważniejszego zakażenia gronkowcowego jest wyższe dla pacjentów na oddziałach intensywnej terapii, którzy przeszli pewne rodzaje operacji, z urządzeniami medycznymi wprowadzonymi do ciała oraz z osłabionym układem odpornościowym2.

Objawy i powikłania

Bakteriemia gronkowcowa często zaczyna się jako infekcja gronkowcowa w innej części ciała. Wiele infekcji gronkowcowych zaczyna się na skórze. Objawy infekcji skóry mogą obejmować4:

• Zapalenie tkanki łącznej (cellulitis): powoduje zaczerwienioną, bolesną i opuchniętą tkankę tuż pod skórą
• Liszajec zakaźny (impetigo): powoduje powstawanie pęcherzy wypełnionych płynem, które pękają, pozostawiając brązową lub żółtą skorupę
• Ropnie: zwane również czyraki, są bolesnymi, czerwonymi ranami pod skórą
• Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis): powoduje bolesne zmiany przypominające pryszcze w mieszkach włosowych

Gdy układ odpornościowy rozpozna bakterie we krwi, zwykle usuwa je z organizmu, często bez żadnych objawów lub tylko z łagodną gorączką. Jednak jeśli bakteriemia postępuje do sepsy (poważnej reakcji odpornościowej na infekcję) lub wstrząsu septycznego, mogą pojawić się objawy takie jak3:

• Dreszcze
• Szybkie bicie serca (tachykardia)
• Niskie ciśnienie krwi (hipotensja)
• Ból brzucha
• Nudności i wymioty
• Biegunka
• Szybki oddech (hiperwentylacja)

Bakteriemia gronkowcowa może prowadzić do poważnych powikłań. Gdy infekcja dostanie się do krwioobiegu, często rozprzestrzenia się na inne narządy i tkanki w organizmie4. Powikłania obejmują głęboko umiejscowione ogniska infekcji, w tym1:

• Infekcyjne zapalenie wsierdzia (infekcja wewnętrznej wyściółki komór i zastawek serca), które może prowadzić do niewydolności serca lub udaru
• Infekcje związane z urządzeniami medycznymi
• Przerzuty do kości i stawów (zapalenie kości i szpiku - osteomyelitis)
• Zajęcie płuc i opłucnej
• Nawracające infekcje

Bakteriemia gronkowcowa może być również przyczyną zakażeń krwi lub sepsy, gdy bakterie dostaną się do krwioobiegu, oraz zapalenia płuc, które najczęściej dotyka osoby z chorobami płuc, w tym osoby na respiratorach5.

Typy infekcji gronkowcowych

Istnieją różne typy bakterii gronkowcowych, które mogą wywołać zakażenia. Infekcje gronkowcowe można podzielić na dwie główne kategorie4:

MSSA (gronkowiec wrażliwy na metycylinę) - infekcje MSSA są zazwyczaj możliwe do wyleczenia antybiotykami.

MRSA (gronkowiec oporny na metycylinę) - infekcje MRSA są oporne na wiele powszechnie stosowanych antybiotyków, co czyni je trudniejszymi do leczenia.

Kilka różnych typów gronkowca może wywołać infekcje, w tym2:

• Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę (MRSA)
• Gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę (MSSA)
• Gronkowiec złocisty pośrednio oporny na wankomycynę (VISA)
• Gronkowiec złocisty oporny na wankomycynę (VRSA)

Chociaż MRSA jest często bardziej znany, każda infekcja gronkowcowa może być niebezpieczna2. Oporność na metycylinę jest spowodowana przez obecność genu mecA, który koduje białko wiążące penicylinę 2a - enzym o niskim powinowactwie do beta-laktamów. Prowadzi to do oporności na metycylinę, oksacylinę, nafcylinę i cefalosporyny6.

Diagnostyka

Lekarz może rozpoznać bakteriemię gronkowcową za pomocą posiewów bakteryjnych3. Badania krwi są podstawowym narzędziem diagnostycznym w wykrywaniu bakterii we krwi.

Istnieją również nowoczesne, szybkie metody identyfikacji, które obejmują6:

• Fluorescencyjną hybrydyzację in situ (czułość od 85 do 100% i swoistość 100%)
• PCR (czułość od 93,8 do 100% i swoistość od 98,6 do 100%)
• Testy enzymatyczne (czułość od 90,5 do 100% i swoistość od 96,6 do 100%)
• Bezpośredni test koagulazy w probówce (czułość od 65 do 84,1% i swoistość od 98,7 do 100%)
• Metody chromogenne (czułość powyżej 99%)

Bakterie mogą być łatwo hodowane na agarze krwi lub innych konwencjonalnych pożywkach. Staphylococcus aureus jest dodatni w teście koagulazy i termonukleazy. Na agarze krwi tworzą kremowe, złociste kolonie z beta-hemolizą6.

Leczenie

Bakteriemia gronkowcowa jest poważną infekcją o wysokim ryzyku powikłań i śmierci4. Bez leczenia bakteriemia może postępować do sepsy, która może spowodować niewydolność narządów i śmierć3.

Leczenie zależy od typu infekcji gronkowcowej. Infekcje MSSA są zazwyczaj możliwe do wyleczenia antybiotykami. Jednak infekcje MRSA są oporne na antybiotyki4.

Oporność na penicylinę u MSSA jest spowodowana produkcją penicylinazy, którą można przezwyciężyć przez dodanie inhibitora beta-laktamazy (np. amoksycylina z kwasem klawulanowym, ampicylina z sulbaktamem) lub stosowanie penicylin opornych na penicylinazę (np. oksacylina, nafcylina)6.

Współpraca wczesnej konsultacji specjalisty chorób zakaźnych i udziału programu zarządzania antybiotykami wykazuje poprawę wyników leczenia bakteriemii gronkowcowej i optymalizację terapii1.

Jak zapobiegać zakażeniom

Istnieje wiele sposobów, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia gronkowcowego5:

• Regularne i dokładne mycie rąk
• Utrzymywanie ran w czystości i zakrytych do czasu wygojenia
• Unikanie dzielenia się przedmiotami osobistymi, takimi jak ręczniki, brzytwy czy odzież
• Regularne pranie ręczników, pościeli i odzieży w gorącej wodzie
• Używanie bariery (takiej jak ręcznik lub odzież) między skórą a współdzielonymi powierzchniami w miejscach publicznych

W placówkach opieki zdrowotnej praktyki kontroli zakażeń powinny być wzmacniane na bieżąco, w tym stosowanie szkoleń opartych na kompetencjach i monitorowanie przestrzegania procedur z przekazywaniem informacji zwrotnych dotyczących praktyk, takich jak higiena rąk, czyszczenie i dezynfekcja środowiska oraz stosowanie środków ochrony osobistej7.

Szpitale powinny dążyć do wdrożenia podstawowych elementów programów zarządzania antybiotykami, aby zapobiegać zakażeniom gronkowcowym i optymalizować ich leczenie7.