Mukopolisacharydoza typu II, znana również jako zespół Huntera, to rzadka choroba genetyczna, która dotyka niemal wyłącznie chłopców i prowadzi do gromadzenia się złożonych cząsteczek cukrowych w komórkach organizmu, powodując postępujące uszkodzenia wielu narządów i układów.
Czym jest mukopolisacharydoza typu II?
Mukopolisacharydoza typu II (MPS II) to rzadka choroba dziedziczna należąca do grupy chorób spichrzeniowych lizosomów. W organizmie człowieka specjalne struktury wewnątrz komórek, zwane lizosomami (małymi organellami odpowiedzialnymi za rozkład różnych cząsteczek), zawierają enzymy umożliwiające rozkładanie skomplikowanych substancji.
W przypadku MPS II organizm nie może prawidłowo rozkładać określonych cząsteczek cukrowych. Ciało wykorzystuje złożone cukry zwane glikozaminoglikanami (GAG), nazywane dawniej mukopolisacharydami, w wielu ważnych procesach. GAG pomagają w budowie kości, ścięgien, chrząstek, rogówek, skóry i tkanki łącznej. Znajdują się również w płynie, który smaruje stawy.
Za rozkład GAG odpowiada enzym o nazwie iduroniano-2-sulfataza (IDS). Proces ten zachodzi w lizosomach wewnątrz komórek. Kiedy enzym IDS jest nieobecny lub występuje w niewielkich ilościach, lizosomy mają trudności z rozkładaniem GAG. Powoduje to gromadzenie się tych substancji w tkankach, co prowadzi do problemów w całym organizmie.
Choroba ta występuje niemal wyłącznie u chłopców, chociaż zgłoszono kilka przypadków u dziewcząt. Jest to schorzenie postępujące, jednak tempo progresji różni się u poszczególnych osób.
zespół Huntera, niedobór iduroniano-2-sulfatazy, niedobór IDS, MPS II
D016532 E76.1
Przyczyny choroby
MPS II jest chorobą genetyczną, co oznacza, że może być przekazywana w rodzinach. Gen odpowiedzialny za tę chorobę znajduje się na chromosomie X. Chłopcy są najczęściej dotknięci chorobą, ponieważ dziedziczą chromosom X od swoich matek. Ich matki nie wykazują objawów choroby, ale są nosicielkami niedziałającej kopii genu.
MPS II jest chorobą dziedziczoną w sposób recesywny sprzężony z chromosomem X. Oznacza to, że mutacja występuje w genie IDS (OMIM 300823) zlokalizowanym na chromosomie X, dokładnie w pozycji Xq28.
Choroba jest spowodowana brakiem lub niewystarczającą aktywnością enzymu iduroniano-2-sulfatazy. Bez tego enzymu łańcuchy cząsteczek cukrowych gromadzą się w różnych tkankach organizmu, powodując uszkodzenia. Stopień aktywności enzymu IDS zależy od rodzaju zmiany genetycznej, która powoduje zaburzenie, a to z kolei wpływa na nasilenie choroby.
Objawy i przebieg choroby
Przy urodzeniu dzieci z MPS II nie wykazują żadnych cech tej choroby. Oznaki i objawy zespołu Huntera zazwyczaj zaczynają pojawiać się u dzieci w wieku od 2 do 4 lat.
Istnieją dwa główne typy MPS II – typ ciężki i typ łagodniejszy – które różnią się objawami, nasileniem i wiekiem wystąpienia. Typ ciężki występuje w około 60% wszystkich przypadków. W ciężkiej postaci choroby, która rozpoczyna się wkrótce po ukończeniu 2 roku życia, dochodzi do zaangażowania ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego), co objawia się przede wszystkim postępującym pogorszeniem funkcji umysłowych.
