W skrócie

Nadczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczowy wytwarza zbyt dużo hormonów tarczycy. To niewielki narząd w kształcie motyla znajdujący się w przedniej części szyi, który odgrywa kluczową rolę w regulowaniu wielu funkcji organizmu. Nadmierna produkcja hormonów przyspiesza metabolizm i może prowadzić do wielu nieprzyjemnych objawów, ale na szczęście stan ten można skutecznie leczyć.

Czym jest nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy, zwana również tyreotoksykozą, to schorzenie, w którym tarczyca wytwarza i uwalnia zbyt duże ilości hormonów tarczycy. Główne hormony tarczycy to trójjodotyronina (T3), tyroksyna (T4) oraz hormon tyreotropowy (TSH).

Tarczyca to mały gruczoł w kształcie motyla znajdujący się w przedniej części szyi, tuż przed tchawicą. Wytwarza hormony wpływające na wiele aspektów zdrowia, takich jak częstość akcji serca i temperatura ciała. Hormony te kontrolują sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię, wpływają niemal na każdy narząd w ciele i kontrolują wiele najważniejszych funkcji organizmu, w tym oddychanie, tętno, wagę, trawienie i nastrój.

Tarczyca

Nadczynność tarczycy przyspiesza metabolizm, czyli sposób, w jaki ciało wykorzystuje energię, co może wpływać na wiele aspektów zdrowia. Stan ten może zachwiać ogólnym samopoczuciem. Możesz nie czuć się sobą, a nawet mieć wrażenie, że nie kontrolujesz swojego ciała.

Nadczynność tarczycy jest stosunkowo rzadkim schorzeniem. Występuje u około 1,3% populacji w Stanach Zjednoczonych. Według innych danych ogólna częstość występowania nadczynności tarczycy wynosi 1,2%, przy czym jawna nadczynność występuje u 0,5%, a subkliniczna u 0,7% osób.

Nadczynność tarczycy może dotknąć każdego, ale jest około 10 razy częstsza u kobiet niż u mężczyzn i zazwyczaj pojawia się między 20. a 40. rokiem życia.

Objawy nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy często powoduje widoczne powiększenie tarczycy. Powiększony gruczoł tarczycy nazywany jest wolem. Nie zawsze powiększa się cały gruczoł – czasami można wyczuć lub zobaczyć guzek.

Nadczynność tarczycy może wpływać na cały organizm, dlatego występuje wiele różnych objawów. Możesz doświadczać niektórych z tych objawów, a nie innych, lub wielu z nich jednocześnie. Objawy mogą pojawić się nagle lub rozwijać powoli w czasie.

Objawy nadczynności tarczycy obejmują:

Przyspieszone bicie serca (tachykardia) lub kołatanie serca
Podwyższone ciśnienie krwi
Drżenie, na przykład drżenie rąk
Uczucie niepokoju, nerwowości lub drażliwości
Utrata wagi pomimo normalnego lub zwiększonego apetytu
Biegunka lub częstsze wypróżnienia
Nerwowość, lęk i drażliwość
Wahania nastroju
Trudności ze snem
Uporczywe zmęczenie i osłabienie
Wrażliwość na ciepło
Pocenie się
Puchnięcie szyi spowodowane powiększonym gruczołem tarczowym (wole)
Nieregularna lub niezwykle szybka częstość akcji serca (kołatanie serca)
Drżenie lub drgawki

Jeśli zauważysz u siebie objawy nadczynności tarczycy, powinieneś skonsultować się z lekarzem. Lekarz zapyta o objawy i jeśli podejrzewa problem z tarczycą, może zlecić badanie krwi w celu sprawdzenia, jak działa tarczyca.

Nieleczona nadczynność tarczycy może prowadzić do poważnych problemów z sercem, kośćmi, mięśniami, cyklem miesiączkowym i płodnością. Dlatego ważne jest, aby uzyskać leczenie medyczne, jeśli rozwiną się objawy nadczynności tarczycy.

Przyczyny nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy to nadmierne stężenie hormonów tarczycy w tkankach spowodowane zwiększoną syntezą hormonów tarczycy, nadmiernym uwalnianiem wcześniej wytworzonych hormonów tarczycy lub wewnątrzustrojowym albo zewnątrzustrojowym pozatarczycowym źródłem.

Nadczynność tarczycy ma kilka przyczyn, w tym:

Choroba Gravesa-Basedowa – jest to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje tarczycę i powoduje, że wytwarza zbyt dużo hormonów. Jest to najczęstsza przyczyna nadczynności tarczycy. Około 4 na 5 osób z nadczynnością tarczycy ma chorobę Gravesa-Basedowa.
Guzki tarczycy – są to narośla na tarczycy. Zazwyczaj są łagodne (nie są rakiem). Mogą jednak stać się nadczynne i wytwarzać zbyt dużo hormonu tarczycy. Guzki tarczycy są częstsze u osób starszych. Najczęstsze przyczyny nadmiernej produkcji hormonów tarczycy to choroba Gravesa-Basedowa, toksyczny wole wieloguzkowe i toksyczny gruczolak.
Zapalenie tarczycy – jest to stan zapalny tarczycy. Powoduje wyciekanie zmagazynowanych hormonów tarczycy z gruczołu tarczowego. Najczęstszą przyczyną nadmiernego pasywnego uwalniania hormonów tarczycy jest bezbolesne (ciche) zapalenie tarczycy, chociaż jego obraz kliniczny jest taki sam jak przy innych przyczynach.
Zbyt dużo jodu – jod znajduje się w niektórych lekach, syropach na kaszel, glonach morskich i suplementach na bazie glonów. Przyjmowanie ich zbyt dużej ilości może spowodować, że tarczyca wytworzy zbyt dużo hormonu tarczycy.
Zbyt dużo leków na tarczycę – może się to zdarzyć, jeśli osoby przyjmujące leki z hormonami tarczycy w leczeniu niedoczynności tarczycy (niedoczynnej tarczycy) przyjmują ich zbyt dużo.

