Badanie skuteczności leczenia skojarzonego pembrolizumabem i worinostatem u pacjentów z nawrotowym lub przerzutowym rakiem płaskonabłonkowym różnych lokalizacji
Rak płaskonabłonkowy odbytu to nietypowy rodzaj nowotworu rozwijający się w tkankach wyściełających kanał odbytu lub w skórze wokół odbytu. Najczęściej jest związany z zakażeniem wirusem HPV, a wczesne wykrycie znacznie zwiększa szanse na wyleczenie.
Czym jest rak płaskonabłonkowy odbytu
Rak płaskonabłonkowy odbytu rozwija się w tkankach wyściełających kanał odbytu lub w skórze wokół jego otwarcia. Kanał odbytu to dolna część układu pokarmowego, przez którą stolec opuszcza organizm. Większość nowotworów odbytu to właśnie raki płaskonabłonkowe.
Ten typ raka występuje rzadko – w Stanach Zjednoczonych diagnozę taką otrzymuje rocznie tylko około 11 000 osób. Jest to schorzenie, które zwykle można wyleczyć, szczególnie gdy zostanie wykryte wcześnie. Dlatego tak ważne jest zgłoszenie się do lekarza, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Rak płaskonabłonkowy odbytu rozwija się w miejscu połączenia różnych typów komórek w kanale odbytu i powstaje z przedrakowego stanu zwanego śródnabłonkową neoplazją odbytu wysokiego stopnia. Obecność takich zmian, szczególnie u osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak pacjenci zakażeni wirusem HIV, wymaga regularnego nadzoru.
Kanał odbytu
Odbyt
Dolna część układu pokarmowego
Objawy i przyczyny
Objawy raka odbytu mogą być podobne do objawów częstych dolegliwości, takich jak hemoroidy. Dlatego tak ważne jest, aby zgłosić się na badania. Najczęstsze symptomy to:
Krwawienie z odbytnicy lub krew w stolcu (najczęstszy objaw)
Ból lub uczucie pełności w okolicy odbytu, jakby stale trzeba było iść do toalety
Zmiany w częstotliwości wypróżnień lub wyglądzie stolca (na przykład cieńszy stolec)
Guzek lub masa przy otworze odbytowym
Swędzenie w okolicy odbytu
Pojawienie się jednego lub kilku z tych objawów nie oznacza automatycznie raka odbytu, więc nie ma powodu do paniki. Należy jednak skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy nasilają się lub nie ustępują w ciągu kilku dni.
Eksperci nie znają dokładnej przyczyny raka odbytu u wszystkich chorych. Jednak większość przypadków jest związana z zakażeniem określonymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Te same szczepy HPV, które mogą prowadzić do raka szyjki macicy, mogą również prowadzić do raka odbytu. Zakażenie HPV jest bardzo powszechne i zazwyczaj nie powoduje żadnych objawów.
Rak płaskonabłonkowy odbytu jest odrębną chorobą, która podobnie jak rak szyjki macicy, jest głównie związana z zakażeniem wirusem HPV. W obu chorobach zapalenie wywołane przez HPV prowadzi do dysplazji i w konsekwencji do rozwoju nowotworu.
Częstość występowania raka odbytu wzrasta ze względu na zwiększoną liczbę zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego. Aż 95% przypadków raka odbytu jest związanych z HPV, przy czym największe ryzyko wiąże się z serotypami 16 i 18. Pacjenci zakażeni wirusem HIV mają wyższe ryzyko współzakażenia HPV, a w konsekwencji większe ryzyko rozwoju raka odbytu.
Diagnostyka i badania
Podczas pierwszej wizyty lekarz przeprowadzi dokładne badanie kliniczne okolicy pachwinowej i w razie wykrycia wyczuwalnych węzłów chłonnych pobierze z nich biopsję (próbkę tkanki do badania). Jest to istotne, ponieważ węzły chłonne w okolicy pachwiny są miejscem, do którego nowotwór może się najpierw rozprzestrzeniać.
