W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne, w których oceniany jest allopurinol. Badania sprawdzają głównie skuteczność, bezpieczeństwo i wyniki leczenia u różnych grup pacjentów, na przykład z dną moczanową, wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz niektórymi nowotworami krwi.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne z allopurinol obejmują kilka różnych grup pacjentów, nie tylko osoby z dną moczanową. W danych widać badania fazy 2 i 3, a także wczesne badania fazy 1 i 1/2, prowadzone u dorosłych, dzieci oraz pacjentów onkologicznych. Najczęściej oceniano skuteczność leczenia, bezpieczeństwo i konkretne wyniki, takie jak poziom kwasu moczowego, remisja dny, odpowiedź na leczenie lub zdarzenia sercowo-naczyniowe. W części badań allopurinol był lekiem porównawczym, a w innych lekiem wspierającym podczas terapii nowotworów. Największe badania dotyczyły dny moczanowej i hiperurykemii, ale allopurinol pojawia się też w badaniach nad białaczkami, chłoniakami i szpiczakiem mnogim.
Przegląd badań klinicznych z allopurinol
W dostarczonych danych allopurinol pojawia się w badaniach klinicznych prowadzonych w różnych chorobach i grupach pacjentów. Najwięcej badań dotyczy dny moczanowej i hiperurykemii, ale lek jest też używany w badaniach hematologicznych i w jednym badaniu nad ryzykiem sercowo-naczyniowym.
Badania mają różne cele: sprawdzają skuteczność, bezpieczeństwo, tolerancję leczenia oraz konkretne wyniki, takie jak odpowiedź na terapię, poziom kwasu moczowego czy występowanie poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych.
Dna moczanowa i hiperurykemia
W kilku badaniach allopurinol jest porównywany z innymi lekami lub stosowany jako część strategii leczenia dny moczanowej u dorosłych pacjentów. W badaniu fazy 3 z dotinuradem porównywano skuteczność obniżania stężenia kwasu moczowego we krwi u dorosłych z hiperurykemią związaną z dną moczanową. Głównym punktem końcowym był odsetek uczestników z poziomem kwasu moczowego poniżej 6,0 mg/dL w 24. tygodniu.
W badaniu tigulixostat porównywano skuteczność tiguliksostatu z odpowiednio dostosowanym allopurinol, aż do 800 mg/dobę, u pacjentów z dną moczanową i hiperurykemią. Oceniano, ilu uczestników utrzymało poziom kwasu moczowego poniżej 6,0 mg/dL w miesiącach 4, 5 i 6.
Badanie GO TEST FINALE porównywało strategie leczenia dny moczanowej, w tym allopurinol, febuksostat i benzbromaron, a głównym celem było sprawdzenie odsetka pacjentów spełniających zmodyfikowane kryteria remisji dny w ostatnich 6 miesiącach 24-miesięcznej obserwacji. W innym badaniu oceniano, czy odstawienie doustnej terapii obniżającej stężenie kwasu moczowego u pacjentów w remisji nie jest gorsze niż jej kontynuacja pod względem ryzyka napadów dny po 2 latach.
W tych badaniach ważne były też pojęcia takie jak remisja dny, czyli okres bez objawów choroby, oraz napad dny, czyli nagłe zaostrzenie z bólem i obrzękiem stawu.
Allopurinol w badaniach onkologicznych
Allopurinol pojawia się także w badaniach nad nowotworami krwi, zwykle jako lek wspierający w schematach leczenia lub przygotowania do terapii. W badaniu fazy 2 u młodych pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową allopurinol był częścią leczenia skojarzonego, a głównym celem była ocena odsetka pacjentów z niewykrywalną chorobą resztkową w krwi obwodowej i szpiku.
W badaniu fazy 2 u chorych z nawrotowym lub opornym chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B Allopurinol był jednym z leków towarzyszących terapii komórkowej MB-CART2019.1, a głównym punktem końcowym był ORR, czyli odsetek odpowiedzi na leczenie. W innym badaniu fazy 2 u dzieci i młodzieży z oporną lub nawrotową ostrą białaczką limfoblastyczną oceniano odpowiedź po podaniu komórek ARI-0001, a wyniki obejmowały całkowitą remisję oraz brak wykrywalnej choroby resztkowej.
W badaniu fazy 1/2 u pacjentów z nawrotową lub oporną AML, MDS/AML albo CMML Allopurinol był częścią schematu badanego razem z venetoclax, a celem było sprawdzenie bezpieczeństwa, tolerancji i aktywności przeciwnowotworowej. W badaniu fazy 1/2 po niepowodzeniu przeszczepu allogenicznego u chorych na szpiczaka mnogiego allopurinol był elementem leczenia wspierającego podczas oceny wykonalności wytwarzania komórek i bezpieczeństwa terapii CAR-T.
W badaniu fazy 2 u dorosłych z bardzo wysokim ryzykiem T-ALL Allopurinol był częścią schematu z daratumumabem i chemioterapią, a głównym celem była MRD-negatywność, czyli brak wykrywalnej minimalnej choroby resztkowej po indukcji. W badaniu fazy 2 u dzieci z CD19-dodatnią ostrą białaczką limfoblastyczną oporną lub nawrotową allopurinol także był stosowany jako lek wspierający w terapii komórkowej.
Badanie dotyczące ryzyka sercowo-naczyniowego
Jedno z badań fazy 3 ocenia allopurinol jako lek zapobiegawczy u osób z wysokim i bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, z uwzględnieniem zespołu long-COVID. Do badanej populacji należą osoby z hiperurykemią, nadciśnieniem, przebytym udarem, niewydolnością serca, chorobą tętnic obwodowych, migotaniem przedsionków i cukrzycą.
Głównym punktem końcowym jest wystąpienie MACE, czyli poważnego zdarzenia sercowo-naczyniowego, takiego jak zgon, udar, ostry zespół wieńcowy, zabieg na naczyniach wieńcowych lub hospitalizacja z powodu niewydolności serca. Badanie ma sprawdzić, czy allopurinol może zmniejszyć ryzyko sercowo-naczyniowe w całej badanej grupie i u osób powyżej 60. roku życia.
Fazy badań i grupy pacjentów
W zestawionych danych allopurinol występuje w badaniach fazy 1, 2, 3 oraz 1/2. Faza 1 zwykle skupia się na bezpieczeństwie, a fazy 2 i 3 częściej oceniają skuteczność w większych grupach pacjentów.
Badania obejmują różne grupy wiekowe i różne choroby: dorosłych z dną moczanową, młodych pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową, dzieci i młodzież z ostrą białaczką limfoblastyczną oraz pacjentów z innymi nowotworami krwi.
W niektórych badaniach allopurinol jest lekiem porównawczym, a w innych elementem leczenia wspierającego, na przykład podczas terapii komórkowej lub chemioterapii.
Najważniejsze punkty końcowe
Punkt końcowy to wynik, który badacze chcą zmierzyć, aby ocenić działanie leczenia. W badaniach z allopurinol najczęściej pojawiają się punkty końcowe związane z odpowiedzią na leczenie, poziomem kwasu moczowego, nawrotami dny, bezpieczeństwem oraz zdarzeniami sercowo-naczyniowymi.
W badaniach onkologicznych ważne są takie wyniki jak CR czyli całkowita remisja, uMRD czyli niewykrywalna minimalna choroba resztkowa, oraz ORR, czyli odsetek odpowiedzi na leczenie. W badaniach bezpieczeństwa oceniano też działania niepożądane, ciężkie działania niepożądane i możliwość przerwania leczenia z powodu toksyczności.