Transplantacja serca to złożona operacja chirurgiczna, która może uratować życie osobom z niewydolnością serca w stadium końcowym, gdy inne metody leczenia nie przynoszą rezultatów. Dzięki postępom w medycynie, lekom zapobiegającym odrzuceniu oraz opiece poszpitalnej, pacjenci po przeszczepie mogą żyć wiele lat, a nawet dekad.
Czym jest transplantacja serca?
Transplantacja serca to operacja chirurgiczna, w której chore lub uszkodzone serce pacjenta zostaje zastąpione zdrowym sercem od dawcy, który niedawno zmarł. Aby otrzymać przeszczep serca, pacjent musi być bardzo ciężko chory pomimo leczenia farmakologicznego i potrzebuje nowego serca, aby przeżyć. Ze względu na ograniczoną dostępność serc od dawców, pacjent musi również spełniać bardzo ścisłe wymagania, aby zakwalifikować się do tego rodzaju przeszczepu.
Najczęściej wykonywaną techniką jest przeszczep ortotopowy, w którym chore serce pacjenta jest usuwane i zastępowane sercem dawcy. Znacznie rzadziej stosuje się przeszczep heterotopowy (nazywany też "piggyback"), w którym chore serce pacjenta pozostawia się na miejscu, aby wspierało serce od dawcy.
Transplantacja serca nie jest uważana za wyleczenie z choroby serca. Jest to raczej leczenie ratujące życie, mające na celu poprawę jakości i długości życia pacjenta. Po otrzymaniu przeszczepu pacjent będzie potrzebował opieki medycznej przez resztę życia, aby zapobiec odrzuceniu i powikłaniom.
Kto potrzebuje przeszczepu serca?
Przeszczep serca jest leczeniem ostatniej szansy dla osób z niewydolnością serca w stadium końcowym. Oznacza to, że serce ma trwałe uszkodzenie lub osłabienie, które uniemożliwia pompowanie wystarczającej ilości krwi do organizmu.
Transplantację serca stosuje się u osób z ciężką niewydolnością serca lub innymi poważnymi chorobami serca, których nie można skutecznie leczyć lekami ani innymi metodami. Główne wskazania do przeszczepu w przewlekłej niewydolności serca obejmują pacjentów, którzy mają objawy uniemożliwiające normalne funkcjonowanie pomimo optymalnego leczenia farmakologicznego lub oporne na leczenie zaburzenia rytmu serca pomimo procedur farmakologicznych i elektrofizjologicznych.
Większość osób potrzebujących przeszczepu serca cierpi na jeden z następujących stanów:
Kardiomiopatia – odnosi się do każdej choroby, która uszkadza mięsień sercowy. Przyczyny obejmują infekcje i choroby genetyczne. Czasami przyczyna jest niejasna, nawet po szczegółowych badaniach.
Choroba wieńcowa – zablokowanie tętnic w sercu może prowadzić do zawałów serca powodujących nieodwracalne uszkodzenie serca.
Wrodzone wady serca – wrodzona wada serca to defekt w strukturze serca, z którym dziecko się rodzi. Niektóre formy wrodzonych wad serca mogą prowadzić do niewydolności serca w stadium końcowym.
Pacjent może być kandydatem do przeszczepu serca, jeśli nie reaguje na leki doustne ani minimalnie inwazyjne interwencje, ma trudności z codziennymi czynnościami z powodu nasilającego się bólu w klatce piersiowej, duszności lub zaburzeń rytmu serca, doświadcza pogorszenia funkcji nerek lub wątroby, lub wymaga wielokrotnych hospitalizacji.
Jak przebiega transplantacja serca?
Przed przeszczepem konieczne jest znalezienie serca dawcy. Gdy znajdzie się zgodne serce, pacjent przechodzi operację, podczas której jego serce zostaje zastąpione sercem dawcy.
Pierwsza operacja przeszczepu serca została wykonana w 1967 roku. Od tego czasu lekarze nauczyli się znacznie więcej o transplantacjach. Ta wiedza w połączeniu z postępem w technologii i lekach zapobiegających odrzuceniu dramatycznie poprawiła przeżywalność.
Na całym świecie wykonuje się około 5000 przeszczepów serca rocznie, z czego ponad połowa w Stanach Zjednoczonych. Obecnie w Stanach Zjednoczonych wykonuje się około 3700 przeszczepów serca rocznie. Większość biorców przeszczepu serca to osoby dorosłe, choć mogą go potrzebować również dzieci i młodzież. Na przykład w 2020 roku w USA wykonano 465 przeszczepów serca u dzieci.
Życie po przeszczepie serca
Kilka pierwszych godzin do tygodni po przeszczepie serca to kluczowy czas, gdy organizm przystosowuje się do nowego, zdrowego serca. Pacjent będzie wymagał ścisłego monitorowania po operacji w okresie rekonwalescencji.
Bezpośrednio po operacji pacjent zostanie przyjęty na oddział intensywnej terapii średnio na 5 dni, a następnie przeniesiony na salę rekonwalescencyjną na okres 7-10 dni. W tym czasie pacjent może spodziewać się, że będzie na respiratorze do czasu, aż będzie mógł samodzielnie oddychać i kaszleć, będzie wykonywał ćwiczenia oddechowe i kaszlowe pod okiem pielęgniarki co 2 godziny, będzie podłączony do monitora serca przez cały okres pobytu w szpitalu oraz będzie otrzymywał wsparcie edukacyjne od członków zespołu transplantacyjnego.
