Zakażenie dróg oddechowych

Czym jest zakażenie dróg oddechowych?

Zakażenia dróg oddechowych to choroby zakaźne dotyczące części ciała zaangażowanych w oddychanie, takich jak zatoki, gardło, drogi oddechowe lub płuca1. Zakażenia te można podzielić na dwa główne typy w zależności od tego, która część układu oddechowego jest dotknięta.

Zakażenie górnych dróg oddechowych dotyczy układu oddechowego powyżej strun głosowych. Obejmuje to nos, zatoki, gardło i krtań2. Typowe zakażenia górnych dróg oddechowych to zapalenie migdałków, zapalenie gardła, zapalenie krtani, zapalenie zatok, zapalenie ucha środkowego oraz przeziębienie2.

Zakażenie dolnych dróg oddechowych obejmuje tchawicę, oskrzela, oskrzeliki i płuca2. Zakażenia dolnych dróg oddechowych są zazwyczaj poważniejsze niż zakażenia górnych dróg oddechowych. Do najczęstszych zakażeń dolnych dróg oddechowych należą ostre zapalenie oskrzeli, zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc i zapalenie tchawicy3.

Niektóre wirusy powodujące zakażenia górnych dróg oddechowych mogą również wpływać na drogi oddechowe dolne, w tym grypa, COVID-19 i RSV4.

Objawy zakażenia dróg oddechowych

Objawy zakażenia dróg oddechowych mogą się różnić w zależności od przyczyny i części ciała, której dotyczy zakażenie4. Do najczęstszych objawów należą:

• kaszel – może być z wydzieliną (plwociną)
• kichanie
• zatkany lub katar
• ból gardła
• bóle głowy
• bóle mięśni
• duszność, ucisk w klatce piersiowej lub świszczący oddech
• podwyższona temperatura ciała
• ogólne złe samopoczucie

Objawy dotyczące dolnych dróg oddechowych mogą obejmować uporczywy kaszel, plwocinę, gorączkę lub duszność5. Niektóre objawy, takie jak zachrypnięty głos lub utrata głosu, zmęczenie, ból w okolicy twarzy czy powiększone węzły chłonne, również mogą występować4.

Przyczyny zakażeń

Większość zakażeń dróg oddechowych jest powodowana przez wirusy4. Przeziębienie i inne wirusy są zwykle przyczyną zakażeń górnych dróg oddechowych. Jednak niektóre zakażenia, takie jak paciorkowcowe zapalenie gardła lub niektóre przypadki zapalenia zatok, są zakażeniami bakteryjnymi4.

Zakażenia dolnych dróg oddechowych mogą być spowodowane różnymi bakteriami, wirusami i grzybami6. Zarówno wirusy, jak i bakterie są wysoce zaraźliwe. Rozprzestrzeniają się poprzez kaszel, kichanie lub kontakt z osobami zakażonymi5.

Do najczęstszych chorób oddechowych należą wirusowe zakażenia takie jak grypa, COVID-19, RSV, zakażenie adenowirusem, rhinowirus/enterowirus (przeziębienie), paragrypa oraz bakteryjne zakażenia, w tym Mycoplasma pneumoniae i choroba pneumokokowa7.

Jak leczyć zakażenie dróg oddechowych w domu

Większość zakażeń dróg oddechowych ustępuje w ciągu 1 do 2 tygodni. Zazwyczaj można leczyć objawy w domu1.

Zalecane działania:

• odpoczywaj jak najwięcej
• pij dużo wody, aby rozluźnić śluz i ułatwić odkrztuszanie
• pij gorący napój z cytryny i miodem, aby łagodzić kaszel (nie nadaje się dla niemowląt poniżej 1 roku życia)
• płucz gardło ciepłą słoną wodą, jeśli masz ból gardła (dzieci nie powinny tego próbować)
• podnieś głowę podczas snu, używając dodatkowych poduszek, aby ułatwić oddychanie i oczyścić klatkę piersiową ze śluzu
• stosuj leki przeciwbólowe, aby obniżyć gorączkę i złagodzić ból gardła, bóle głowy i bóle mięśni

Czego unikać:

• nie pozwalaj dzieciom wdychać pary z miski z gorącą wodą, ponieważ istnieje ryzyko oparzenia
• nie podawaj aspiryny dzieciom poniżej 16 roku życia
• nie pal – może to pogorszyć objawy

Jak przygotować gorący napój z cytryny i miodem: Wyciśnij połowę cytryny do kubka z przegotowaną wodą, dodaj 1 do 2 łyżeczek miodu i pij jeszcze ciepły. Nie podawaj gorących napojów małym dzieciom1.

