medicationSubstancje:Autologous Cd34+ Hematopoietic Stem Cells Transduced Ex Vivo With A Lentiviral Vector Encoding The Codon-Optimized Version Of Pklr Gene
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej to rzadkie dziedziczne zaburzenie, które powoduje zbyt szybki rozpad czerwonych krwinek. Objawy mogą być bardzo różne – od łagodnych do ciężkich, zagrażających życiu. Większość osób z tym schorzeniem prowadzi jednak normalne życie dzięki odpowiedniej opiece medycznej.
Czym jest niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej to dziedziczne schorzenie, które wpływa na czerwone krwinki – komórki odpowiedzialne za przenoszenie tlenu w organizmie. Choroba ta jest najczęstszą przyczyną niedokrwistości hemolitycznej wynikającej z zaburzeń enzymów biorących udział w produkcji energii w czerwonych krwinkach.
Kinaza pirogronianowa to enzym, czyli białko wykonujące określone zadania w organizmie. Czerwone krwinki potrzebują tego enzymu do wytwarzania energii niezbędnej do ich przetrwania i prawidłowego funkcjonowania. Gdy w organizmie nie ma wystarczającej ilości kinazy pirogronianowej, czerwone krwinki rozpadają się zanim organizm zdąży wyprodukować nowe, które by je zastąpiły.
To schorzenie prowadzi do stanu nazywanego przewlekłą niedokrwistością hemolityczną, w której czerwone krwinki ulegają przedwczesnemu rozpadowi, co powoduje ich niedobór. Charakterystyczną cechą tego typu niedokrwistości jest to, że czerwone krwinki nie przyjmują kulistego kształtu, jak w niektórych innych rodzajach niedokrwistości hemolitycznej – stąd nazwa "dziedziczna nieskulerocytowa niedokrwistość hemolityczna".
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej jest chorobą wrodzoną, co oznacza, że ludzie rodzą się z tym schorzeniem, nawet jeśli zostanie ono rozpoznane dopiero w późniejszym życiu. Wymaga to opieki hematologicznej przez całe życie.
Objawy choroby
Objawy niedokrwistości z niedoboru kinazy pirogronianowej mogą być bardzo zróżnicowane u różnych osób. Niektóre osoby mają niewiele objawów lub nie mają ich wcale, podczas gdy u innych choroba może być zagrażająca życiu już w okresie niemowlęcym. Większość osób z tym schorzeniem wykrywana jest w momencie narodzin, choć u niektórych objawy pojawiają się dopiero w okresach dużego stresu fizjologicznego, takiego jak ciąża lub ostre choroby wirusowe.
Najczęstsze objawy związane z niedokrwistością obejmują:
Zmęczenie i skrajne wyczerpanie
Przyspieszone bicie serca
Duszność
Bladą skórę
Zawroty głowy
Bóle głowy
Inne oznaki niedokrwistości z niedoboru kinazy pirogronianowej pojawiają się, gdy produkty rozpadu zniszczonych czerwonych krwinek gromadzą się w organizmie. Objawy te to:
Żółtaczka – pożółknięcie skóry i białek oczu
Powiększenie śledziony
Ciemny kolor moczu
Do innych objawów i powikłań mogą należeć:
Kamienie żółciowe
Nadmierna ilość żelaza we krwi
Owrzodzenia goleni
Warto zaznaczyć, że osoby z niedoborem kinazy pirogronianowej często znoszą niedokrwistość zaskakująco dobrze. Dzieje się tak dlatego, że w ich czerwonych krwinkach wzrasta poziom związku zwanego 2,3-bisfosfogliceryną, który ułatwia uwalnianie tlenu do tkanek organizmu. Ten mechanizm kompensacyjny pozwala niektórym osobom funkcjonować przy niższych poziomach hemoglobiny, niż można by się spodziewać.
Przyczyny
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej jest spowodowana mutacjami (zmianami) w genie PKLR. Gen ten jest aktywny w produkcji czerwonych krwinek i odpowiada za wytwarzanie enzymu kinazy pirogronianowej.
Choroba ta jest dziedziczona w sposób autosomalny recesywny. Oznacza to, że aby rozwinęła się choroba, dziecko musi odziedziczyć wadliwy gen od obojga rodziców. Rodzice są zazwyczaj nosicielami – mają jedną prawidłową i jedną zmutowaną kopię genu, ale sami nie chorują.
Rzadziej obserwowano również dziedziczenie autosomalne dominujące, choć klasycznie i najczęściej dziedziczenie jest autosomalne recesywne.
Jak często występuje
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej jest najczęstszą dziedziczną przyczyną nieskulerocytowej niedokrwistości hemolitycznej. Jest to druga najczęstsza przyczyna niedokrwistości hemolitycznej związanej z niedoborem enzymów, po niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD).
Zidentyfikowano ponad 500 rodzin dotkniętych tą chorobą, a badania sugerują, że schorzenie to może być niedodiagnozowane, ponieważ łagodne przypadki mogą pozostać niezauważone. Częstość występowania choroby oszacowano na 1 przypadek na 20 000 osób pochodzenia europejskiego.
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej występuje we wszystkich grupach etnicznych. Jest szczególnie częstsza w populacji Starych Porządków Amiszów w Pensylwanii.
Rozpoznanie
Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru kinazy pirogronianowej wymaga wysokiego poziomu podejrzenia klinicznego i przemyślanego wykorzystania badań laboratoryjnych.
Proces diagnostyczny zazwyczaj obejmuje:
Badanie fizykalne
Morfologię krwi z rozmazem (badanie czerwonych krwinek pod mikroskopem)
Badanie aktywności enzymu kinazy pirogronianowej
Testy genetyczne genu PKLR
Istotnym wyzwaniem w diagnostyce jest fakt, że badanie aktywności enzymu nie zawsze dostarcza jednoznacznych informacji. Znaczna mniejszość pacjentów z niedokrwistością z niedoboru kinazy pirogronianowej ma mutacje w niekodujących regionach genu PKLR, które są pomijane w standardowych testach genetycznych.
Leczenie i zarządzanie chorobą
Obecnie nie ma zatwierdzonych leków, które bezpośrednio leczą niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej, ale możliwe jest zarządzanie objawami. Rodzaj leczenia wspomagającego zależy od tego, jak choroba wpływa na daną osobę.
Transfuzje krwi
To nie poziom hemoglobiny, ale tolerancja niedokrwistości hemolitycznej decyduje o tym, czy osoba będzie potrzebowała transfuzji krwi. Ze względu na zwiększony poziom 2,3-bisfosfoglicerynu w czerwonych krwinkach, więcej tlenu jest uwalniania do organizmu, dzięki czemu niektóre osoby mogą tolerować umiarkowaną niedokrwistość z niewieloma objawami.
U noworodków i małych dzieci transfuzje czerwonych krwinek mogą być konieczne do zarządzania ciężką niedokrwistością. Transfuzje mogą być potrzebne do wsparcia prawidłowego wzrostu i rozwoju lub aby uniknąć objawów niedokrwistości, takich jak zmęczenie i słabe karmienie. Około 53% pacjentów poniżej 5. roku życia wymaga regularnych transfuzji, podobnie jak około 31% osób w wieku 5-12 lat.
U starszych dzieci i dorosłych nie ma standardowych kryteriów decydujących o transfuzji. Niektóre osoby nigdy nie potrzebują transfuzji lub otrzymują ją tylko podczas epizodu hemolitycznego lub kryzysu aplastycznego.
Splenektomia
Osoby, które otrzymują częste transfuzje krwi lub mają znaczące objawy związane z niedokrwistością, mogą odnieść korzyść z operacji usunięcia śledziony (splenektomii). Stare lub uszkodzone czerwone krwinki będą nadal usuwane w wątrobie, dlatego splenektomia jest tylko częściowo skuteczna w poprawie niedokrwistości hemolitycznej.
Splenektomia jest wykonywana u pacjentów z ciężką niedokrwistością lub objawowym hipersplenizmem. Międzynarodowy, wieloośrodkowy rejestr danych klinicznych pacjentów z niedoborem kinazy pirogronianowej wykazał, że splenektomia została wykonana u 150 z 254 pacjentów (59%) i była związana ze średnim wzrostem poziomu hemoglobiny o 1,6 g/dl.
Inne formy leczenia
Terapia chelatująca żelazo może być konieczna, szczególnie u pacjentów otrzymujących częste transfuzje. U noworodków 93% było leczonych fototerapią, a 46% było leczonych transfuzjami wymiennymi.
U pacjentów z łagodnym do umiarkowanego niedoborem kinazy pirogronianowej opieka jest przeważnie wspomagająca. Sporty kontaktowe o dużym wpływie są przeciwwskazane u pacjentów ze znacznym powiększeniem śledziony.
Rokowanie i życie z chorobą
Większość osób z niedokrwistością z niedoboru kinazy pirogronianowej prowadzi zdrowe życie. Objawy często ulegają poprawie w wieku dorosłym i pojawiają się tylko wtedy, gdy organizm jest pod wpływem stresu, na przykład podczas choroby wirusowej lub ciąży.
Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej to stan, z którym się rodzi i który trwa przez całe życie. Oznacza to, że osoby z tym schorzeniem będą potrzebować dożywotniej opieki hematologa (lekarza specjalisty chorób krwi). Objawy różnią się jednak znacznie między poszczególnymi osobami.
Sposób, w jaki choroba wpływa na jedną osobę, może znacznie różnić się od tego, jak wpływa na inną. W niektórych przypadkach zaburzenie może zagrażać życiu przy urodzeniu, podczas gdy inne osoby mogą mieć łagodne objawy lub ich brak i pozostawać niezdiagnozowane do wieku dorosłego. Jeszcze inne osoby mogą rozwinąć objawy w dzieciństwie lub jako dorośli.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Czechy