Dwoma najważniejszymi czynnikami rokowniczymi w raku odbytu są wielkość guza i obecność zmian w węzłach chłonnych. Guzy pierwotne mniejsze niż 2 cm mają lepsze rokowanie. W momencie rozpoznania większość pacjentów ma niewielkie zmiany, a mniej niż 20% pacjentów ma zajęte węzły chłonne.
Leczenie
U większości pacjentów z rozpoznaniem raka płaskonabłonkowego odbytu leczenie polega na skojarzeniu radioterapii (napromieniania) z chemioterapią (lekami przeciwnowotworowymi). Ta metoda leczenia pozostała praktycznie niezmieniona od czasu jej wprowadzenia w 1974 roku.
Głównym sposobem leczenia raka odbytu jest połączenie radioterapii i chemioterapii, zwane chemoradioterapią. Radioterapia wykorzystuje promieniowanie o wysokiej energii do niszczenia komórek nowotworowych. Chemioterapia to leki stosowane w celu zabicia komórek rakowych. Chemoradioterapię zazwyczaj stosuje się, gdy rak odbytu się nie rozprzestrzenił. Oznacza to, że większość osób z rakiem odbytu nie potrzebuje operacji.
Chirurgia odgrywa ograniczoną rolę w leczeniu raka odbytu. Wycięcie chirurgiczne jest uważane za odpowiednie tylko dla wybranych pacjentów z powierzchownie inwazyjnym rakiem płaskonabłonkowym odbytu lub wczesnym rakiem brzegu odbytu. Radykalna operacja jest wskazana w przypadku raka resztkowego lub nawrotowego w kanale odbytu po leczeniu niechirurgicznym.
Czasami stosuje się operację, jeśli:
Rak jest niewielki i nie rozprzestrzenił się
Chemoradioterapia nie usuwa całego raka lub rak powraca
Nie można zastosować radioterapii, na przykład gdy pacjent wcześniej był już napromieniany w okolicy miednicy
Operacja raka odbytu zazwyczaj polega na usunięciu tylko tej części odbytu, która jest zajęta przez nowotwór. Jeśli rak się rozprzestrzenił lub powrócił, może być konieczne usunięcie całego odbytu, odbytnicy (która łączy odbyt z jelitem) i części jelita. W takiej sytuacji konieczne będzie założenie worka stomijnego na zewnątrz ciała do zbierania stolca. Taki zabieg nazywa się kolostomią.
W ostatnim czasie inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego (takie jak pembrolizumab, niwolumab) zostały wprowadzone do praktyki klinicznej jako leki drugiego rzutu w leczeniu raka odbytu.
Ze względu na związek między zakażeniem wirusem HPV a rakiem płaskonabłonkowym odbytu, szczepienie przeciwko HPV powinno być rozważane jako środek zapobiegawczy. Zaleca się badania przesiewowe w kierunku raka odbytu u osób z grup wysokiego ryzyka, szczególnie u osób zakażonych wirusem HIV.
Rokowania i przeżywalność
Rak odbytu zwykle można wyleczyć. W momencie rozpoznania większość pacjentów ma niewielkie guzy, a współczynnik przeżycia 5 lat dla tych pacjentów we wczesnym stadium przekracza 85%. Nawet u pacjentów z zajętymi węzłami chłonnymi współczynniki przeżycia 5 lat przekraczają 50% przy braku naciekania sąsiednich narządów lub przerzutów odległych.
Rak odbytu można często skutecznie leczyć, gdy zostanie wykryty wcześnie. Dlatego tak ważne jest, aby umówić się na wizytę u lekarza, gdy pojawią się objawy raka odbytu.
Po leczeniu specjalista pielęgniarka onkologiczna lub inny członek zespołu specjalistycznego będzie mógł udzielić informacji na temat opieki następczej. Pomocne może być również wsparcie rodziny, przyjaciół lub organizacji wsparcia, jeśli pojawi się niepokój przed wizytami kontrolnymi lub między nimi.
Podczas leczenia i po jego zakończeniu będą regularnie przeprowadzane badania kontrolne. Mogą również być wykonywane dodatkowe badania i skany. Jeśli pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy lub skutki uboczne, należy porozmawiać ze specjalistami. Nie trzeba czekać na kolejną wizytę kontrolną.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja