Niedokrwistość

Czym jest niedokrwistość?

Niedokrwistość to zaburzenie krwi, które występuje, gdy nie masz wystarczającej liczby czerwonych krwinek lub gdy twoje czerwone krwinki nie działają prawidłowo1. Niektóre typy niedokrwistości są dziedziczne, ale ludzie mogą również nabyć lub rozwinąć ten stan w ciągu życia1.

Hemoglobina odgrywa kluczową rolę w niedokrwistości. Jest to główne białko w czerwonych krwinkach, które przenosi tlen z płuc do wszystkich komórek organizmu1. Jeśli w organizmie nie ma wystarczającej ilości hemoglobiny, tkanki lub narządy mogą nie otrzymywać wystarczającej ilości tlenu. Wtedy mogą pojawić się objawy niedokrwistości, takie jak zmęczenie lub duszność1.

Niedokrwistość to najczęstsze zaburzenie krwi, dotykające około 9,3% populacji Stanów Zjednoczonych1. Szacuje się, że około 3 miliony ludzi w USA ma niedokrwistość, a na całym świecie dotyczy ona 1 na 3 osoby w populacji globalnej1. Niedokrwistość jest poważnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie dotykającym małe dzieci, kobiety w ciąży i po porodzie oraz menstruujące dziewczęta i kobiety1.

Niedokrwistość może wpływać na życie na różne sposoby. Niektóre typy tego schorzenia mają łagodne objawy, które ustępują po leczeniu. Inne są poważniejsze, jak te, które ludzie dziedziczą i które powodują problemy zdrowotne trwające całe życie. Ciężka niedokrwistość może zagrażać życiu. Stan ten może być również objawem poważnych chorób, takich jak rak1.

Objawy niedokrwistości

Zmęczenie – uczucie zbyt dużego zmęczenia, by radzić sobie z codziennymi aktywnościami – to najbardziej zauważalny objaw niedokrwistości1. Gdy masz niedokrwistość, twojemu organizmowi brakuje tlenu, więc możesz doświadczać jednego lub kilku z następujących objawów1:

• Ból w klatce piersiowej
• Zawroty głowy
• Częste infekcje
• Kołatanie serca
• Ból głowy
• Bladość (kolor skóry bledszy niż zwykle)
• Szum w uszach
• Duszność1

Mniej częste objawy niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą obejmować słyszenie dzwonienia, brzęczenia lub szumu w głowie, dziwny smak jedzenia, uczucie swędzenia, bolący język, wypadanie włosów, chęć jedzenia produktów niespożywczych takich jak papier lub lód, trudności w połykaniu, bolesne owrzodzenia w kącikach ust, zmiany w paznokciach oraz zespół niespokojnych nóg1.

Objawy niedokrwistości można łatwo przeoczyć. W rzeczywistości wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że ma niedokrwistość, dopóki nie zostanie to stwierdzone w badaniu krwi1.

Przyczyny niedokrwistości

Wiele rzeczy może powodować niedokrwistość. Niedokrwistość ma trzy główne przyczyny: utratę krwi, brak produkcji czerwonych krwinek oraz wysoki wskaźnik niszczenia czerwonych krwinek1.

Na przykład niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszym typem niedokrwistości. Możesz rozwinąć ten typ, jeśli nie dostarczasz wystarczającej ilości żelaza z pożywienia, które jesz, lub jeśli tracisz krew w wyniku urazu lub choroby1. Na całym świecie niedobór żelaza jest najczęstszą przyczyną niedokrwistości1.

Wiele osób jest zagrożonych niedokrwistością z powodu złej diety, zaburzeń jelitowych, chorób przewlekłych, infekcji i innych stanów1. Kobiety, które miesiączkują lub są w ciąży, oraz osoby z przewlekłymi schorzeniami są najbardziej zagrożone tą chorobą1. Kobiety mają wyższe ryzyko niedokrwistości z niedoboru żelaza z powodu utraty krwi podczas miesiączki i większego zapotrzebowania na krew podczas ciąży1.

Ryzyko niedokrwistości wzrasta wraz z wiekiem. Osoby starsze mają większe ryzyko niedokrwistości, ponieważ są bardziej narażone na choroby nerek lub inne przewlekłe schorzenia1.

Stany, które mogą prowadzić do niedokrwistości, obejmują1:

• Obfite miesiączki
• Ciąża
• Wrzody
• Polipy jelita grubego lub rak jelita grubego
• Zaburzenia dziedziczne
• Dieta, która nie zawiera wystarczającej ilości żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12
• Zaburzenia krwi, takie jak niedokrwistość sierpowata i talasemia, lub rak
• Niedokrwistość aplastyczna
• Niedobór G6PD, zaburzenie metaboliczne1

Jeśli masz którekolwiek z następujących przewlekłych chorób, możesz być bardziej narażony na rozwój niedokrwistości: reumatoidalne zapaleniestawów lub inna choroba autoimmunologiczna, choroba nerek, rak, choroba wątroby, choroba tarczycy, zapalna choroba jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego)1.

Najczęstsze typy niedokrwistości

Istnieje wiele typów niedokrwistości, każdy z odrębnych przyczyn i objawów1. Niedokrwistość może być klasyfikowana jako makrocytowa, mikrocytowa lub normocytowa, w zależności od wielkości czerwonych krwinek1.

Niedokrwistość sierpowata to dziedziczna niedokrwistość hemolityczna, w której białko hemoglobiny jest nieprawidłowe, co powoduje, że czerwone krwinki stają się sztywne i zatykają krążenie, ponieważ nie są w stanie przepływać przez małe naczynia krwionośne1.

Niedokrwistość z niedoboru witamin może wynikać z niskiego poziomu witaminy B12 lub folianów (kwasu foliowego), zwykle z powodu słabego spożycia z dietą. Niedokrwistość złośliwa to stan, w którym organizm nie może wchłonąć wystarczającej ilości witaminy B121.

Jak rozpoznaje się niedokrwistość?

Aby sprawdzić, czy masz niedokrwistość, lekarz zazwyczaj wykona badanie krwi, aby sprawdzić, czy liczba czerwonych krwinek jest prawidłowa. To badanie nazywa się pełną morfologią krwi (FBC), która bada również inne typy komórek we krwi1.

Niedokrwistość jest diagnozowana, gdy badanie krwi wykazuje wartość hemoglobiny poniżej 13,5 g/dl u mężczyzn lub poniżej 12,0 g/dl u kobiet. Wartości prawidłowe dla dzieci różnią się w zależności od wieku1.

Lekarz zapyta również o twój styl życia i historię medyczną1. Jeśli przyczyna niedokrwistości nie jest jasna, lekarz może wykonać inne badania, aby dowiedzieć się, co może powodować twoje objawy. Może to obejmować wykonanie testu immunochemicznego kału (FIT) w celu wykrycia krwi w próbce stolca. Mogą również skierować cię do specjalisty w celu dalszych badań1.

Leczenie niedokrwistości

Ustalenie etiologii niedokrwistości pozwala na wybór konkretnej i skutecznej terapii1. Leczenie różni się w zależności od tego, dlaczego masz niedokrwistość1. Po znalezieniu przyczyny niedokrwistości (na przykład wrzodu lub obfitych miesiączek), lekarz zaleci leczenie1.

Jeśli badanie krwi wykaże, że liczba czerwonych krwinek jest niska, zalecane będą tabletki żelaza, aby uzupełnić żelazo, którego brakuje w organizmie. Będziesz musiał je przyjmować przez około 6 miesięcy1. Spróbuj przyjmować tabletki na pusty żołądek około 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłkach. Ale możesz potrzebować przyjmować żelazo z jedzeniem, aby uniknąć rozstroju żołądka1. Picie soku pomarańczowego po zażyciu tabletki może pomóc organizmowi wchłonąć żelazo1.

Niektóre osoby mają skutki uboczne podczas przyjmowania tabletek żelaza, takie jak zaparcia lub biegunka, ból brzucha, zgaga, nudności oraz ciemniejszy niż zwykle stolec1. Ważne jest, aby kontynuować przyjmowanie tabletek, nawet jeśli masz skutki uboczne1.

Leczenie może również obejmować1:

• Żelazo doustne
• Żelazo do wstrzykiwań
• Transfuzje krwi
• Zastrzyki witaminy B12 domięśniowo
• Środki stymulujące erytropoezę
• Terapię tlenem hiperbarycznym

Leki i substancje chemiczne mogące powodować aplazję lub zatrzymanie dojrzewania prekursorów erytroidalnych powinny zostać przerwane lub unikane. Podobnie choroby, o których wiadomo, że są związane z niedokrwistością, powinny być odpowiednio leczone1.

Zapobieganie niedokrwistości

Jeśli lekarz zaleca tabletki żelaza, przyjmuj je zgodnie z zaleceniami. Nie przyjmuj leków zobojętniających ani nie pij mleka ani napojów z kofeiną (takich jak kawa, herbata lub cola) w tym samym czasie lub w ciągu 2 godzin od momentu przyjęcia żelaza. Mogą one utrudnić organizmowi wchłanianie żelaza1.

Jeśli lekarz zaleca suplementy żelaza, zmiany w diecie mogą również być korzystne. Dobrze zbilansowana dieta na niedokrwistość obejmuje1:

• Produkty pełnoziarniste: owsianka, wzbogacone makarony i wzbogacone płatki zbożowe
• Białko zwierzęce: kurczak, wołowina, wieprzowina i ryby
• Orzechy: migdały, pistacje i nasiona sezamu
• Fasola i rośliny strączkowe: soja, soczewica i ciecierzyca
• Owoce i warzywa bogate w żelazo1

Witamina C zwiększa wchłanianie żelaza, optymalizując jego skuteczność1. Pozostawanie odpowiednio nawodnionym jest kluczowe dla ogólnego zdrowia i może pozytywnie wpływać na niedokrwistość. Woda wspiera układ krążenia, zapewniając, że czerwone krwinki mogą skutecznie transportować tlen w całym organizmie1.

Życie z niedokrwistością

Życie z niedokrwistością wymaga zwracania uwagi na objawy i regularne wizyty u lekarza. Kontynuacja opieki jest kluczową częścią leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umawiasz i przychodzisz na wszystkie wizyty i dzwoń do lekarza, jeśli masz problemy1.

Przewlekły stres może przyczyniać się do niedokrwistości i nasilać jej objawy. Włącz do codziennej rutyny działania redukujące stres, takie jak medytacja, joga lub ćwiczenia głębokiego oddychania, aby promować ogólne samopoczucie i wspierać zdolność organizmu do skutecznego radzenia sobie z niedokrwistością1.

Dobrym pomysłem jest również poznanie wyników badań i prowadzenie listy przyjmowanych leków1. Jeśli pojawią się objawy takie jak zmęczenie, kołatanie serca, blada skóra lub uczucie duszności, które nie ustępują w ciągu dwóch tygodni, należy skonsultować się z lekarzem1.