Obwodowa neuropatia

Czym jest obwodowa neuropatia

Obwodowa neuropatia to termin ogólny opisujący choroby nerwów, które wpływają na określoną część układu nerwowego. Wiele różnych schorzeń może powodować obwodową neuropatię, co oznacza, że możliwy jest również szeroki zakres objawów1.

Aby zrozumieć tę nazwę, warto wyjaśnić jej pochodzenie. Termin "obwodowy" pochodzi z greckiego słowa oznaczającego "wokół". W tym kontekście "obwodowy" oznacza na zewnątrz lub z dala od ośrodkowego układu nerwowego. Układ nerwowy składa się z dwóch części: ośrodkowego układu nerwowego i obwodowego układu nerwowego. Mózg i rdzeń kręgowy to dwa elementy składające się na ośrodkowy układ nerwowy. Obwodowy układ nerwowy obejmuje wszystkie pozostałe nerwy w ciele, w tym nerwy biegnące od rdzenia kręgowego i mózgu do twarzy i reszty ciała1.

Obwodowa neuropatia rozwija się, gdy nerwy w kończynach ciała, takich jak dłonie, stopy i ramiona, ulegają uszkodzeniu. Objawy zależą od tego, które nerwy są dotknięte2. W Wielkiej Brytanii szacuje się, że prawie 1 na 10 osób w wieku 55 lat i starszych jest dotkniętych obwodową neuropatią2.

Obwodowy układ nerwowy to sieć nerwów, która leży poza ośrodkowym układem nerwowym. Obejmuje różne rodzaje nerwów o swoich specyficznych funkcjach, w tym nerwy czuciowe odpowiedzialne za przekazywanie doznań, takich jak ból i dotyk, nerwy ruchowe odpowiedzialne za kontrolowanie mięśni oraz nerwy autonomiczne odpowiedzialne za regulację automatycznych funkcji organizmu, takich jak ciśnienie krwi i czynność pęcherza2.

Objawy

Główne objawy obwodowej neuropatii mogą obejmować drętwienie i mrowienie w stopach lub dłoniach, pieczenie, kłucie lub strzelający ból w dotkniętych obszarach, utratę równowagi i koordynacji oraz osłabienie mięśni, szczególnie w stopach. Te objawy są zwykle stałe, ale mogą się pojawiać i znikać2.

Wczesna obwodowa neuropatia może objawiać się jako zmiany czuciowe, które często postępują, w tym utrata czucia, drętwienie, ból lub pieczenie w rozkładzie "pończoch i rękawiczek" kończyn. Późniejsze stadia mogą obejmować drętwienie w bliższych częściach ciała, osłabienie w dalszych częściach lub zanik mięśni3.

Nerwy obwodowe wysyłają wiele rodzajów informacji czuciowych do mózgu, takich jak komunikat, że stopy są zimne. Przenoszą również sygnały z mózgu i rdzenia kręgowego do reszty ciała. Nerwy obwodowe wysyłają sygnały do mięśni, które mówią im, aby się skurczyły4.

Obwodowa neuropatia może wpływać na nerwy w dowolnej części ciała. Może zakłócać kontrolę organizmu nad automatycznymi procesami, a także zmysł dotyku i kontrolę mięśni1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

W Wielkiej Brytanii cukrzyca (zarówno typu 1, jak i typu 2) jest najczęstszą przyczyną obwodowej neuropatii. Z czasem wysoki poziom cukru we krwi związany z cukrzycą może uszkadzać nerwy. Ten rodzaj uszkodzenia nerwów nazywany jest cukrzycową polineuropatią2.

Obwodowa neuropatia może również mieć wiele innych przyczyn. Na przykład może być spowodowana urazem fizycznym nerwów, infekcją wirusową, taką jak półpasiec, działaniem ubocznym niektórych leków lub nadmiernym spożywaniem alkoholu2.

Częstotliwość występowania obwodowej neuropatii w populacji ogólnej wynosi od 1% do 7%, z wyższymi wskaźnikami wśród osób powyżej 50. roku życia. Częste możliwe do zidentyfikowania przyczyny obejmują cukrzycę, ucisk lub uraz nerwu, używanie alkoholu, narażenie na toksyny, choroby dziedziczne i niedobory żywieniowe. Obwodowa neuropatia jest idiopatyczna (bez ustalonej przyczyny) w 25% do 46% przypadków3.

