Nowotwór gruczołu ślinowego to rzadka choroba nowotworowa dotykająca narządów w jamie ustnej i gardle, które produkują ślinę. Choć stanowi zaledwie 1% nowotworów głowy i szyi, jego diagnoza i leczenie wymagają specjalistycznej opieki medycznej.
Czym jest nowotwór gruczołu ślinowego
Nowotwór gruczołu ślinowego to termin używany do określenia złośliwych guzów, które rozwijają się w gruczołach ślinowych. Gruczoły ślinowe znajdują się w jamie ustnej i gardle i wytwarzają ślinę, czyli ślinkę, która pomaga układowi trawiennemu rozpocząć rozkład pokarmu.
Guzy gruczołów ślinowych mogą być łagodne, czyli nienowotworowe, lub złośliwe, czyli nowotworowe. Oba rodzaje guzów mogą wystąpić w dowolnym z gruczołów ślinowych. Nowotwór gruczołu ślinowego to rodzaj nowotworu głowy i szyi.
Gruczoły ślinowe i ich rola w organizmie
Gruczoły ślinowe wytwarzają ślinę i uwalniają ją do jamy ustnej. Ślina zawiera enzymy, które pomagają w trawieniu pokarmu, oraz przeciwciała, które pomagają chronić przed infekcjami jamy ustnej i gardła.
W organizmie człowieka znajdują się 3 pary głównych gruczołów ślinowych:
Gruczoły przyuszne: są to największe gruczoły ślinowe, znajdują się z przodu i tuż poniżej każdego ucha. Większość guzów dużych gruczołów ślinowych powstaje właśnie w tym gruczole.
Gruczoły podjęzykowe: te gruczoły znajdują się pod językiem, w dnie jamy ustnej.
Gruczoły podżuchwowe: te gruczoły znajdują się poniżej kości żuchwy.
Oprócz tego w organizmie znajdują się setki małych gruczołów ślinowych, które wyściełają części jamy ustnej, nosa i krtani. Można je zobaczyć tylko pod mikroskopem. Większość guzów małych gruczołów ślinowych rozpoczyna się w podniebieniu, czyli dachu jamy ustnej.
Gruczoły przyuszne
Gruczoły podjęzykowe
Gruczoły podżuchwowe
Małe gruczoły ślinowe jamy ustnej
Małe gruczoły ślinowe nosa
Małe gruczoły ślinowe krtani
Jak często występuje ta choroba
Nowotwór gruczołu ślinowego jest rzadką chorobą. Tylko 1% guzów dotykających głowy i szyi to nowotwory gruczołów ślinowych. Najczęstszymi typami nowotworów gruczołów ślinowych są rak śluzowo-naskórkowy i rak gruczołowo-torbielowaty. Razem stanowią połowę wszystkich złośliwych guzów gruczołów ślinowych.
Warto wiedzieć, że ponad połowa wszystkich guzów gruczołów ślinowych jest łagodna, czyli nienowotworowa, i nie rozprzestrzenia się na inne tkanki.
Objawy nowotworu gruczołu ślinowego
Najczęstszym objawem nowotworu gruczołu ślinowego jest guz lub obrzęk po stronie twarzy, tuż przed uchem lub pod kością żuchwy. Zazwyczaj guz ten jest bezbolesny.
Inne objawy mogą obejmować trudności w połykaniu. Do diagnozowania nowotworu gruczołu ślinowego wykorzystuje się badania, które obejmują głowę, szyję oraz wnętrze jamy ustnej.
Kto jest narażony na większe ryzyko
Każdy może rozwinąć nowotwór gruczołu ślinowego, jednak mężczyźni są bardziej narażeni na wystąpienie złośliwych guzów gruczołów ślinowych. Ryzyko zachorowania na nowotwór gruczołu ślinowego jest większe w przypadku:
Osób w wieku 55 lat lub starszych
Osób, które często palą lub używają alkoholu
Osób, które przeszły radioterapię głowy lub szyi
Osób pracujących w określonych zawodach, takich jak instalatorstwo, produkcja wyrobów gumowych, wydobycie azbestu i prace związane ze skórą
Badania wykazały, że niektóre rzadkie typy nowotworów gruczołów ślinowych mogą występować częściej u osób z określonymi zakażeniami wirusowymi, takimi jak wirus Epsteina-Barr i wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Należy jednak podkreślić, że te infekcje nie powodują nowotworu gruczołu ślinowego. Potrzebne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć te związki.
Narażenie na niektóre rodzaje promieniowania może zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwór gruczołu ślinowego.
Badania diagnostyczne
Do diagnozowania nowotworu gruczołu ślinowego wykorzystuje się badania obejmujące głowę, szyję oraz wnętrze jamy ustnej. Proces diagnostyczny zazwyczaj rozpoczyna się od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu, który może skierować pacjenta do specjalisty i zlecić odpowiednie badania.
Badania mogą obejmować między innymi obrazowanie diagnostyczne, takie jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI) czy ultrasonografia. W procesie diagnostycznym może być również konieczne wykonanie biopsji, czyli pobrania próbki tkanki do zbadania pod mikroskopem.
Możliwości leczenia
Główne metody leczenia nowotworu gruczołu ślinowego to chirurgia, radioterapia i chemioterapia. Pacjent może otrzymać jedną lub więcej z tych metod leczenia.
Chirurgia samodzielnie może wyleczyć niektóre nowotwory gruczołów ślinowych. W przypadku innych nowotworów lepsze efekty przynosi połączenie chirurgii i radioterapii. Lekarze mogą stosować chemioterapię w celu kontrolowania bardziej zaawansowanych nowotworów lub w ramach badania klinicznego.
Rodzaj operacji zależy od wielkości nowotworu, jego lokalizacji oraz tego, czy istnieje ryzyko, że nowotwór się rozprzestrzenił. Leczenie może być trudniejsze, gdy nowotwór znajduje się w głębszych częściach gruczołu ślinowego.
Decyzje dotyczące leczenia podejmuje zespół lekarzy i innych specjalistów, zwany zespołem multidyscyplinarnym. Zespół ten zazwyczaj obejmuje chirurga specjalizującego się w operacjach twarzy, jamy ustnej i szczęki, onkologów, specjalistyczną pielęgniarkę onkologiczną, patologa, radiologa, logopedę oraz dietetyka.
Lekarz planuje leczenie w zależności od typu nowotworu gruczołu ślinowego, tego, czy nowotwór się rozprzestrzenił (stadium), jak komórki wyglądają pod mikroskopem (stopień złośliwości), jak leczenie wpłynie na mówienie, żucie i połykanie oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Czynniki wpływające na rokowanie
Na rokowanie, czyli szanse na wyzdrowienie, oraz opcje leczenia wpływają różne czynniki. Obejmują one między innymi typ nowotworu gruczołu ślinowego, stadium choroby oraz to, czy nowotwór rozprzestrzenił się poza gruczoły ślinowe.
Przeżywalność zależy od wielu czynników, dlatego żaden lekarz nie może powiedzieć dokładnie, jak długo pacjent będzie żył. Ponieważ nowotwór gruczołu ślinowego jest rzadszy, dane dotyczące przeżywalności są trudniejsze do oszacowania niż w przypadku innych, bardziej powszechnych nowotworów.
Lekarz prowadzący może udzielić bardziej szczegółowych informacji na temat indywidualnego rokowania pacjenta, biorąc pod uwagę wszystkie istotne czynniki dotyczące konkretnego przypadku.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
