Zakażenie bakteryjne skóry

Czym są zakażenia bakteryjne skóry

Skóra stanowi największy organ naszego ciała i pełni funkcję wyjątkowo skutecznej bariery ochronnej przed zakażeniami bakteryjnymi. Chociaż wiele bakterii stale znajduje się na powierzchni skóry lub wchodzi z nią w kontakt, zazwyczaj nie są w stanie wywołać infekcji1.

Zakażenie bakteryjne skóry rozwija się wtedy, gdy bakterie przedostaną się do organizmu przez pęknięcia lub uszkodzenia skóry. Takie zakażenia mogą mieć różny rozmiar – od niewielkiego punktu po rozległe obszary obejmujące całą powierzchnię ciała. Również ich nasilenie bywa bardzo zróżnicowane, od łagodnych i nieszkodliwych po zagrażające życiu1.

Niektóre zakażenia obejmują tylko samą skórę, inne dotyczą również tkanek miękkich znajdujących się pod skórą. Zakażenia skórne należą do częstych problemów zdrowotnych – stanowią 28. najczęstszą przyczynę hospitalizacji pacjentów2.

Przyczyny i drogi zakażenia

Zakażenia bakteryjne skóry rozwijają się, gdy bakterie przedostają się przez pęknięcia w skórze powstałe wskutek zadrapań, nakłuć, operacji chirurgicznych, oparzeń, oparzeń słonecznych, ukąszeń zwierząt lub owadów, ran oraz istniejących wcześniej schorzeń skóry1.

Pewne bakterie zwykle żyją na skórze wielu osób, nie powodując żadnych problemów zdrowotnych. Mogą jednak wywołać zakażenie skóry, jeśli dostaną się do organizmu przez skaleczenia, otwarte rany lub inne uszkodzenia skóry. Objawy mogą obejmować zaczerwienienie, obrzęk, ból lub ropę3.

Ludzie mogą rozwinąć bakteryjne zakażenie skóry po różnego rodzaju aktywnościach, na przykład po pracy w ogrodzie w skażonej glebie lub pływaniu w zanieczyszczonym stawie, jeziorze czy oceanie1.

Najczęstsze bakterie wywołujące zakażenia

Wiele rodzajów bakterii może zakażać skórę. Najczęstsze to Staphylococcus (gronkowiec) i Streptococcus (paciorkowiec)1.

Dwa najczęstsze typy bakterii powodujących zakażenia skóry to3:

• Paciorkowiec grupy A (GAS), często nazywany po prostu "paciorkowcem" (ang. "strep")
• Staphylococcus aureus, powszechnie nazywany "gronkowcem złocistym" (ang. "staph")

MRSA (gronkowiec złocisty oporny na metycylinę) to powszechna bakteria wywołująca zakażenia skóry w Stanach Zjednoczonych. MRSA jest odporny na wiele powszechnie stosowanych antybiotyków, ponieważ przeszedł zmiany genetyczne, które pozwalają mu przetrwać mimo kontaktu z niektórymi antybiotykami. Ponieważ MRSA jest odporny na kilka antybiotyków, które wcześniej go zabijały, lekarze dostosowują leczenie w zależności od tego, jak często MRSA występuje w danym obszarze i czy okazał się odporny na powszechnie stosowane antybiotyki1.

Rodzaje zakażeń bakteryjnych skóry

Zakażenia bakteryjne skóry można podzielić na te stosunkowo łagodne oraz te poważniejsze. Do stosunkowo łagodnych zakażeń należą1:

• Czyraki
• Ektima
• Rumieniowość
• Zapalenie mieszków włosowych
• Czyrak
• Liszajec
• Zapalenie węzłów chłonnych
• Małe ropnie skórne (kieszenie wypełnione ropą w skórze)

Poważniejsze zakażenia bakteryjne skóry i tkanek obejmują1:

• Róża
• Zapalenie tkanki łącznej
• Duże ropnie skórne
• Zapalenie naczyń chłonnych
• Martwicze zakażenia skóry
• Zakażenia ran

Liszajec to powszechne bakteryjne zakażenie skóry wywoływane przez paciorkowca grupy A (GAS). Objawy obejmują pęcherze wypełnione ropą lub krostki. Pęcherze mogą mieć różne rozmiary – od groszku do dużych pierścieni. Często pojawia się sączący się płyn koloru miodu i żółtawe strupy. Liszajec często występuje na twarzy, ramionach lub nogach. Jest najczęstszy u dzieci. Jest bardzo zaraźliwy4.

