Badanie skuteczności bewacyzumabu w leczeniu martwicy popromiennej mózgu po radioterapii przerzutów nowotworowych u pacjentów zależnych lub opornych na kortykosteroidy
Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego to poważne powikłanie nowotworowe, które występuje, gdy komórki rakowe z pierwotnego guza przemieszczają się i tworzą nowe ogniska w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Nowoczesne metody diagnostyczne i leczenia oferują coraz więcej możliwości pomocy pacjentom z tym schorzeniem.
Czym są przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego
Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego (OUN) to rozprzestrzenianie się i rozrastanie komórek nowotworowych z pierwotnego guza, które tworzą wtórne guzy w strukturach OUN. Ośrodkowy układ nerwowy obejmuje mózg i rdzeń kręgowy.
Przerzuty do OUN dzielą się na przerzuty do mózgu oraz rzadziej występujące przerzuty do rdzenia kręgowego. Chociaż bariera krew-mózg i bariera krew-rdzeń chronią mózg i rdzeń kręgowy, przerzuty występują, gdy te bariery zostają naruszone w nieprawidłowych warunkach.
Przerzuty do mózgu stanowią największą liczbę guzów mózgu u dorosłych. Eksperci szacują, że u 10% do 30% osób z nowotworem, który rozpoczyna się poza mózgiem, w pewnym momencie rozwinie się przerzutowy guz mózgu. Ryzyko przerzutów do mózgu jest najwyższe u pacjentów z czerniakiem, rakiem płuc lub rakiem piersi.
Mechanizm powstawania przerzutów
Proces powstawania przerzutów do OUN jest złożony. Zwykle przebiega on w ten sposób, że komórki nowotworowe oddzielają się od pierwotnego guza i przedostają się do układu krwionośnego lub limfatycznego poprzez proces zwany intrawazacją.
Przedostanie się do układu krążenia pozwala komórkom nowotworowym przemieszczać się i kolonizować odległe miejsca, takie jak mózg, który jest główną strukturą OUN, tworząc wtórny guz mózgu.
Przerzuty do OUN występują jednak tylko wtedy, gdy genetycznie niestabilne nowotwory potrafią przystosować się do obcych tkanek charakterystycznych dla środowiska OUN, które różnią się od pierwotnego guza. Komórki z przerzutami przyjmują nowe cechy genomowe, jednocześnie tracąc niekorzystne właściwości, gdy oddzielają się od pierwotnego ogniska chorobowego.
Objawy przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego
Objawy przerzutów do mózgu różnią się w zależności od lokalizacji guza i tego, jak wpływa on na funkcjonowanie mózgu w danym obszarze. Do najczęstszych objawów należą:
Bóle głowy (czasami z nudnościami i wymiotami)
Napady padaczkowe
Osłabienie jednej strony ciała lub niemożność używania ręki lub nogi po jednej stronie ciała
Zaburzenia poznawcze
Przerzuty często towarzyszą znacznemu obrzękowi mózgu, czyli obrzękowi. Może to powodować deficyty neurologiczne oraz objawy zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, takie jak bóle głowy, nudności, wymioty i letarg.
Diagnostyka i badania obrazowe
Obecnie diagnostyka przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego obejmuje zaawansowane techniki obrazowania umożliwiające tworzenie wysokiej rozdzielczości obrazów narządów wewnętrznych do analizy. Pomaga to lekarzom w przepisywaniu odpowiednich metod terapeutycznych.
Główne techniki obrazowania to rezonans magnetyczny (MRI) oraz tomografia komputerowa (CT). Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa są podstawowymi narzędziami służącymi do wizualizacji przerzutów w OUN.
Przerzuty do OUN można obecnie diagnozować i charakteryzować za pomocą nowatorskich technik, w tym analiz molekularnych płynu rdzeniowego, tak zwanych biopsji płynnych. Usunięte przerzuty do miąższu OUN są obecnie rutynowo poddawane sekwencjonowaniu genomowemu.
Metody leczenia
Opcje leczenia różnią się w zależności od przewidywanej długości życia pacjenta, stanu sprawności, zakresu i liczby przerzutów oraz rodzaju pierwotnego nowotworu. Przed rozpoczęciem leczenia przerzutów do OUN należy przeprowadzić dokładną ocenę pacjenta.
W przypadku przerzutów do mózgu można rozważyć radioterapię całego mózgu (WBRT), radiochirurgię stereotaktyczną (SRS), chirurgię oraz chemioterapię. W przypadku przerzutów do rdzenia kręgowego można rozważyć radioterapię (RT), chirurgię, Cyberknife SRS oraz chemioterapię.
Napady padaczkowe są bardzo częste u pacjentów z przerzutami do mózgu i mogą znacznie skomplikować leczenie pacjenta. W przypadkach przerzutów do mózgu należy rozpocząć leczenie przeciwpadaczkowe niezależnie od tego, czy pacjent ma wcześniejszą historię napadów.
Jeśli pacjent ma objawy lub znaczny obrzęk i efekt masy związany ze zmianą widoczną w badaniach obrazowych, należy rozpocząć podawanie 4-6 mg deksametazonu co 6 godzin. Kortykosteroidy, takie jak deksametazon, są niezwykle skuteczne w zmniejszaniu obrzęku i związanych z nim objawów.
W przypadku pacjentów z przerzutami do OUN wykazującymi możliwe do leczenia mutacje dostępny jest szeroki wachlarz opcji terapeutycznych, w tym odroczenie radioterapii na rzecz próby doustnie dostępnych leków.
Nowoczesne podejścia diagnostyczne i terapeutyczne
Zarządzanie przerzutami do ośrodkowego układu nerwowego ewoluowało, a molekularna charakterystyka choroby przerzutowej jest obecnie rutynowo wykonywana. Terapie celowane, niegdyś nieliczne i o ograniczonej penetracji do OUN, pomnożyły się liczebnie i zwiększyły zasięg w OUN.
Ważne jest konsultowanie się z usługami onkologicznymi w celu oceny zarówno pierwotnego nowotworu, jak i wszelkich innych zmian przerzutowych. U pacjentów z przerzutami do mózgu często odkrywa się przerzuty w płucach, wątrobie i/lub kościach.
Niedawne badania przyczyniły się do wyjaśnienia heterogenności mikrogleju – komórek odpornościowych mózgu – podczas rozwoju guza i tworzenia przerzutów w OUN. Mikroglej odgrywa wyjątkową rolę w nadzorze immunologicznym i oczyszczaniu guza. Jednak po rekrutacji do miejsca przerzutowego, w zależności od kontekstu mikrośrodowiska i warunków chorobowych, mikroglej może zostać przekształcony w komórki wspierające guz lub go zwalczające.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.