Pacjent będzie czuł się zmęczony i obolały przez kilka tygodni po operacji. Może mieć krótkie, ostre bóle po obu stronach klatki piersiowej. Klatka piersiowa, ramiona i górna część pleców mogą boleć. Miejsce nacięcia w klatce piersiowej może być bolesne lub obrzęknięte. Te objawy zazwyczaj ustępują po 4-6 tygodniach.
Pacjent prawdopodobnie będzie w stanie wykonywać wiele swoich zwykłych czynności po około 3 miesiącach. Jednak przez 3-4 miesiące nie będzie mógł podnosić ciężkich przedmiotów ani wykonywać czynności obciążających klatkę piersiową lub mięśnie ramion. Na początku może zauważyć, że łatwo się męczy i musi często odpoczywać. Odzyskanie pełnej energii może zająć kilka miesięcy.
Po wypisie ze szpitala pacjent będzie widziany w przychodni ambulatoryjnej dwa razy w tygodniu przez około dwa tygodnie, w poniedziałki i czwartki. Następnie raz w tygodniu w poniedziałek lub czwartek, potem raz na 2 tygodnie przez około 3 tygodnie, następnie raz w miesiącu do sześciu miesięcy po przeszczepie, a później raz na dwa miesiące do roku po przeszczepie.
Leki immunosupresyjne
Po przeszczepie pacjent będzie musiał przyjmować leki immunosupresyjne, aby zapobiec odrzuceniu nowego serca przez organizm. Leki immunosupresyjne to leki, które obniżają aktywność układu odpornościowego organizmu. Pomagają zapobiegać rozpoznaniu nowego serca jako czegoś obcego i atakowaniu go przez układ odpornościowy.
Po przeszczepie lekarz będzie równoważył te leki, aby zminimalizować ryzyko skutków ubocznych, które mogą powodować, w tym zakażeń lub raka. Pacjent będzie musiał przyjmować leki immunosupresyjne przez resztę życia.
Przeszczep narządu może wywoływać wiele emocji. Pacjent może czuć się wdzięczny i szczęśliwy. Może jednak również czuć się winny lub przygnębiony. Warto szukać wsparcia u rodziny, przyjaciół i doradców. Jeśli pacjent sądzi, że jest w depresji, powinien poprosić lekarza o pomoc. Leczenie może pomóc poczuć się lepiej.
Powikłania i ryzyko
Podobnie jak inne operacje przeszczepu narządów, przeszczepy serca to trudne operacje, które wiążą się z ryzykiem. Po otrzymaniu przeszczepu pacjent będzie potrzebował opieki medycznej przez resztę życia, aby zapobiec odrzuceniu i powikłaniom.
Po przeszczepie lekarz będzie monitorował komórki mięśnia sercowego i tętnice, aby zobaczyć, jak organizm przystosowuje się do nowego serca. W niektórych przypadkach organizm nie przystosuje się do nowego serca. Jeśli tak się stanie, lekarz omówi z pacjentem kolejne kroki.
Oprócz regularnego monitorowania, pacjent będzie musiał przestrzegać ścisłego stylu życia obejmującego codzienne przyjmowanie leków i regularną opiekę medyczną. Obejmuje to regularne pobieranie próbek (biopsje) tkanki przeszczepionego serca w celu sprawdzenia, czy nie ma odrzucenia.
Pacjent prawdopodobnie rozpoczął program rehabilitacji kardiologicznej w szpitalu. Będzie kontynuował ten program po powrocie do domu, aby pomóc w powrocie do zdrowia i zapobiec problemom z sercem.
Rokowania i jakość życia
Chociaż przeszczepy serca nadal są uważane za leczenie ostatniej szansy, są obecnie złotym standardem terapii niewydolności serca w stadium końcowym. Dzięki postępom w medycynie przeszczepy serca mają wysoki wskaźnik sukcesu. Ludzie żyją latami, a nawet dekadami po otrzymaniu nowego serca.
Pooperacyjne okresy przeżycia wynoszą średnio 15 lat. Objawy chorób serca, takich jak niewydolność serca w stadium końcowym, powinny znacznie się poprawić. Wielu pacjentów może wykonywać taki sam poziom aktywności fizycznej i mieć taką samą jakość życia jak osoby, które nie przeszły przeszczepu serca.
Życie po przeszczepie serca może wyglądać bardzo różnie, szczególnie w miesiącach następujących po operacji. Dla większości pacjentów, jeśli otrzymają wczesną diagnozę, mogą przeżyć bez potrzeby przeszczepu serca. Jednak 1-8% osób z diagnozą zapalenia mięśnia sercowego wymaga przeszczepu serca.
Transplantacja serca nie jest lekiem na chorobę. Jest to wymiana jednego problemu medycznego, z którym osoba nie może już żyć, na inny, który można kontrolować medycznie. Przeszczep serca będzie miał dalekosiężne skutki dla pacjenta przez resztę jego życia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy
