Badanie nad długoterminowym bezpieczeństwem stosowania dabrafenibu i trametynibu u pacjentów kontynuujących leczenie w ramach wcześniejszych badań Novartis lub GSK.
Czerniak przerzutowy to najbardziej zaawansowana postać czerniaka, najbardziej agresywnego rodzaju raka skóry, który rozprzestrzenił się na inne części organizmu. Choć diagnoza może być trudna, w ostatnich latach znacząco wzrosły wskaźniki przeżywalności dzięki nowoczesnym terapiom, a badacze nieustannie pracują nad jeszcze skuteczniejszymi metodami leczenia.
Czym jest czerniak przerzutowy
Czerniak to najbardziej poważny rodzaj raka skóry, ponieważ rośnie bardzo szybko i ma zdolność rozprzestrzeniania się na inne narządy. Kiedy czerniak rozprzestrzenia się (daje przerzuty) do innych części organizmu, nazywany jest czerniakiem przerzutowym lub zaawansowanym. Lekarze mogą również określać go jako czerniaka w stadium IV.
Czerniak najczęściej najpierw rozprzestrzenia się do pobliskich węzłów chłonnych (gruczołów będących częścią układu odpornościowego) zanim dotrze do wątroby, płuc, kości lub mózgu, albo do skóry w innej części ciała. Najczęstszymi miejscami przerzutów są skóra i tkanka podskórna, następnie płuca, wątroba, kości i mózg. Miejsce, w którym pojawiły się przerzuty, może również wpływać na rokowanie.
Czerniak pochodzi z komórek skóry zwanych melanocytami. Te komórki wytwarzają melaninę, ciemny barwnik, który nadaje skórze kolor. Większość czerniaków jest czarna lub brązowa, ale niektóre mogą być różowe, czerwone, fioletowe lub w kolorze skóry.
Około 30% czerniaków rozwija się z istniejących znamion, ale pozostałe zaczynają się w normalnej skórze. Dlatego szczególnie ważne jest zwracanie uwagi na zmiany w skórze, ponieważ większość czerniaków nie zaczyna się jako znamiona.
Przyczyny i czynniki ryzyka
W większości przypadków czerniak jest spowodowany narażeniem na promieniowanie ultrafioletowe (UV) ze słońca lub z solariów. Uszkadza ono DNA komórek skóry, które zaczynają niekontrolowanie rosnąć. Choroba może jednak wystąpić również na częściach ciała nienarażonych na słońce, takich jak dłonie czy siatkówka oka.
Większe prawdopodobieństwo wystąpienia czerniaka mają osoby z następującymi cechami:
Jasna skóra oraz jaśniejsze włosy i kolor oczu
Liczne lub nieregularne znamiona
Występowanie czerniaka w rodzinie
Objawy
Gdy czerniak się rozprzestrzenia, objawy mogą być niespecyficzne. Prawdopodobnie będą zależeć od tego, gdzie w organizmie pojawił się czerniak. Objawy mogą obejmować:
Zmęczenie
Obrzęk lub bolesność węzłów chłonnych, szczególnie w pachwinie lub pod pachą
Guzek lub zgrubienie pod skórą
Niewyjaśniona utrata wagi
Obrzęk lub ból w brzuchu
Uporczywy kaszel lub duszność
Ból kości lub złamania
Bóle głowy
Napady padaczkowe
Jeśli czerniak rozprzestrzenił się na inne obszary, można zauważyć również stwardniałe guzki pod skórą, obrzęk lub bolesne węzły chłonne oraz trudności w oddychaniu lub kaszel.
Diagnostyka i rozpoznanie
Po rozpoznaniu czerniaka na podstawie objawów klinicznych i potwierdzenia histopatologicznego (badania tkanki pod mikroskopem), wykonuje się ocenę zaawansowania zgodnie z ustalonymi wytycznymi.
Proces diagnostyczny po ustaleniu diagnozy czerniaka obejmuje różne badania w celu określenia, czy komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się w obrębie skóry lub do innych części ciała.
Możliwości leczenia
Sposób leczenia czerniaka przerzutowego zmienił się dramatycznie w ciągu ostatnich kilku lat wraz z pojawieniem się inhibitorów punktów kontrolnych odpornościowych (leków wspierających układ odpornościowy) i terapii celowanych. Metody leczenia obecnie stosowane w przypadku czerniaka przerzutowego obejmują chirurgię, immunoterapię, terapię celowaną i radioterapię.
Immunoterapia
Immunoterapia pomaga wzmocnić lub przywrócić zdolność układu odpornościowego do walki z rakiem. Może być oferowana w przypadku czerniaka przerzutowego. Stosuje się ją w celu zmniejszenia i kontrolowania wzrostu czerniaka. Leki immunoterapeutyczne obejmują:
Niwolumab (Opdivo)
Pembrolizumab (Keytruda)
Niwolumab i relatlimab (Opdualag)
Ipilimumab (Yervoy)
Lifileucel (Amtagvi)
Te leki podaje się przez igłę do żyły we wlewie. Częstotliwość i czas trwania immunoterapii zależy od rodzaju stosowanego leku. Leki immunoterapeutyczne mogą być stosowane pojedynczo lub ipilimumab może być łączony z niwolumabem.