Czynniki życiowe, które mogą zwiększać szanse rozwoju neuropatii, obejmują zaawansowany wiek, historię rodzinną neuropatii (na przykład związaną z rodzinną cukrzycą), niedożywienie, nadmierne spożywanie alkoholu oraz istniejące wcześniej schorzenia, takie jak cukrzyca lub zaburzenia tarczycy5.

Niektóre leki, w tym leki chemioterapeutyczne, również zwiększają ryzyko. Leki, które mogą zwiększać ryzyko neuropatii, to związki platyny5.

Diagnoza

Ważne jest, aby udać się do lekarza, jeśli doświadczasz wczesnych objawów obwodowej neuropatii. Obejmują one ból, mrowienie lub utratę czucia w stopach, utratę równowagi lub osłabienie oraz ranę lub owrzodzenie na stopie, które się nie goi. Zaleca się również, aby osoby najbardziej zagrożone obwodową neuropatią, takie jak osoby z cukrzycą, miały regularne badania kontrolne2.

Lekarz zapyta o objawy i może zlecić pewne badania, aby pomóc zidentyfikować podstawową przyczynę. Możesz zostać skierowany do szpitala, aby zobaczyć się z neurologiem, specjalistą od problemów zdrowotnych dotyczących układu nerwowego. Generalnie, im szybciej zostanie zdiagnozowana obwodowa neuropatia, tym większa szansa na ograniczenie uszkodzeń i zapobieżenie dalszym powikłaniom2.

Diagnoza wymaga kompleksowego wywiadu, badania fizyklanego i rozsądnych badań laboratoryjnych. Jeśli obwodowy układ nerwowy zostanie zidentyfikowany jako prawdopodobne źródło objawów pacjenta, ocena potencjalnych przyczyn powinna początkowo koncentrować się na przyczynach możliwych do leczenia3.

Wstępna ocena laboratoryjna obejmuje morfologię krwi, kompleksowy profil metaboliczny, stężenie glukozy na czczo, poziomu witaminy B12 i hormonu stymulującego tarczycę oraz elektroforezę białek surowicy z immunofiksacją. Jeśli wstępna ocena jest niejednoznaczna, należy rozważyć skierowanie do neurologa w celu przeprowadzenia dodatkowych badań (np. badań elektrodiagnostycznych, specyficznych testów na obecność przeciwciał, biopsji nerwu)3.

Badanie fizykalne powinno obejmować kompleksową ocenę neurologiczną i mięśniowo-szkieletową3.

Leczenie

Leczenie obwodowej neuropatii może obejmować leczenie podstawowej przyczyny lub objawów. Leczenie może być bardziej skuteczne w przypadku niektórych przyczyn. Na przykład zapewnienie dobrej kontroli cukrzycy może pomóc w poprawie neuropatii lub przynajmniej powstrzymać jej pogorszenie6.

Istnieje wiele różnych przyczyn obwodowej neuropatii, z których niektóre można leczyć na różne sposoby. Na przykład cukrzyca może być czasami kontrolowana przez zmiany stylu życia, takie jak zaprzestanie palenia, ograniczenie alkoholu, utrzymywanie zdrowej wagi i regularne ćwiczenia. Niedobór witaminy B12 można leczyć zastrzykami lub tabletkami B12. Obwodowa neuropatia spowodowana przez lek, który zażywasz, może się poprawić, jeśli lek zostanie odstawiony6.

Niektóre mniej powszechne typy obwodowej neuropatii można leczyć lekami, takimi jak steroidy - silne leki przeciwzapalne, leki immunosupresyjne - leki zmniejszające aktywność układu odpornościowego oraz zastrzyki immunoglobuliny - mieszaniny białek krwi zwanych przeciwciałami wytwarzanymi przez układ odpornościowy6.

Leczenie obwodowej neuropatii skupia się na zarządzaniu podstawową przyczyną. Kilka klas leków, w tym gabapentynoidów i leków przeciwdepresyjnych, może pomóc złagodzić ból neuropatyczny3.

Możesz również potrzebować leku do leczenia bólu nerwowego (bólu neuropatycznego), którego doświadczasz. W przeciwieństwie do większości innych rodzajów bólu, ból neuropatyczny zwykle nie ustępuje po zastosowaniu powszechnych leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol i ibuprofen, i często stosuje się inne leki6.

Główne leki zalecane w leczeniu bólu neuropatycznego to amitryptylina - stosowana również w leczeniu bólów głowy i depresji, duloksetyna - stosowana również w leczeniu problemów z pęcherzem i depresji6.