Zapalenie tkanki łącznej (cellulitis) to bolesne, zaczerwienione zakażenie skóry właściwej i tkanki podskórnej, charakteryzujące się ciepłotą, obrzękiem i rozszerzającymi się granicami. Zapalenie tkanki łącznej często występuje w pobliżu uszkodzeń skóry, takich jak rany chirurgiczne, urazy, zakażenia grzybicze lub owrzodzenia, ale czasami pojawia się na skórze, która wygląda normalnie. Pacjenci mogą mieć gorączkę i podwyższoną liczbę białych krwinek2.

Objawy zakażeń

Większość zakażeń skóry powoduje zaczerwienienie, obrzęk i ból. Zmiany mogą mieć postać grudek, pęcherzy, plam lub plastrów. Niektóre zakażenia pozostają ograniczone do małego obszaru skóry, podczas gdy inne mogą rozprzestrzeniać się głębiej lub na większą powierzchnię5.

Objawy zależą od rodzaju zakażenia. Niektóre objawy, które są wspólne dla wielu zakażeń skóry, obejmują wysypki, obrzęk, zaczerwienienie, ból, ropę i świąd6.

W przypadku liszajca w większości przypadków nie jest to poważne schorzenie i dobrze reaguje na leczenie. Szybkie rozpoczęcie leczenia może pomóc zapobiec zakażeniu głębszych warstw skóry przez liszajec4.

Choć wiele bakteryjnych zakażeń skóry jest łagodnych i łatwo poddaje się leczeniu, niektóre mogą stać się bardzo poważne, a nawet zagrażać życiu. Ponadto niektóre zakażenia bakteryjne mogą przenosić się na inne osoby. Dlatego zapobieganie jest tak ważne3.

Kto jest bardziej narażony

Niektóre osoby są szczególnie narażone na rozwój zakażeń skóry1:

• Osoby z cukrzycą, które prawdopodobnie mają słaby przepływ krwi (szczególnie do rąk i stóp) oraz wysoki poziom cukru (glukozy) we krwi, co zmniejsza ich zdolność do zwalczania zakażeń
• Osoby hospitalizowane lub przebywające w domu opieki
• Osoby, które mają osłabiony układ odpornościowy

Zakażenie skóry jest bardziej prawdopodobne, jeśli6:

• Masz słaby krążenie krwi
• Jesteś w starszym wieku
• Masz chorobę układu odpornościowego, taką jak HIV
• Masz osłabiony układ odpornościowy z powodu chemioterapii lub innych leków tłumiących układ odpornościowy
• Musisz pozostawać długo w jednej pozycji, na przykład jeśli jesteś chory i musisz długo leżeć w łóżku lub jesteś sparaliżowany
• Jesteś niedożywiony
• Masz nadmierne fałdy skórne, co może wystąpić przy otyłości

Dzieci poniżej pięciu lat i dorośli powyżej 65 roku życia są dotknięci częściej niż inne grupy wiekowe. Pewne współistniejące schorzenia zwiększają podatność na bakteryjne zakażenia skóry, takie jak cukrzyca, niewydolność naczyniowa i osłabienie odporności7.

Rozpoznanie zakażeń

Aby zdiagnozować zakażenie skóry, lekarz przeprowadzi badanie fizykalne i zapyta o objawy. W niektórych przypadkach może wykonać posiew, aby zidentyfikować konkretny rodzaj bakterii wywołujących zakażenie6.

Większość tych zakażeń jest zazwyczaj diagnozowana na podstawie obrazu klinicznego i leczonych empirycznie2.

Leczenie

Jeśli antybiotyki są wymagane, należy wybrać taki, który jest aktywny przeciwko mikroorganizmom Gram-dodatnim, takim jak penicyliny oporne na penicylinazę, cefalosporyny, makrolidy lub fluorochinolony2.

Leczenie często obejmuje antybiotyki stosowane miejscowo na skórę lub przyjmowane doustnie4.

W przypadku różnych rodzajów zakażeń stosuje się różne podejścia terapeutyczne. Na przykład leczenie rumieniowoatości może obejmować antybiotyki, podczas gdy zapalenie paznokcia (paronychia) – zakażenie skóry wokół paznokcia u ręki lub nogi – może wymagać stosowania gorących okładów lub nacinania i drenowania ropnia4.

Jak zapobiegać zakażeniom

Zakażeniom skóry można zapobiegać poprzez dobrą higienę. Skóra stanowi doskonałą barierę ochronną, więc utrzymywanie jej w dobrym stanie jest kluczowe1.

Podstawowe zasady zapobiegania to:

• Utrzymywanie czystości skóry
• Dbanie o to, by rany były czyste i zakryte
• Unikanie kontaktu z zakażonymi osobami lub przedmiotami
• Nieudostępnianie osobistych przedmiotów, takich jak ręczniki czy brzytwy