Jak płukać gardło słoną wodą: Rozpuść pół łyżeczki soli w szklance ciepłej wody – ciepła woda ułatwia rozpuszczenie soli. Płucz gardło roztworem, a następnie wypluj – nie połykaj. Powtarzaj tak często, jak chcesz1.

Jak może pomóc apteka

Farmaceuta może zasugerować leczenie, które pomoże złagodzić objawy, takie jak leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa i aerozole do nosa1.

Można również kupić leki na kaszel i pastylki do ssania na gardło, chociaż niewiele dowodów wskazuje na ich skuteczność. Niektóre preparaty zawierają paracetamol i ibuprofen. Jeśli przyjmujesz te leki osobno, uważaj, aby nie przekroczyć zalecanej dawki1.

Niektóre preparaty nie są odpowiednie dla dzieci, niemowląt i kobiet w ciąży. Farmaceuta może doradzić najlepsze leczenie dla ciebie lub twojego dziecka1.

Kiedy udać się do lekarza

Należy skonsultować się z lekarzem, jeśli masz objawy zakażenia dróg oddechowych i:

• czujesz się bardzo źle lub twoje objawy się pogarszają
• masz podwyższoną temperaturę przez ponad 3 dni
• odkrztuszasz krew lub plwocinę z krwią
• masz kaszel trwający ponad 3 tygodnie
• jesteś w ciąży
• masz powyżej 65 lat
• masz osłabiony układ odpornościowy – na przykład z powodu choroby takiej jak cukrzyca lub przechodzisz chemioterapię

Powyższe sytuacje wymagają profesjonalnej oceny lekarskiej1.

Zapobieganie zakażeniom

Istnieją działania, które możesz podjąć, aby pomóc chronić siebie i innych przed ryzykiem zdrowotnym związanym z wirusami oddechowymi8.

Podstawowe strategie zapobiegania to niezbędne praktyki zalecane dla wszystkich:

• bądź na bieżąco z zalecanymi szczepieniami – porozmawiaj ze swoim lekarzem o tym, co może być zalecane dla ciebie i twojej rodziny
• praktykuj dobrą higienę, taką jak regularne mycie rąk i czyszczenie często dotykanych powierzchni
• podejmuj kroki w celu zapewnienia czystszego powietrza, jeśli to możliwe, na przykład poprzez wietrzenie pomieszczeń

Jeśli jesteś chory wirusem oddechowym, podejmij środki ostrożności, aby pomóc zatrzymać rozprzestrzenianie się choroby. Zostań w domu i trzymaj się z dala od innych (w tym osób, z którymi mieszkasz, które nie są chore), jeśli masz objawy wirusa oddechowego, których nie można lepiej wyjaśnić inną przyczyną9.

Możesz wrócić do normalnych zajęć, gdy przez co najmniej 24 godziny spełnione są oba warunki: twoje objawy ogólnie się poprawiają i nie miałeś gorączki (bez stosowania leków obniżających gorączkę)9.

Kiedy wracasz do normalnych zajęć, podejmij dodatkowe środki ostrożności przez kolejne 5 dni, takie jak dbanie o czystsze powietrze, praktykowanie dobrej higieny, noszenie dobrze dopasowanej maseczki, zachowywanie dystansu fizycznego lub wykonywanie testów, gdy będziesz przebywać w pobliżu innych osób9.

Zapobieganie zakażeniom dróg oddechowych jest szczególnie ważne, jeśli masz chorobę płuc, chorobę autoimmunologiczną lub inne poważne i przewlekłe choroby. Ogranicz czas spędzany z każdą osobą, która jest chora i często myj ręce10.