Chirurgia
Chirurgia jest podstawowym leczeniem we wczesnych stadiach czerniaka. U pacjentów z pojedynczymi lub objawowymi przerzutami do mózgu, leczenie chirurgiczne lub takie metody jak radioterapia za pomocą noża gamma mogą złagodzić objawy i zapewnić miejscową kontrolę choroby.
Inne metody leczenia
W przypadku raka, który rozprzestrzenił się na pobliskie obszary skóry lub naczynia limfatyczne i nie może być usunięty operacyjnie, można zastosować terapię miejscową.
Chociaż pojedyncza chemioterapia jest dobrze tolerowana, wiąże się z odsetkiem odpowiedzi wynoszącym tylko 5% do 20%. Chemioterapia skojarzona może poprawić obiektywny odsetek odpowiedzi, ale nie wydłuża czasu przeżycia.
Dbanie o siebie podczas leczenia
Podczas leczenia czerniaka przerzutowego istnieje wiele rzeczy, które można zrobić, aby codziennie dbać o siebie. Te działania mogą pomóc kontrolować skutki uboczne, zwiększyć energię i poprawić samopoczucie.
Zrównoważona dieta
Odpowiednie składniki odżywcze mogą zwiększyć poziom energii i pomóc organizmowi w walce z rakiem. Należy dążyć do zróżnicowanego jadłospisu zawierającego:
Białko: Podczas leczenia może być potrzebne więcej białka, aby zapobiec utracie masy mięśniowej, zwalczać infekcje i wspierać gojenie. Należy szukać chudych źródeł, takich jak fasola, ryby, chude mięso, kurczak, wieprzowina i orzechy
Węglowodany: Węglowodany dostarczają energii. Te bogate w błonnik, takie jak pełne ziarna, mogą również zapobiegać zaparciom, będącym skutkiem ubocznym chemioterapii
Owoce i warzywa: Różnorodność kolorów zapewni różnorodność witamin, minerałów i przeciwutleniaczy, które mogą wzmocnić układ odpornościowy
Aktywność fizyczna
Pozostawanie aktywnym jest ważne. Aktywność fizyczna może pomóc w utrzymaniu dobrego samopoczucia podczas leczenia.
Oszczędzanie energii
Zmęczenie jest częstym skutkiem ubocznym leczenia. Warto planować odpoczynek i oszczędzać energię na najważniejsze czynności.
Dobry sen
Odpowiednia ilość snu jest kluczowa dla regeneracji organizmu. Należy starać się utrzymywać regularny harmonogram snu.
Wsparcie emocjonalne i radzenie sobie
Dowiadywanie się, że ma się zaawansowanego czerniaka, może być szokiem. Powszechnie odczuwa się niepewność i niepokój. Normalne jest, że nie można myśleć o niczym innym.
Leczenie może być w stanie zmniejszyć czerniaka lub powstrzymać jego wzrost na jakiś czas. Należy porozmawiać ze swoim specjalistą, aby zrozumieć, co oznacza diagnoza, co może się wydarzyć, jakie metody leczenia są dostępne i jak leczenie może pomóc.
Rozmowa o zaawansowanym czerniaku
Rozmowa z innymi ludźmi o swoich odczuciach może być pomocna. Wsparcie przybiera wiele form. Można zwrócić się do rodziny, przyjaciół lub terapeuty. Za pośrednictwem grupy wsparcia, osobistej lub internetowej, można uzyskać poradę od osób przechodzących przez to samo.
Pielęgniarki specjalistyczne
Pielęgniarki specjalistyczne mogą pomóc, jeśli trudno jest sobie poradzić lub jeśli pojawiają się jakiekolwiek problemy. Mogą zapewnić potrzebną pomoc. Mogą również udzielić informacji i wskazać wsparcie w lokalnym środowisku.
Rodzina i przyjaciele
Rozmowa z rodziną i przyjaciółmi o raku może być pomocna. Jednak niektórzy ludzie boją się emocji, które to może wywołać i nie będą chcieli rozmawiać. Mogą martwić się, że osoba nie poradzi sobie ze swoją sytuacją lub obawiają się, że powiedzą coś niewłaściwego.
Można pomóc rodzinie i przyjaciołom, dając im znać, czy chce się rozmawiać o tym, co się dzieje i jak się czuje. Rozmowa może pomóc zwiększyć zaufanie i wzajemne wsparcie.
Znajdowanie sposobów radzenia sobie z emocjami
Ważne jest, aby znaleźć sposoby zarządzania swoimi emocjami. Wiele osób uważa, że znajomość większej ilości informacji o swojej sytuacji może ułatwić radzenie sobie.
Chociaż w wielu przypadkach czerniak przerzutowy nie może być wyleczony, leczenie i wsparcie mogą pomóc żyć dłużej i lepiej. Lekarze dysponują terapiami, które znacznie zwiększyły wskaźniki przeżywalności. Badacze pracują nad znalezieniem nowych leków, które mogą zrobić jeszcze więcej.
Należy pamiętać, że nadal ma się kontrolę nad decyzjami dotyczącymi leczenia i życia. Ważne jest, aby mieć ludzi, z którymi można porozmawiać o swoich planach, obawach i uczuciach. Znalezienie wsparcia i poznanie opcji leczenia pomoże wykorzystać życie w pełni.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