Leczenie obwodowej neuropatii może łagodzić objawy. Odbywa się to poprzez leczenie problemu zdrowotnego, który ją powoduje. Na przykład, jeśli masz cukrzycę, utrzymywanie poziomu cukru we krwi w granicach docelowych może pomóc. Lub może twojemu organizmowi brakuje pewnych witamin spowodowanych piciem zbyt dużej ilości alkoholu. W takim przypadku leczenie może obejmować zdrową dietę, przyjmowanie witamin i zaprzestanie spożywania alkoholu7.

Możesz mieć terapię fizyczną. Może to zwiększyć siłę mięśni i pomóc w budowaniu kontroli mięśni. Leki dostępne bez recepty mogą łagodzić łagodny ból nerwowy. Lekarz może również przepisać leki, aby pomóc w przypadku silnego bólu, drętwienia, mrowienia i osłabienia7.

Niektórzy ludzie stwierdzają, że fizjoterapia, akupunktura lub przezskórna elektryczna stymulacja nerwów (TENS) pomaga łagodzić ból7.

Zarządzanie objawami i życie z neuropatią

Jeśli masz neuropatię w stopach, dobrze jest sprawdzać je podczas każdej wizyty w gabinecie. Może to pomóc zapobiec problemom7.

Życie z obwodową neuropatią może być wyzwaniem, gdy próbujesz żyć z bólem i dyskomfortem, który powoduje. Neuropatia często występuje jako objaw cukrzycy, ale jest również przypisywana problemom metabolicznym, infekcjom lub urazowi traumatycznemu, który uszkadza nerwy8.

Jeśli szukasz sposobów na zmniejszenie lub zapobieganie objawom obwodowej neuropatii, następujące zalecenia powinny zostać włączone do twojego życia jak najszybciej. Będą musiały stać się regularną częścią twojego życia, ponieważ będą wspierać zdrowie nerwów w twoim ciele i pomagać zapobiegać dalszym uszkodzeniom, które mogą pogorszyć twój stan8.

Twoja codzienna rutyna może powodować dodatkowe uszkodzenia i pogarszać stan twojej neuropatii. Powtarzające się i cykliczne ruchy i ruch lub siedzenie przez dłuższy czas z niewłaściwą postawą mogą prowadzić do uszkodzenia nerwów. Zatrzymując lub korygując formę, z jaką wykonujesz ruchy, możesz wyeliminować część ryzyka uszkodzenia nerwów. Nadmierne spożywanie alkoholu i tytoniu może również zaostrzyć twój stan. Eliminując je z codziennego życia, dajesz sobie największą szansę na złagodzenie lub odwrócenie uszkodzenia nerwów8.

Porozmawiaj z lekarzem lub dietetykiem o tym, jaki plan żywieniowy może pomóc w twoim stanie. Nie chodzi tu tak bardzo o plan utraty wagi, chociaż to również jest bardzo korzystne. Zamiast tego powinieneś jeść pokarmy, które są znane z tego, że wspierają zdrowie układu nerwowego i zachęcają do prawidłowego funkcjonowania nerwów. Powinieneś przestrzegać planów żywieniowych bogatych w witaminę B12, które mogą obejmować zdrową różnorodność owoców, warzyw i chudych form kwasów omega8.

Ćwiczenia oferują wiele korzyści dla osób z neuropatią. Może nie tylko pomóc w zrzuceniu nadwagi, która może naciskać na nerwy, ale może również poprawić nastrój i poprawić krążenie. Ponadto niektóre ćwiczenia mogą poprawić równowagę, która jest często upośledzona u osób z neuropatią stóp9.

Bez odpowiedniego leczenia obwodowa neuropatia może prowadzić do lęku i depresji. Jednym z najlepszych sposobów na walkę z tymi problemami jest wyjście z domu i wzięcie udziału w działaniach, które lubisz. A jeśli zaczniesz czuć się przygnębiony lub odizolowany w wyniku swoich objawów, spróbuj skontaktować się z grupą wsparcia9.

Obwodowa neuropatia jest często spowodowana podstawowym problemem zdrowotnym, który powoduje uszkodzenie nerwów. W Stanach Zjednoczonych jedną z najczęstszych przyczyn neuropatii jest cukrzyca. Badacze uważają, że podwyższony poziom cukru we krwi uszkadza drobne nerwy, powodując ból, drętwienie i całkowitą utratę czucia, szczególnie w stopach. Zarządzanie cukrzycą - lub jakimkolwiek podstawowym schorzeniem - może pomóc w kontrolowaniu objawów neuropatii9.

Najważniejsze jest to, że jeśli zauważysz objawy, natychmiast porozmawiaj ze swoim zespołem opieki zdrowotnej5.