Niektóre leki, takie jak amiodaron, alemtuzumab, inhibitory punktu kontrolnego układu odpornościowego i terapia inhibitorem kinazy tyrozynowej (TKI), mogą również prowadzić do nadczynności tarczycy.

Kto jest narażony na nadczynność tarczycy

Jesteś bardziej narażony na nadczynność tarczycy, jeśli:

Jesteś kobietą
Masz powyżej 60 lat
Byłaś w ciąży lub urodziłaś dziecko w ciągu ostatnich 6 miesięcy
Przeszłaś operację tarczycy lub miałaś problem z tarczycą, taki jak wole
Masz w rodzinie historię chorób tarczycy
Masz inne schorzenie, takie jak cukrzyca typu 1, niewydolność nadnerczy lub niedokrwistość złośliwą

Diagnostyka nadczynności tarczycy

Diagnostyka nadczynności tarczycy obejmuje pomiar poziomu hormonu tyreotropowego (TSH), wolnej tyroksyny (T4) i całkowitej trójjodotyroniny (T3) w celu określenia obecności i nasilenia schorzenia.

Jeśli badanie krwi wykaże, że masz nadczynność tarczycy, możesz zostać skierowany na dalsze badania w celu zidentyfikowania przyczyny. Badania te mogą obejmować badanie wychwytywania i scyntygrafię tarczycy z zastosowaniem radioaktywnego jodu w celu określenia przyczyny.

Leczenie nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy jest zazwyczaj możliwa do wyleczenia. Zazwyczaj zostaniesz skierowany do specjalisty od schorzeń hormonalnych (endokrynologa), który zaplanuje twoje leczenie.

Nadczynność tarczyca spowodowana nadprodukcją hormonów tarczycy można leczyć lekami przeciwtarczycowymi (metimazol i propylotiouracyl), ablacją tarczycy radioaktywnym jodem lub chirurgicznym usunięciem tarczycy (tyreoidektomią). Ablacja radioaktywnym jodem jest najczęściej stosowanym leczeniem w Stanach Zjednoczonych.

Wybór metody leczenia zależy od rozpoznania podstawowego, obecności przeciwwskazań do konkretnej metody leczenia, nasilenia nadczynności tarczycy oraz preferencji pacjenta. Każda z tych metod leczenia ma zalety i wady. Zazwyczaj zobaczy cię endokrynolog, aby omówić, które leczenie jest dla ciebie najlepsze.

Leki

Leki zwane tionamidami są powszechnie stosowane w leczeniu nadczynności tarczycy. Powstrzymują tarczycę przed wytwarzaniem nadmiaru hormonów. Głównymi stosowanymi lekami są karbimazol i propylotiouracyl.

Zazwyczaj musisz przyjmować lek przez 12-18 miesięcy i może minąć kilka miesięcy od rozpoczęcia przyjmowania, zanim zauważysz jakiekolwiek korzyści. Możesz również otrzymać inny lek zwany beta-blokerem, który pomoże złagodzić niektóre objawy w międzyczasie.

Po opanowaniu poziomu hormonów tarczycy dawka może być stopniowo zmniejszana, a następnie odstawiana. Niektórzy ludzie jednak muszą kontynuować przyjmowanie leków przez kilka lat, a nawet przez całe życie.

Metimazol jest preferowanym lekiem przeciwtarczycowym z wyjątkiem pierwszego trymestru ciąży i u pacjentów z niepożądaną reakcją na ten lek.

Leczenie radioaktywnym jodem

Leczenie radioaktywnym jodem to rodzaj radioterapii stosowany w celu zniszczenia komórek w tarczycy, zmniejszając jej zdolność do wytwarzania hormonów. Jest to wysoce skuteczne leczenie, które może wyleczyć nadczynność tarczycy.

Podaje się napój lub kapsułkę zawierającą jod i niską dawkę promieniowania, które są wchłaniane przez tarczycę. Większość osób potrzebuje tylko jednego zabiegu.

Pełne korzyści mogą być odczuwalne dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach, więc możesz musieć przez krótki czas przyjmować leki, takie jak karbimazol lub propylotiouracyl.

Dawka promieniowania stosowana podczas leczenia radioaktywnym jodem jest bardzo niska, ale po leczeniu musisz zachować pewne środki ostrożności:

Unikaj długotrwałego bliskiego kontaktu z dziećmi i kobietami w ciąży przez około 3 tygodnie
Kobiety powinny unikać zajścia w ciążę przez co najmniej 6 miesięcy
Mężczyźni powinny unikać spłodzenia dziecka przez co najmniej 4 miesiące

Chirurgia

Operacja usunięcia części lub całej tarczycy może być zalecana, jeśli inne metody leczenia nie są odpowiednie lub nie działają. Jest to zwane tyreoidektomią.

Po operacji prawdopodobnie będziesz musiał przyjmować leki zastępujące hormon tarczycy przez resztę życia.

Nadczynność tarczycy

Badania kliniczne: Nadczynność tarczycy