Cechy fizyczne i wygląd
Między 2 a 4 rokiem życia u dzieci rozwijają się pełne wargi, duże, zaokrąglone policzki, szeroki nos i powiększony język (makroglosja). Struny głosowe również się powiększają, co skutkuje głębokim, chrapliwym głosem. Zwężenie dróg oddechowych powoduje częste infekcje górnych dróg oddechowych i krótkie przerwy w oddychaniu podczas snu (bezdech senny).
Wiele osób z tym schorzeniem ma dużą głowę (makrocefalię), gromadzenie się płynu w mózgu (wodogłowie), krótką szyję, powiększoną wątrobę i śledzionę (hepatosplenomegalię) oraz miękkie uwypuklenie wokół pępka (przepuklina pępkowa) lub w dolnej części brzucha (przepuklina pachwinowa).
Osoby z MPS II zazwyczaj mają grubą skórę, która nie jest zbyt elastyczna. Niektóre osoby dotknięte chorobą mają również charakterystyczne białe narośla na skórze przypominające kamyczki.
Problemy z narządem ruchu
Do częstych objawów należą sztywne stawy, opóźnione pojawianie się zębów lub duże odstępy między zębami. Dzieci mogą mieć większą niż normalnie głowę, szeroką klatkę piersiową i krótką szyję.
Zespół cieśni nadgarstka często występuje u dzieci z tym zaburzeniem i charakteryzuje się drętwienie, mrowienie i osłabienie dłoni i palców. Zwężenie kanału kręgowego w szyi (zwężenie kanału kręgowego) może uciskać i uszkadzać rdzeń kręgowy.
Problemy z narządami wewnętrznymi
Serce jest również znacząco dotknięte przez MPS II, a wiele osób rozwija problemy z zastawkami serca. Nieprawidłowości zastawek sercowych mogą powodować powiększenie serca.
Większość osób z tym zaburzeniem rozwija utratę słuchu. Niektóre osoby z MPS II rozwijają problemy z siatkówką (tkanką wrażliwą na światło w tylnej części oka) i mają obniżony wzrok.
Postępowanie choroby
W wczesnej, ciężkiej postaci objawy obejmują agresywne zachowanie, nadpobudliwość, postępujące pogarszanie się funkcji umysłowych, ciężką niepełnosprawność intelektualną i szarpane ruchy ciała.
W postaci późnej (łagodniejszej) może występować łagodny lub żaden upośledzenie umysłowe. Jednak w obu postaciach wysokie poziomy GAG mogą uszkodzić wiele części ciała, co prowadzi do objawów choroby.
W miarę postępowania choroby osoby potrzebują pomocy medycznej, aby utrzymać drożność dróg oddechowych. W najcięższych przypadkach dzieci zaczynają mieć problemy z podstawowymi funkcjami między 6 a 8 rokiem życia. W ciężkiej postaci, z zaangażowaniem ośrodkowego układu nerwowego, postępująca choroba dróg oddechowych i choroba serca zwykle prowadzą do śmierci w pierwszej lub drugiej dekadzie życia.
Rozpoznanie choroby
Rozpoznanie MPS II wymaga połączenia objawów klinicznych, badań obrazowych, badań przesiewowych moczu na obecność GAG, badania aktywności enzymu oraz testów genetycznych.
Badanie przesiewowe noworodków
Badanie przesiewowe noworodków MPS II wymaga pobrania niewielkiej ilości krwi z pięty dziecka. Test wykrywa obniżone poziomy enzymu iduroniano-2-sulfatazy (I2S) i/lub podwyższone poziomy GAG. Należy pamiętać, że badanie przesiewowe to tylko pierwszy krok – nie wszystkie dzieci z nieprawidłowym wynikiem otrzymają ostatecznie diagnozę MPS II.
Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych mniej niż 40 dzieci rocznie rodzi się z tym rzadkim schorzeniem.
Badanie fizykalne i testy diagnostyczne
Badanie fizykalne i testy mogą wykazać nieprawidłową siatkówkę, obniżoną aktywność enzymu iduroniano-2-sulfatazy w surowicy krwi lub komórkach, szmer serca i nieszczelne zastawki serca, powiększoną wątrobę i śledzionę, przepukliny, skurcze stawowe oraz zwężenie kanału kręgowego.
Testy mogą obejmować badanie aktywności enzymu, testy genetyczne w celu wykrycia zmiany w genie iduroniano-2-sulfatazy oraz badanie moczu na obecność siarczanu heparanu i siarczanu dermatanu.
Leczenie i postępowanie
Obecnie leczenie objawowe jest głównym podejściem terapeutycznym. Chociaż nie ma lekarstwa na zaburzenia spichrzeniowe lizosomów, dostępne stają się liczne opcje leczenia mające na celu poprawę jakości życia pacjentów.
Enzymatyczna terapia zastępcza
Lek o nazwie idursulfaza (Elaprase), który zastępuje enzym iduroniano-2-sulfatazę, może być zalecany. Jest podawany dożylnie (do żyły). Odpowiedni enzym, IDS w przypadku MPS II, może być podawany pacjentom jako enzymatyczna terapia zastępcza (ERT).
Czynniki wpływające na wyniki leczenia pacjentów przy użyciu tych metod obejmują typ MPS, genotyp dawcy (w przypadku transplantacji szpiku kostnego) oraz wiek i stopień zaangażowania klinicznego w momencie rozpoczęcia ERT lub transplantacji.
Transplantacja szpiku kostnego
Przeszczep szpiku kostnego (BMT) to kolejna metoda leczenia. Terapia genowa jest obiecującą, ale niewystarczająco rozwiniętą metodą leczenia. Trudności z doborem wektora i skutecznością dostarczania nadal utrzymują się, dlatego ta terapia wciąż znajduje się na wczesnym etapie rozwoju.
Leczenie wspomagające
Ze względu na problemy ekonomiczne i dostępność leków tylko niewielka część pacjentów decyduje się na enzymatyczną terapię zastępczą lub transplantację krwiotwórczych komórek macierzystych. Leczenie objawowe pozostaje głównym podejściem dla większości pacjentów.
Przeszczep kości może być potrzebny w przypadku uszkodzenia stawu biodrowego. Ważne jest wczesne rozpoznanie, aby można było rozpocząć leczenie przed wystąpieniem nieodwracalnych uszkodzeń narządów. W tym celu opracowywane są metaboliczne badania przesiewowe noworodków dla tych zaburzeń.
Występowanie choroby
Zespół Huntera jest bardzo rzadki i występuje niemal wyłącznie u chłopców. Lekarze diagnozują go w około 1 na każde 100 000 do 170 000 urodzonych chłopców. Jednak kobiety mogą być nosicielkami mutacji genetycznej powodującej MPS II.
Częstość występowania MPS II różni się w zależności od regionu i pochodzenia etnicznego. Według literatury MPS II ma najwyższą częstość występowania wśród wszystkich typów MPS w Brazylii, Japonii i Korei Południowej, ze wskaźnikami odpowiednio 0,48/100 000, 0,84/100 000 i 0,74/100 000 żywych urodzeń, co stanowi 29,84%, 55% i 54,6% całkowitej liczby zdiagnozowanych przypadków MPS w tych krajach. Ogólnie rzecz biorąc, MPS II jest najczęstszym typem MPS w Azji Wschodniej.
Większość pacjentów to mężczyźni, z całkowitą częstością występowania około 1/160 000 żywych urodzeń płci męskiej. Zgłoszono również kilka przypadków u kobiet, głównie z powodu nielosowej inaktywacji ojcowskiego chromosomu X.
Ograniczona świadomość choroby, brak powszechnej technologii wykrywania i nierównomierny rozwój gospodarczy przyczyniają się do wysokiego wskaźnika błędnych diagnoz i pominięć diagnostycznych.
mózg
rdzeń kręgowy
serce
wątroba
śledziona
stawy
drogi oddechowe
oczy (siatkówka)
kości
skóra
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
